Oven schoonmaken: met baking soda, stoom of zelfreiniging

Bedenk voordat je de spons pakt hoe oud het vuil is, want daarop stem je je aanpak af.

Waarmee maak je de oven schoon?

Voor vet dat zich in een paar weken bakken heeft opgehoopt, heb je genoeg aan wat je in de keuken hebt staan. Baking soda (zuiveringszout) is een zwakke base, lost vet op en krast het email niet. Azijn neutraliseert het en maakt de resten los, citroen geeft er een frisse geur bij. Een gekochte ovenreiniger bevat natriumhydroxide en werkt sneller, maar daarmee werk je met handschoenen aan en met het raam open.

Verder heb je een zachte spons, een microvezeldoek en een kunststof schraper nodig. Die vind je allemaal bij reiniging en onderhoud. Laat de staalwol in de la liggen: het email wordt er dof van en houdt daarna juist sneller vuil vast.

De zachtste en goedkoopste methode draait om baking soda, dus daar beginnen we mee.

Oven schoonmaken met baking soda

Zo maak je ook een oven schoon waar je een jaar niet aan bent geweest. Reken erop dat de pasta een nacht moet inwerken.

1. Maak de oven leeg

   Haal de bakplaten en roosters eruit, zet de oven uit en laat hem helemaal afkoelen.

2. Meng de pasta

   Doe een half kopje baking soda (ongeveer 100 gram) in een kom en voeg zo'n drie eetlepels water toe, zodat je een dikke pasta krijgt die niet uitloopt.

3. Smeer wanden, bodem en deur in

   Sla de verwarmingselementen, de ventilator en katalytische panelen over. Smeer een dikkere laag op aangebrande plekken.

4. Laat de pasta een nacht inwerken

   In 12 uur kleurt hij bruin, een teken dat het vet oplost.

5. Veeg hem weg met een vochtige doek

   Opgedroogde plekken maak je los met een kunststof schraper.

6. Spray azijn in de oven

   De resten baking soda gaan schuimen en zijn dan makkelijk weg te vegen.

Zet de oven tot slot tien minuten aan op 100 °C, zodat hij opdroogt en de azijngeur verdwijnt.

Oven schoonmaken met citroen en stoom

Stoom is het snelste onderhoud na het bakken, als het vet nog niet is opgedroogd. Giet een halve liter water in een ovenschaal, doe er het sap van een citroen of 100 ml azijn bij en zet de schaal op het middelste rooster. Zet de oven op 150 °C en laat hem een half uur aanstaan. De stoom maakt het vet zacht en dat veeg je weg met een spons zolang de wanden warm zijn, maar niet heet.

Voor aangebrande resten van een jaar oud is stoom niet genoeg. Daarvoor heb je baking soda of een sterker middel nodig.

Ingebrande oven schoonmaken

Is je oven flink vies, combineer dan de methoden. Laat hem eerst stomen, zodat de bovenste laag zacht wordt, en smeer na het afkoelen een dikke laag bakingsodapasta op. Dek plekken waar het vet tot een zwarte korst is ingebakken af met huishoudfolie: de pasta droogt dan niet uit en werkt langer. Haal de losgeweekte laag 's ochtends weg met de schraper en herhaal de hele behandeling als dat nodig is.

Pas als ook een tweede ronde niet helpt, pak je de ovenreiniger. Kijk eerst in de handleiding, want fabrikanten van pyrolyse-ovens raden sprays vaak af. Draag handschoenen en een bril, zet het raam open en spuit alleen op de geëmailleerde delen, nooit op katalytische panelen, verwarmingselementen of de rubbers van de deur. Neem de oven na het schoonmaken twee keer af met schoon water, zodat er bij de volgende bakbeurt geen chemische geur achterblijft.

Ovenruit en ovendeur schoonmaken

Aangebrande vlekken op de ovenruit zien er meestal uit als bruine druppels die je er niet af krijgt met afwassen. Smeer de ruit in met bakingsodapasta, wacht een uur en maak de vlekken dan los met een kunststof schraper of de zachte kant van een spons. Gebruik geen metalen schraper of staalwol op de deur: gehard glas wordt zwakker door krassen en kan in de hitte barsten.

Vuil tussen de ruiten komt binnen via de ventilatieopeningen. Bij de meeste ovens kun je de deur eraf halen en de binnenste ruit eruit schuiven, hoe dat gaat staat in de handleiding van je oven. Twijfel je, haal de ruit dan niet uit elkaar en maak alleen de buitenkanten schoon.

Bakplaat en ovenroosters schoonmaken

Maak beide buiten de oven schoon. Het minste werk heb je in het bad of een grote bak: zet ze onder heet water, los er een vaatwastablet of vier eetlepels baking soda in op en laat ze een nacht weken. Ga er de volgende ochtend met een borstel overheen en spoel ze af. Aluminium bakplaten kunnen door baking soda en vaatwastabletten donker worden, die maak je gewoon schoon met afwasmiddel.

Schrob een bakplaat met antiaanbaklaag nooit met iets scherps. Begint de laag te bladderen, dan is de plaat aan vervanging toe: eten blijft eraan plakken en nieuwe bakvormen en bakplaten zijn goedkoper dan de ergernis bij elke lading kerstkoekjes.

Zelfreinigende oven: pyrolyse, katalyse en hydrolyse

Veel ovens hebben een eigen reinigingsprogramma en elk werkt anders. Haal voordat je het start alle accessoires uit de oven, ook een oventhermometer.

• Pyrolyse verhit de oven tot ongeveer 480 °C en verbrandt het vuil tot as, die je na het afkoelen wegveegt met een vochtige doek. Het programma duurt afhankelijk van de stand anderhalf tot drie uur en de deur gaat in die tijd op slot. Veeg grote plassen vet vooraf weg, anders geeft het programma veel rook. Ventileer tijdens de pyrolyse goed en houd huisdieren, vooral vogels, uit de keuken, want de dampen zijn schadelijk voor ze. Het is de grondigste methode, maar ook die met het hoogste stroomverbruik.
• Katalyse werkt met panelen met een poreus oppervlak dat vet al tijdens het bakken boven 200 °C afbreekt. Schrob de panelen nooit en spuit er geen reiniger op, want dan raken de poriën verstopt. Na een paar jaar werken ze minder goed en worden ze vervangen.
• Hydrolyse (bij sommige merken stoomreiniging genoemd) verwarmt water dat je op de bodem giet, en de stoom maakt licht vuil los. Voor aangebrande resten is het niet genoeg, voor regelmatig onderhoud wel.

Welke methode is het beste? Voor hardnekkig vuil pyrolyse. Bak je vaak vet vlees en wil je de oven zo weinig mogelijk afnemen, dan heb je het meest aan katalyse. Neem je de oven regelmatig af, dan volstaat hydrolyse.

Wat is slecht voor je oven?

Sommige gewoontes verkorten de levensduur van je oven meer dan het vuil zelf.

• Aluminiumfolie op de bodem. Het weerkaatst de warmte, laat de oven oververhit raken en kan aan het email vastsmelten. Vang druipend vet liever op met een bakplaat een richel lager.
• Staalwol en schuurpoeder. Die krassen in email en glas.
• Reiniger op de verwarmingselementen en de ventilator. Bij de volgende keer aanzetten verdampt hij en gaat het stinken.
• Water in een oven die op pyrolyse staat. Het programma gaat uit van een lege en droge oven.

Hoe vaak moet je de oven schoonmaken?

Heeft het vet tijdens het bakken gespat? Neem de oven dan af zodra hij is afgekoeld. Vers vet krijg je in een minuut weg met een vochtige doek, vet dat een week is ingebakken heeft een nacht baking soda nodig. Plan een grote schoonmaakbeurt elk kwartaal, en daarnaast telkens als de oven rookt of stinkt bij het aanzetten.

Met wat voorzorg bespaar je jezelf ook schoonmaakwerk. Bak op bakpapier, dek vet vlees af met een deksel of braadzak en zet vruchtentaarten op een bakplaat met een hogere rand. Bakpapier, braadsledes en diepere vormen vind je bij de bakspullen.

Veelgestelde vragen

Zo ruikt je schone oven straks alleen nog naar kerstkoekjes, boter en vanille!