Matras schoonmaken: vlekken, urine, zweet en huisstofmijt

Leg eerst een paar spullen klaar die je waarschijnlijk al in de keuken en de badkamer hebt staan.

Waarom je je matras moet schoonmaken

Afhankelijk van de temperatuur in de slaapkamer zweet je 's nachts een kwart tot een halve liter vocht uit, en een groot deel daarvan komt in de tijk en de kern terecht. Samen met het zweet vallen er dode huidcellen in de matras, voedsel voor huisstofmijten. De mijten zelf bijten niet, maar allergie ontstaat vooral door eiwitten in hun uitwerpselen. Regelmatig schoonmaken is dus niet alleen voor het uiterlijk. Je ademt beter in bed en de matras houdt langer zijn vorm.

Wat heb je nodig

• een stofzuiger met meubelmondstuk en HEPA-filter
• baking soda (zuiveringszout), voor een tweepersoonsmatras ongeveer een halve kilo
• schoonmaakazijn en een plantenspuit
• afwasmiddel
• waterstofperoxide 3 % van de drogist, voor bloed- en zweetvlekken
• twee à drie witte microvezeldoeken

Laat gekleurde doeken liggen, die kunnen op een lichte tijk afgeven.

Matras schoonmaken met baking soda, stap voor stap

Een complete schoonmaakbeurt doe je in een ochtend, en het meeste werk doet de baking soda voor je. Begin 's ochtends, zodat de matras voor de avond droog is.

1. Haal het bed af

   Haal het beddengoed en de matrasbeschermer eraf en was ze op zestig graden, dan overleven huisstofmijten het niet.

2. Zuig de hele matras

   Ga langzaam over het bovenvlak, de zijkanten en de naden, waar het meeste stof zich ophoopt. Kun je de matras omdraaien, zuig dan ook de onderkant.

3. Behandel de vlekken

   Maak losse vlekken schoon volgens hun soort, zoals we hieronder beschrijven. Laat ze een beetje opdrogen.

4. Strooi baking soda

   Verdeel de baking soda met een zeef in een dunne laag over het hele oppervlak. Het neemt vocht en geurtjes op.

5. Laat het inwerken

   Baking soda heeft minstens vier uur nodig, liever een hele dag. Zet het raam open en laat de zon binnen.

6. Zuig de baking soda op

   Ga grondig over de matras, het liefst twee keer kruislings. Maak het bed pas op als de matras droog aanvoelt.

Deze complete beurt is één keer per halfjaar genoeg. Vlekken geven je minder tijd, en elke vlek vraagt een eigen aanpak.

Urine uit je matras halen

Bij kinderen en huisdieren komt er vroeg of laat urine in de matras. Hoe sneller je begint, hoe kleiner de kans dat het in de kern trekt.

1. Dep de natte plek met keukenpapier en druk er stevig op. Wrijf niet, dan smeer je de urine uit.
2. Spuit azijn en water, half om half gemengd, op de vlek en laat het tien minuten werken.
3. Dep opnieuw met een droge doek.
4. Strooi een dikke laag baking soda op de plek en laat die een nacht het vocht en de geur eruit trekken.
5. Zuig de baking soda 's ochtends op.

Opgedroogde urine die al geel is geworden, breekt azijn niet af. Gebruik een enzymreiniger, bijvoorbeeld uit de dierenwinkel, waarvan de enzymen de urinezuurkristallen afbreken en daarmee ook de geur. Heb je kleine kinderen, neem dan een waterdichte matrasbeschermer. Dan hoef je de matras niet van urine te ontdoen, maar was je alleen de beschermer.

Vlekken uit je matras halen

Voor de meeste vlekken geldt dezelfde regel: koud water, een druppel afwasmiddel en deppen van de rand naar het midden. Wrijf niet en laat het water niet in de kern trekken. Sommige vlekken vragen wel een eigen aanpak:

De meeste vragen gaan echter over twee vlekken, en die behandelen we apart.

Bloed uit je matras verwijderen

Bloed is een eiwit en warmte zet het vast in de vezels. Gebruik er daarom nooit warm water of een föhn op.

• Vers bloed verwijder je met een doek in koud water, die je vaak uitspoelt. Deppen, niet wrijven.
• Opgedroogd bloed maak je vochtig met een oplossing van koud water en zout en na een halfuur dep je het weg.
• Op een witte tijk helpt waterstofperoxide 3 %. Druppel het op de vlek, laat het uitbruisen en dep de plek daarna droog met een doek. Peroxide bleekt, dus gebruik het niet op een gekleurde tijk.

Gele vlekken uit je matras verwijderen

Gele zweetkringen ontstaan langzaam en zijn de belangrijkste reden dat een matras er eerder oud uitziet dan zijn kern is. Ook oude gele vlekken reageren goed op een pasta: doe drie eetlepels baking soda en een druppel afwasmiddel in 200 ml waterstofperoxide. Breng het aan met een sponsje, laat het een uur inwerken en neem het af met een vochtige doek. Zuig de resten op als alles droog is.

Breng de pasta alleen op de tijk aan, niet in het schuim, en test hem op gekleurde stof eerst op een verborgen plek, want peroxide bleekt. Maak hem altijd vers en bewaar hem nooit in een afgesloten bakje, want peroxide valt uiteen en geeft zuurstof af.

Huisstofmijt in je matras bestrijden

Huisstofmijten krijg je nooit helemaal uit een matras, maar je kunt hun aantal zo ver terugdringen dat je er geen last van hebt.

• Zuig regelmatig met een apparaat met HEPA-filter, dat de uitwerpselen niet terug de lucht in blaast.
• Was de beschermer en het beddengoed op 60 °C, een lagere temperatuur doodt de mijten niet.
• Let op de luchtvochtigheid. Mijten gedijen boven 60 % relatieve luchtvochtigheid, onder 50 % vermenigvuldigen ze zich maar langzaam. Je verlaagt de vochtigheid in de slaapkamer door kort en krachtig te luchten, in het ergste geval met een luchtontvochtiger.
• Lucht je bed. Maak het 's ochtends niet meteen op, maar laat de matras minstens twintig minuten open liggen, zodat het nachtelijke zweet kan verdampen.

Voor mensen met allergie loont ook een anti-allergeen hoes van dicht geweven stof. Die moet de matras helemaal met een rits omsluiten, een beschermer op alleen het bovenvlak houdt de mijten niet tegen.

Een schuimmatras schoonmaken

Polyetherschuim, koudschuim en traagschuim nemen allemaal water op en drogen heel langzaam. Het vocht binnenin kan dan gaan schimmelen zonder dat je het van buiten ziet. Spuit een schuimmatras daarom nooit nat, reinig hem niet met een stoomreiniger of reinigingsapparaat en maak hem zo schoon:

1. Haal de tijk met rits eraf en was hem volgens het label, meestal op 40 of 60 °C.
2. Zuig de kale kern aan alle kanten.
3. Bestrooi hem met baking soda en zuig die na een paar uur op.
4. Dep vlekken op de kern alleen met een doek, licht bevochtigd met water en een druppel afwasmiddel.
5. Trek de tijk er pas weer omheen als hij helemaal droog is.

Traagschuim kan bovendien niet tegen warmte, dus droog het niet met een föhn of op de verwarming.

Pluisjes van je matras halen

Pluisjes ontstaan door wrijving en zitten vooral op de plek waar je slaapt. Je verwijdert ze met een elektrische pluizenverwijderaar, die als een scheerapparaat over de tijk gaat. Beweeg hem licht en druk niet, anders kan hij de stof insnijden. Bij goedkopere tijken komen de pluisjes terug, en is de tijk afneembaar, dan loont een nieuwe vaak meer.

Je matras beschermen

De beste schoonmaakbeurt is de beurt die je niet hoeft te doen. Met een paar gewoontes gaat je matras jaren langer mee:

• Gebruik een matrasbeschermer. Je wast hem samen met het beddengoed en de kern blijft schoon. Je kunt kiezen uit ademende en waterdichte matrasbeschermers.
• Draai je matras eens per drie maanden en keer een tweezijdige matras ook om. Zo lig je hem gelijkmatig in.
• Eet niet in bed en laat er geen natte handdoeken op liggen.

Hoe lang gaat een matras mee?

Ook met de beste zorg is een matras ooit op, meestal na acht tot tien jaar. Waar je op let als je een nieuwe koopt, lees je in ons artikel Welk matras past bij mij.

Veelgestelde vragen

Slaap lekker op je schone matras!