Navigatie overslaan, naar inhoud springen
Inhoud overslaan, naar voettekst springen
Zilver schoonmaken: bestek, sieraden en kandelaars

Zilver schoonmaken: bestek, sieraden en kandelaars

Haal je voor de kerst het zilveren bestek van oma tevoorschijn en zie je in plaats van glans donkere vlekken? Of is je favoriete kettinkje zwart geworden? Je hoeft niet meteen naar de juwelier. We leggen uit hoe je zilver thuis schoonmaakt met aluminiumfolie en baking soda, wanneer je beter zilverpoets pakt en hoe je het bewaart zodat het zo lang mogelijk licht blijft.

In het kort

  • De zwarte aanslag is zilversulfide, dat ontstaat door een reactie met zwavel uit de lucht en uit sommige etenswaren, bijvoorbeeld eieren.
  • De makkelijkste methode thuis is een bad van heet water en baking soda (ongeveer een eetlepel per kop) in een kom met aluminiumfolie: het zilver moet de folie raken en heeft genoeg aan een tot tien minuten.
  • Verzilverde voorwerpen, antiek, parels en sieraden met gelijmde steentjes poets je liever alleen voorzichtig op, want weken beschadigt ze.
  • Bewaar schoongemaakt zilver droog, elk stuk apart en zonder elastiekjes, in een gesloten doosje of zakje.

Kijk voordat je begint eerst goed wat je precies schoonmaakt, want echt zilver kan meer hebben dan een dun laagje op een ander metaal.

Waarom zilver zwart wordt

Zilver roest niet, maar reageert met zwavelhoudende gassen in de lucht, vooral met waterstofsulfide. Daardoor ontstaat op het oppervlak een dun laagje zilversulfide, eerst geelachtig, later bruin tot zwart. In een vochtige omgeving, bij gekookte eieren, mayonaise of mosterd en in contact met rubber gaat dat sneller. Een elastiekje om een bundel bestek kan een donkere streep achterlaten waar je flink wat werk aan hebt.

Het langzame zwart worden kun je niet helemaal tegenhouden, alleen vertragen. Stukken die je draagt of waarmee je eet, hoef je daarom alleen na gebruik af te wassen en te drogen. Wat in de kast ligt, heeft vaker een poetsbeurt nodig dan je zou denken.

Echt zilver of verzilverd?

Zilveren sieraden en bestek worden meestal gemaakt van een legering met het getal 925. Dit zogenoemde sterling zilver bevat 92,5 % zilver, de rest is vooral koper, dat de legering steviger maakt. Het gehalte lees je af aan het keurmerk, een klein stempeltje op de achterkant van een lepel of op de sluiting van een ketting.

Een verzilverd voorwerp heeft onder een dun laagje zilver een ander metaal, vaak messing of alpaca. Ruw poetsen en schurende pasta's maken dat laagje dunner, en op de randen schemert het onderliggende metaal dan door. Kies bij verzilverd bestek en verzilverde schalen dus de zachtste aanpak en probeer een nieuwe manier van schoonmaken eerst uit op de achterkant of op een plek die je niet ziet.

Zilver schoonmaken met aluminiumfolie en baking soda

Deze methode schuurt het zilver niet. Het aluminium in de folie trekt de zwavel naar zich toe en het sulfide op het oppervlak wordt weer metallisch zilver. Het werkt alleen als het voorwerp de folie raakt.

  1. Bekleed een kom met folie

    Leg aluminiumfolie op de bodem van een glazen of keramische kom. Gebruik geen metalen bak.

  2. Maak de oplossing

    Doe per kop heet water (ongeveer een kwart liter) zo'n eetlepel baking soda erbij. De oplossing gaat bruisen. Pas op dat je je niet brandt en giet het water voorzichtig.

  3. Leg het zilver erin

    Leg de voorwerpen direct op de folie en controleer of het water ze helemaal bedekt.

  4. Let op de tijd

    Licht aangeslagen sieraden haal je er al na een tot drie minuten uit, donkerder bestek laat je een paar minuten liggen, hooguit een minuut of tien.

  5. Spoel en droog

    Spoel het zilver af met schoon water en wrijf het meteen droog met een zachte katoenen doek.

Een dikkere laag krijg je weg met een tweede ronde in verse oplossing. Soms raden handleidingen zout of soda aan in plaats van baking soda, maar die werken agressiever en heb je voor gewoon schoonmaken niet nodig.

Het bad heeft ook zijn grenzen. Het oppervlak kan daarna eerder mat dan spiegelglad zijn, dus stukken die moeten stralen, poets je tot slot op met een zachte doek. De bewust donker gemaakte verdiepingen van een ornament, het zogenoemde patina, haalt het bad ook weg, en dan ziet het patroon er vlak uit.

Zachtere manieren

Voor een lichte aanslag en voor voorwerpen die niet in het bad horen, kies je een zachtere aanpak:

  • warm water met een paar druppels afwasmiddel, een zacht borsteltje voor de ornamenten en meteen drogen,
  • een zilverpoetsdoek, gedrenkt in een middel dat de glans terugbrengt zonder water,
  • zilverpoets of zilvercrème, aangebracht met een zachte doek in rechte halen, niet in rondjes,
  • een papje van baking soda en water, alleen heel licht en op echt zilver.

Tandpasta duikt vaak op in huismiddeltjes, maar het schuurt. Je krast er zilver mee en maakt een verzilverd laagje dunner, dus gebruik het niet voor bestek of sieraden. Hetzelfde geldt voor staalwol en de ruwe kant van een schuursponsje.

Zwart zilver schoonmaken

Heel donker zilver dat jaren in een la heeft gelegen, krijg je meestal schoon met twee tot drie baden in baking soda met aluminiumfolie. Spoel de voorwerpen tussendoor af en kijk waar het zwart blijft zitten. Resten in de ornamenten en tussen de tanden van een vork werk je bij met zilverpoets en een zacht borsteltje.

Wees terughoudend bij antiek, waardevolle stukken en voorwerpen met een familiegeschiedenis. Het donkere patina is daar vaak bewust aangebracht, en door het weg te halen kun je de waarde eerder verlagen. Twijfel je, vraag dan advies aan een goudsmid of restaurateur.

Zilveren sieraden: ketting, oorbellen en steentjes

Een ketting en oorbellen zonder stenen kun je gerust in het bad met baking soda schoonmaken. Leg de ketting over de folie zodat hij die over de hele lengte raakt, en haal hem er na een paar minuten uit. Dep de fijne schakels daarna droog in een handdoek, want als je trekt, kunnen ze in de knoop raken.

Sieraden met steentjes maak je anders schoon. Parels raken beschadigd door de basische oplossing, en poreuze stenen zoals turkoois of opaal houden niet van weken. Gelijmde steentjes kunnen in water bovendien loslaten. Bij zulke stukken is warm water met een druppel afwasmiddel op een doekje of een zilverpoetsdoek genoeg, en de stenen sla je daarbij over. Controleer bij oorbellen voor het schoonmaken of de sluitingen en haakjes nog stevig vastzitten.

Zilveren bestek en de vaatwasser

Zilveren en verzilverd bestek heeft het meest te lijden van de vaatwasser. Als ze in de bestekmand tegen roestvrij staal aan liggen, ontstaan er donkere vlekken op het zilver die moeilijk weg te krijgen zijn. Fabrikanten zijn het er niet over eens of zilver wel in de vaatwasser hoort. Doe je het toch, leg het dan in een aparte mand zonder roestvrij staal, kies een normaal of zacht programma en haal het bestek er na afloop meteen uit om het af te drogen.

Messen uit zilveren sets hebben meestal een lemmet van roestvrij staal. Laat ze niet in hun geheel weken in baking soda of in een vloeibaar zilverbad, want holle heften zijn vaak gelijmd en warmte kan de lijm losmaken. Maak alleen het heft schoon en was het lemmet apart af. Merk je na jaren dat het oude bestek echt niet meer te redden is, dan vind je inspiratie voor een nieuwe set tussen het bestek.

Zilveren kandelaars en de feesttafel

Kandelaars, dienbladen en zilveren schalen haal je meestal alleen met de feestdagen tevoorschijn, dus het is handig om ze op tijd schoon te maken. Een grote kandelaar past niet in de kom, die poets je met zilverpoets en een zachte doek. Kleinere stukken kun je deel voor deel in het bad leggen. Haal gestold kaarsvet eerst weg, zoals we uitleggen in het artikel over kaarsvet verwijderen, en begin pas daarna met poetsen.

Heb je een verzilverde kandelaar, poets dan alleen voorzichtig en zonder druk op de randen. Wil je de feesttafel aanvullen, dan vind je inspiratie tussen de kandelaars.

Overzicht van de methodes

MethodeGeschikt voorNiet voor
Aluminiumfolie, baking soda en heet waterEcht zilver, bestek, kettingenVerzilverde stukken, parels, gelijmde steentjes, patina
Water en afwasmiddelLichte aanslag, sieraden met stenenSterk zwart geworden zilver
ZilverpoetsdoekGlans na het schoonmaken, kleine sieradenEen dikke laag in ornamenten
ZilverpoetsZwarte resten, grote kandelaars en dienbladenVaak gebruiken op verzilverde voorwerpen
Staalwol, tandpastaNietsKrast zilver

Probeer elke methode eerst op een onopvallende plek.

Zilver bewaren zodat het niet zwart wordt

Het meeste werk bespaar je met de manier waarop je zilver opbergt. Bewaar het schoon en helemaal droog, elk stuk apart verpakt in zijdepapier of in een katoenen zakje. Lucht met vocht en zwavel kan er dan veel minder goed bij.

  • Een gesloten doosje of afsluitbaar zakje vertraagt het donker worden meer dan een open plank.
  • Een zakje silicagel of actieve kool in het doosje neemt vocht op.
  • Anti-aanslagstrips en -doekjes binden zwavel uit de lucht.
  • Leg geen elastiekjes, rubberen matjes of voorwerpen van roestvrij staal bij het zilver.

Draag je sieraden niet in bad, in de sauna of in het zwembad, en doe parfum of crème op voordat je ze omdoet. Thuis zijn ze het best af in een sieradendoosje met vakjes, waarin kettingen niet in de knoop raken en stukken niet langs elkaar schuren.

Veelgestelde vragen

Hoe maak je zilver schoon?

Het best werkt een bad van baking soda met aluminiumfolie, dat het donkere sulfide weer in metaal verandert en niets wegschuurt. Voor een lichte grijze waas is lauw water met afwasmiddel genoeg, glans krijg je met een zilverpoetsdoek of zilverpoets.

Hoe krijg je zilver weer glanzend?

Na het bad is zilver meestal schoon, maar eerder mat. De glans komt terug als je het oppoetst met zacht katoen of een speciale zilverpoetsdoek, zonder veel druk.

Wat doe je als zilver zwart wordt?

Een bad in baking soda op aluminiumfolie helpt. Wordt het kort na het schoonmaken weer zwart, dan ligt dat meestal aan vocht of zwavel in de buurt, bijvoorbeeld uit rubber, lijm of sommige doosjes. Droog het zilver goed af en bewaar het in een afgesloten zakje met silicagel, uit de buurt van rubber en roestvrij staal.

Kun je zilver schoonmaken met tandpasta?

Liever niet. Tandpasta bevat schurende deeltjes die fijne krasjes op het metaal achterlaten en bij verzilverde voorwerpen het dunne laagje langzaam wegnemen. Voor sieraden en bestek is baking soda met aluminiumfolie of een middel dat daarvoor bedoeld is veiliger.

Hoe maak je zilver met steentjes schoon?

Niet laten weken. Doe de steen of parel niet in de oplossing en veeg het metaal eromheen alleen af met een vochtige doek met een beetje afwasmiddel. Droog het sieraad daarna af en poets het op, en sla de stenen daarbij over.

Mag zilveren bestek in de vaatwasser?

Fabrikanten denken daar verschillend over. Gebruik je toch de vaatwasser, houd het zilver dan gescheiden van roestvrij staal, kies een milder programma en laat het na afloop niet in de vochtige machine liggen. Antieke en waardevolle stukken was je liever met de hand.

Veel plezier met je stralende zilver op de feesttafel, en met een poetsbeurt die maar even duurt!

Sla de voettekst over, ga naar het begin van de paginaGa naar het begin van de pagina