In het kort
- Maak het glas altijd koud schoon en lees eerst de handleiding van je kachel: daarin staat welke middelen de fabrikant toestaat.
- Een lichte grijze waas veeg je weg met vochtig papier dat je in houtas hebt gedoopt, een dikkere laag los je op met kachelruitreiniger.
- Ingebrande teer haal je weg met een glasschraper, als de fabrikant die niet uitsluit. Houd hem bijna parallel aan het glas.
- De meest voorkomende oorzaak van een zwarte ruit is nat hout. Stook blokken met minder dan 20 % vocht.
We beginnen bij de vraag waarom het glas zwart wordt, want met goed stoken bespaar je jezelf het meeste poetswerk.
In dit artikel lees je:
- Waarom wordt een kachelruit zwart?
- Wanneer maak je de ruit schoon?
- Waarmee maak je een kachelruit schoon?
- Kachelruit schoonmaken met as
- Teer en ingebrand roet verwijderen
- Wat je beter niet gebruikt
- Hulpmiddelen voor schoonmaken en onderhoud
- Zo voorkom je een zwarte ruit
- De kachel zelf schoonmaken
- Veelgestelde vragen
Waarom wordt een kachelruit zwart?
Roet en teer zetten zich op het glas af als hout op een te lage temperatuur en onvolledig verbrandt. Achter een donkere aanslag zit meestal een van deze oorzaken:
- Nat hout. Het water moet eerst uit de blokken verdampen, waardoor het vuur koeler blijft en rookt. Vers gekapt hout bevat zelfs meer dan 50 % water.
- Een dichtgedraaide luchttoevoer. Een kachel met ruitspoeling blaast langs de binnenkant van de deur een luchtstroom die het glas schoon houdt. Draai je de klep dicht, dan verdwijnt dat beschermende gordijn.
- Smeulen. Een vuur dat je 's nachts op het minimum laat branden, laat tegen de ochtend bruine vegen op het glas achter.
- Blokken tegen het glas. De vlammen raken de koelere ruit en het roet slaat er direct op neer.
- Verkeerde brandstof. Geverfd hout, spaanplaat of bedrukt papier geven vettig roet dat er lastig afgaat.
- Een versleten deurafdichting. Door een deur die niet goed sluit, zuigt de kachel lucht aan waar dat niet hoort, en de trek langs het glas wordt zwakker.
Wanneer maak je de ruit schoon?
Begin pas als de kachel helemaal is afgekoeld. Op heet glas verdampt de reiniger meteen en blijven er vlekken achter, en bovendien brand je makkelijk je handen. Het handigst is 's ochtends, voordat je de kachel weer aanmaakt.
Stel het niet uit. Een dun laagje roet van een of twee avonden veeg je in een paar halen weg, terwijl teer van een hele week inbrandt en je veel meer werk kost. In het stookseizoen is een korte veegbeurt om de paar dagen daarom genoeg.
Waarmee maak je een kachelruit schoon?
Kies het middel op basis van de dikte van de aanslag. Voor licht roet heb je vaak genoeg aan wat je in de kachel zelf vindt.
| Middel | Geschikt voor | Let op |
|---|---|---|
| Vochtig papier en houtas | licht roet en een grijze waas | alleen fijne as, zonder stukjes houtskool |
| Kachelruitreiniger | vettig roet en bruine teer | op de doek spuiten, niet op de afdichting en de lak van het frame |
| Glasschraper | ingebrande teer in de hoeken | bijna plat houden, alleen over het glas |
| Water met een scheutje azijn | strepen na het schoonmaken | als laatste droogpoetsen |
Welke middelen de fabrikant van je kachel toestaat, lees je in de handleiding.
Zachte doeken, sponzen en microvezeldoeken vind je bij reiniging & onderhoud.
Kachelruit schoonmaken met as
Het huismiddeltje met as kost niets en werkt meestal goed tegen grijs roet. As van verbrand hout werkt als een fijn schuurmiddel en lost tegelijk vet op.
Pak papier en water
Prop een vel krantenpapier of een stuk keukenpapier op en maak het licht nat in een bakje water. Trek rubberen handschoenen aan, want het natte mengsel droogt je huid uit en irriteert die.
Neem wat as op
Dep het vochtige papier in de fijne grijze as uit de kachel. Laat grove stukjes en half verbrande houtskool liggen, zodat ze het glas niet bekrassen.
Wrijf het roet weg
Ga met het papier en de as in kleine cirkels over het glas, zonder hard te drukken. Is het papier zwart geworden, neem dan een nieuw vel.
Neem af en poets op
Veeg de grijze laag weg met een schone vochtige doek en poets het glas op met een droge doek, zodat er geen kringen achterblijven.
Gebruik geen as van steenkool, kolenbriketten of brandstof met toevoegingen, want daarin kunnen harde deeltjes zitten. Vermeldt de fabrikant een beschermlaag op het glas of raadt hij de methode met as af, gebruik dan liever kachelruitreiniger.
Teer en ingebrand roet verwijderen
Een bruine, glanzende aanslag is teer van nat hout, en daar is as meestal niet tegen opgewassen. Zo pak je het aan:
- Spuit de kachelruitreiniger op een doek of spons en breng hem aan op het koude glas.
- Laat hem inwerken volgens de verpakking, meestal een paar minuten, zodat de teer zacht wordt.
- Veeg de opgeloste laag weg. Wat overblijft, schraap je eraf met de glasschraper, die je bijna plat houdt.
- Was het glas af met schoon water en poets het droog.
Let op dat de reiniger niet op het koord van de afdichting en het gelakte frame van de deur loopt. Het koord zuigt zich vol en wordt hard, en de lak kan gaan bladderen. Kun je het glas uit de deur halen, leg het dan op een vlakke ondergrond om het schoon te maken.
Wat je beter niet gebruikt
Een kachelruit is bestand tegen veel hitte, maar een ruwe behandeling verdraagt hij slecht. Dit hoort niet op het glas:
- staalwol, de ruwe kant van een schuurspons, zand en schuurpoeders, die het glas dof maken en bekrassen;
- ovenspray en grillreiniger, die door hun agressieve samenstelling de afdichting en de lak kunnen aantasten;
- schoonmaken terwijl het glas heet is en water in een gloeiende kachel spatten;
- een mes of schraper met een bot of beschadigd mesje;
- veel water, dat in de afdichting en de deur loopt.
Hulpmiddelen voor schoonmaken en onderhoud
Met een paar hulpmiddelen die jaren meegaan, wordt het schoonmaken van het glas en rond de kachel een stuk makkelijker:
- Schepje en veger om de as eruit te halen en voor de kachel op te ruimen.
- Metalen asemmer met deksel voor de opgeschepte as. Sintels kunnen erin nog lang nagloeien nadat het vuur uit is, dus zet hem niet op een houten vloer of naast je brandhout.
- Pook en tang om de blokken te verleggen, zodat ze niet tegen het glas leunen.
- Houtvochtmeter, waarmee je controleert of je blokken minder dan 20 % vocht bevatten.
Sets en losse stukken vind je in de categorie openhaardaccessoires.
Openhaardaccessoires
Zo voorkom je een zwarte ruit
Het minste werk heb je aan glas dat minder vuil wordt. Een paar stookgewoontes helpen:
- Stook droog hout. Laat blokken minstens een jaar onder een afdak drogen, hardhout langer. Droog hout is lichter, klinkt helder als je twee blokken tegen elkaar slaat en heeft barstjes in de kopse kant.
- Stook het vuur flink op. Laat na het aanmaken de luchttoevoer open tot de kachel goed warm is. Een heet vuur brandt een deel van het roet op het glas vanzelf weg.
- Knijp de lucht niet te veel af. Ruitspoeling werkt alleen als er lucht doorheen stroomt.
- Leg minder hout tegelijk bij, maar vaker. Een volle vuurhaard zonder lucht smeult en rookt.
- Stapel de blokken op afstand van het glas en verbrand alleen schoon, onbehandeld hout.
- Controleer de deurafdichting. Vervang een koord dat afbrokkelt of platgedrukt is.
Wordt het glas zwart ondanks droog hout en goed stoken, dan heeft de kachel misschien te weinig trek of geen ruitspoeling. Waar je op moet letten bij een nieuwe kachel, lees je in het artikel Koopgids: Hoe kies je een haard dat bij jou past?. Modellen met ruitspoeling vind je in de categorie kachels & haarden.
Kachels en haarden
De kachel zelf schoonmaken
Een schone ruit is maar een deel van het onderhoud. Haal de as van het rooster als de kachel is afgekoeld, en laat de aslade niet overlopen, want dan blokkeert ze de luchttoevoer van onderen. Bij een kachel zonder rooster, waarin het hout direct op de bodem van de vuurhaard brandt, mag je gerust een dun laagje as laten liggen: daarop blijft het vuur beter branden.
Maak de binnenkant van de vuurhaard en de aanslag achter de keerplaat schoon volgens de handleiding van de fabrikant. Rookkanaal en schoorsteen moeten regelmatig worden gecontroleerd door een schoorsteenveger, die ze meestal ook veegt. Wanneer en hoe vaak dat moet, hangt af van de regels voor je brandstof en het vermogen van je kachel.
Veelgestelde vragen
Waarmee maak je een kachelruit schoon?
Voor een grijze waas heb je genoeg aan een prop krantenpapier, water en wat houtas. Bruine aanslag maak je zacht met kachelruitreiniger en de resten haal je eraf met een glasschraper. Neem het glas tot slot af met een schone doek en wrijf het droog.
Kun je een kachelruit schoonmaken met as?
Ja. Maak een prop papier nat, dep die in de as die van het hout is overgebleven en wrijf het roet in kleine cirkels los. Veeg het grijze restje weg met een natte doek en poets de ruit droog. Gebruik daarvoor geen as van steenkool of kolenbriketten.
Waarom wordt mijn kachelruit zwart?
Aanslag ontstaat als het vuur niet heet genoeg brandt. Meestal komt dat door nat hout, een dichtgedraaide klep van de luchttoevoer of 's nachts smeulen. Droge brandstof, open ruitspoeling en een flink opgestookt vuur helpen.
Wat stook je om de ruit schoon te houden?
De brandstof die de fabrikant van je kachel toestaat. Bij de meeste kachels is dat schoon, onbehandeld hout met minder dan 20 % vocht of houtbriketten. Zulk hout krijg je door het een jaar of langer droog en luchtig te laten liggen. Spaanplaat, gelakte resten, folders en afval horen niet in de kachel, want ze vervuilen de vuurhaard en de schoorsteen.
Mag je een kachelruit heet schoonmaken?
Liever niet. Het hete oppervlak laat het middel verdampen voordat het zijn werk doet, er blijven vlekken achter en je kunt je branden. Wacht met schoonmaken tot de deur is afgekoeld.
Hoe vaak maak je een kachelruit schoon?
Veeg hem in de winter om de paar dagen af, voordat het roet inbrandt. Is hij al na een enkele avond zwart, zoek de oorzaak dan in vochtig hout of in de stand van de kleppen.
Veel plezier van je vuur achter een heldere ruit!







































