Schilderij ophangen: juiste hoogte, boren en zonder boren

We beginnen bij de hoogte, want die schatten mensen bij het ophangen het vaakst verkeerd in.

Hoe hoog hang je een schilderij op?

Het midden van een schilderij hoort op 145 tot 155 cm boven de vloer. Op die hoogte zitten de ogen van iemand van gemiddelde lengte, en de meeste musea hanteren dezelfde regel. Je ziet het schilderij dan zonder je hoofd achterover te buigen en het oogt rustig, ook als de muur hoog doorloopt.

Een veelgemaakte fout is te hoog ophangen, bijna tegen het plafond. De kamer verliest daardoor haar zwaartepunt en het lijkt alsof het schilderij niets te maken heeft met de meubels eronder. In de eetkamer of werkkamer, waar je meestal zit, mag je gerust 10 tot 15 cm lager gaan.

Hoe zet je die maat op de muur? Meet de hoogte van het schilderij, deel die door twee en tel er 150 cm bij op. Zo heb je de bovenrand van de lijst. Trek daar de afstand vanaf tussen die rand en het punt waar de lijst aan de haak hangt, en je hebt het punt waar je boort. Hangt het schilderij aan een draad, trek die dan omhoog, zodat je meet hoever hij echt doorhangt.

Schilderij boven de bank en boven het bed

Boven een bank telt niet alleen de ooghoogte, maar ook de verbinding met het meubel. Hang de onderrand van de lijst 20 tot 25 cm boven de rugleuning. Lager zit hij achter je hoofd in de weg, hoger lijkt hij los van de bank te zweven.

Een schilderij of een hele groep moet ongeveer twee derde zo breed zijn als het meubel eronder. Boven een driezitsbank van 210 cm heb je dus een compositie van zo'n 140 cm breed nodig. Eén klein doek boven een grote bank valt weg. Heb je geen groot formaat, hang dan twee of drie kleinere schilderijen naast elkaar met gelijke tussenruimtes.

Dezelfde regels gelden boven een dressoir, een schouw en het bed. Boven het hoofdbord passen rustige afbeeldingen, en meer tips vind je in het artikel met slaapkamer inspiratie.

Zoek je iets voor boven de bank? Bij de schilderijen filter je op formaat, motief en materiaal.

Schilderij ophangen zonder boren

Lichtere schilderijen hang je op zonder een enkel gat in de muur. Er zijn verschillende opties, en elke optie heeft zijn eigen draagvermogen.

• Plakstrips voor schilderijen bestaan uit twee delen met klittenband. Afhankelijk van de grootte en het aantal paren dragen ze 1 tot 7 kg. Zie het getal op de verpakking als bovengrens en houd wat marge.
• Plakhaakjes houden meestal 0,5 tot 2 kg. Ze zijn geschikt voor kleine lijstjes en doeken met een draad.
• Haakjes met dunne spijkertjes sla je met een hamer in gipsplaat of stucwerk. Ze laten maar een paar kleine gaatjes achter. Het draagvermogen hangt af van de grootte van het haakje en het aantal spijkertjes, en is in gipsplaat lager dan in stucwerk op steen, dus volg de verpakking.
• Een ophangrail onder het plafond draagt schilderijen aan draden of koorden. Je boort maar één keer en daarna schuif je de schilderijen opzij en omhoog of omlaag.
• Een fotoplank met een rand tegen wegglijden werkt als een smal rek. Je zet de schilderijen er alleen tegenaan en wisselt ze wanneer je wilt.

Plakoplossingen houden alleen op een gladde, droge en stevige muur. Op verse verf, behang, ruw stucwerk of in de badkamer laten ze los. Maak het oppervlak eerst schoon met spiritus en wacht na het plakken een uur voor je het schilderij ophangt.

Waarmee hang je een schilderij aan de muur?

Voor zwaardere lijsten, spiegels en schilderijen boven plekken waar je zit, is boren betrouwbaarder. Welke plug je kiest, hangt vooral af van het materiaal van de muur.

Massieve baksteen

Boor met de klopstand en een steenboor en gebruik een universele kunststof plug van 6 mm met een schroef. Voor een schilderij tot 10 kg is dat ruim voldoende.

Holle steen en blokken

Boor zonder klopstand, anders breek je de binnenwanden en heeft de plug geen houvast. Kies een langere plug voor hol metselwerk, die zich in de holte openvouwt.

Beton

In een betonnen wand, die je vaak in flats en nieuwbouw tegenkomt, heb je een boormachine met klopfunctie nodig, het liefst een boorhamer, en een betonboor. Een plug van 6 mm zit daarna muurvast. Wil je niet boren, dan helpen plakstrips of een ophangrail, want een spijkertje sla je niet in beton.

Gipsplaat

In gipsplaat houdt een gewone plug niet. Gebruik speciale zelfborende gipsplaatpluggen, metalen hollewandpluggen of tuimelpluggen. Het meeste houvast geeft een metalen profiel achter de plaat, dat je vindt met een detector of een magneet.

Controleer voor je gaat boren waar de leidingen lopen. Elektriciens trekken ze meestal verticaal boven en onder schakelaars en stopcontacten. Een leidingzoeker kost minder dan het repareren van een doorgeboorde kabel.

Stap voor stap

Leg een rolmaat, potlood, waterpas, schilderstape, boormachine met boren, pluggen, schroeven of haken klaar. Ga dan zo te werk:

• Meet het schilderij en bereken het ophangpunt met de hoogte van hierboven.
• Markeer het punt met potlood op een stukje schilderstape. Dat voorkomt ook dat het stucwerk rond het gat afbrokkelt.
• Boor het gat met de diameter van de plug en 5 mm dieper dan de plug lang is.
• Duw de plug erin en draai de schroef zo ver in dat hij nog zo'n 5 mm uitsteekt.
• Hang het schilderij op en zet het recht met de waterpas.

Een doek op een houten spieraam hang je op aan de bovenste lat. Kleine formaten zijn licht, dus daarvoor kun je ook een plakhaakje gebruiken. Grotere doeken hang je op aan twee punten, zodat ze niet scheef gaan hangen.

Zo blijft een schilderij recht hangen

Een schilderij aan één punt gaat na een tijdje scheef hangen, het dichtslaan van een deur of stofzuigen eronder is al genoeg. Hang grotere lijsten daarom aan twee haken op dezelfde hoogte, ongeveer op een derde van de breedte vanaf elke kant. Controleer met een waterpas of beide punten precies horizontaal zijn, of gebruik een kruislijnlaser.

Hangt het schilderij toch scheef, plak dan kleine rubberen of vilten dopjes op de onderste hoeken van de lijst. Die zetten de lijst vast tegen de muur, zodat hij niet verschuift of tikt.

Een fotowand maken

Een fotowand is een groep schilderijen, foto's en posters die samen één geheel vormen. Plan hem vooraf, anders oogt het al snel toevallig.

• Knip mallen uit pakpapier in de maat van elke lijst en teken er de plek van de haak op.
• Plak de mallen met schilderstape op de muur en laat ze een paar dagen hangen. Zo zie je of de indeling je bevalt.
• Houd gelijke tussenruimtes van 5 tot 8 cm aan. Grotere afstanden laten de groep uit elkaar vallen.
• Begin met het grootste stuk in het midden en zet de kleinere lijsten eromheen.
• Boor direct door het papier en trek de mal daarna weg.

Het geheel blijft bij elkaar als je iets herhaalt: de kleur van de lijsten, het passe-partout of het motief. Je kunt foto's combineren met posters, geef ze alleen vergelijkbare lijsten. Hang ook het midden van de hele groep op ongeveer 150 cm.

Schilderijen in een huurwoning

Lees in een huurwoning eerst in je huurcontract wat er over boren staat. Een paar kleine pluggaten accepteren verhuurders meestal wel, maar als je het vooraf afspreekt, voorkom je discussie bij de oplevering.

Het veiligst zijn plakstrips, een ophangrail met één bevestigingspunt of wandplanken waarop je schilderijen alleen neerzet. Een grote lijst kun je ook op een dressoir zetten en tegen de muur laten leunen. Vul de gaten bij het verhuizen met plamuur en verf ze over in dezelfde kleur.

Veelgestelde vragen

Voor je de boormachine pakt

Je kunt de indeling ook eerst uitproberen in de AI designer, die op basis van een foto van je kamer een hele wand voor je ontwerpt. Veel plezier van je schilderijen, en dat ze nog lang recht mogen hangen!