Heermoes

Equisetum arvense · Equisetaceae

Ook bekend als: akkerpaardenstaart, unjer, Akkerpaardestaart

Heermoes (Equisetum arvense), ook akkerpaardenstaart of unjer genoemd, is een winterharde, snelgroeiende vaste plant die zich met diepe wortelstokken sterk uitbreidt. Wil je hem houden, dan doe je er goed aan hem vanaf het begin in te dammen.

Licht: Zon tot halfschaduw, Volle zon
Water: Gemiddeld
Luchtvochtigheid: Gemiddeld
Temperatuur: 10–22 °C, min. -42 °C
Moeilijkheid: Makkelijk
Hoogte: 10–90 cm

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

VermeerderenBloeiOogstRustperiode

Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van heermoes

Heermoes is een varenachtige vaste plant van 10 tot 90 cm hoog. Hij vormt een kolonie van rechtopstaande, geledde stengels, al dan niet met kranstakken, die aan een paardenstaart doen denken. De echte bladeren zijn piepkleine, schubachtige schedes met donkere tandjes bij elke knoop. De groene, geribbelde stengels met dunne kranstakken nemen de fotosynthese voor hun rekening.

Heermoes bloeit niet en draagt geen vruchten. In het vroege voorjaar verschijnt een bleke, kortlevende stengel met een bruine aar, waaruit sporen vrijkomen. Onder de grond groeit een uitgebreid netwerk van vertakkende wortelstokken met kleine knolletjes, tot ongeveer 1,8 m diep.

De soort komt van nature voor in gematigde en arctische streken van het noordelijk halfrond, van Eurazië tot Noord-Amerika. Hij groeit graag in vochtig open bos, weiland, akkers, bermen, sloten en langs beekranden.

Kweken en verzorging

Standplaats

Heermoes groeit in volle zon tot halfschaduw en verdraagt zelfs vrij diepe schaduw. Vooral een vochtige plek met een hoge grondwaterstand bevalt hem, zoals een sloot- of vijverrand. Kies de plek bewust: hij verlegt zijn grenzen zelf.

Water geven

De plant staat het liefst in vochtige tot natte grond. Een droge periode tussendoor overleeft hij, maar langdurige droogte verdraagt hij slecht. In ons klimaat met veel regen is bijgieten meestal niet nodig.

Grond

Heermoes past zich aan grove, middelzware en fijne grond aan: leem, klei en zand zijn allemaal goed. Hij doet het het best op vochtige, goed doorlatende grond die neutraal tot licht basisch is (pH 6 tot 8).

Bemesten

Bemesten is niet nodig. Heermoes redt zich ook op voedselarme grond.

Snoeien en maaien

Maaien of afknippen helpt niet, want de scheuten groeien gewoon terug uit de wortelstokken.

Planten en indammen

Door zijn agressieve groei wordt heermoes zelden bewust aangeplant. Wil je hem toch telen, zet hem dan in een diepe container of achter een diepe wortelbarrière. Zonder begrenzing wordt hij een hardnekkig onkruid dat moeilijk uit te roeien is.

Overwinteren

Heermoes is zeer winterhard: hij overleeft tot ongeveer -42 °C, ruim onder het typische winterminimum van -12 °C bij ons. De onvruchtbare scheuten sterven af bij de eerste nachtvorst in het najaar en lopen in het voorjaar opnieuw uit vanuit de wortelstokken. In november, december, januari en februari is de plant in rust.

Vermeerderen

Heermoes vermeerdert zich via wortelstokken, door deling en via sporen. Maart en april zijn daarvoor de geschikte maanden. Meestal is vermeerderen niet nodig, omdat de plant zichzelf wel uitbreidt.

Heermoes in de tuin bestrijden

Het grootste probleem is dat heermoes zich in borders en gazon verspreidt door zijn diepe wortelstokken. Wat helpt: de scheuten herhaaldelijk verwijderen, de drainage verbeteren en diep spitten om de wortelstokken eruit te halen. Reken erop dat je meerdere seizoenen moet volhouden.

Oogst en gebruik

De jonge voorjaarsscheuten worden in Japan en Korea als groente gegeten. Ze verschijnen in april en mei. Traditioneel wordt heermoes gebruikt als plasdrijvend middel en om nagels te versterken; hij is rijk aan silicium. Een extract is in de EU toegelaten als basisstof voor gebruik als fungicide.