Allium (sierui) met paarse bolvormige bloemschermen in de tuin

Foto: helen1688, CC BY 4.0, iNaturalist

Foto: Alex Abair, CC BY 4.0, iNaturalist

Foto: Alex Abair, CC BY 4.0, iNaturalist

Foto: Jared Shorma, CC BY 4.0, iNaturalist

Foto: Jared Shorma, CC BY 4.0, iNaturalist

Foto: Milan Chytrý, CC BY 4.0, iNaturalist

Bloembollen Vaste planten Kruiden

Allium

Amaryllidaceae

Ook bekend als: sierui, siereuien, look

Allium, ook wel sierui of look genoemd, is een bolgewas met rechtopstaande, bladloze stelen en een bolvormig bloemscherm. Het is een makkelijke, winterharde vaste plant die in Nederland buiten in de grond blijft, op de meeste plekken in zon of lichte schaduw.

Licht: Volle zon, Zon tot halfschaduw
Water: Gemiddeld
Luchtvochtigheid: Laag
Temperatuur: 10–24 °C, min. -25 °C
Moeilijkheid: Makkelijk
Hoogte: 0,2–1,5 m

Soorten en rassen

Daslook

Allium ursinum

Schaduw
Gemiddeld

Knoflook planten

Allium sativum

Volle zon
Gemiddeld

Bieslook

Allium schoenoprasum

Volle zon
Gemiddeld

Lenteui

Allium fistulosum

Volle zon
Gemiddeld

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

Binnenshuis zaaienZaaienUitplantenVerpottenSnoeienVermeerderenBemestenMeer waterBloeiOogstRustperiode

Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Wat is allium?

Allium is een geslacht uit de amaryllisfamilie (Amaryllidaceae) met veel soorten, van siersoorten tot keukenkruiden als bieslook, knoflook en prei. In het wild groeit het op het noordelijk halfrond, van Europa en Noord-Afrika tot Azië en Noord-Amerika, vooral in droge berggebieden, open bos, grasland en verstoorde grond.

De plant vormt een pol met meestal lijnvormige, platte of holle grondstandige bladeren. Die verdorren rond de bloei vaak vanaf de top. Het blad ruikt naar ui of knoflook. De kleine, stervormige, klokvormige of komvormige bloemen zitten dicht op elkaar in een rond bloemscherm op een kale steel. Ze bloeien lang, geuren vaak en komen voor in wit, geel, roze, paars, rood en blauw. Na de bloei ontstaan doosvruchten met kleine, ronde, zwarte zaden.

De hoogte loopt sterk uiteen, ruwweg van 15 tot 150 cm, afhankelijk van de soort. De groeisnelheid is gemiddeld. Het blad sterft in de loop van het seizoen af.

Kweken en verzorging

Standplaats

Allium staat het best in volle zon tot lichte schaduw. De bloeitijd is mei tot en met juli. De planten trekken bijen en vlinders aan en herten laten ze met rust. Door hun compacte vorm zijn ze ook geschikt voor de rotstuin en als snijbloem.

Water geven

De grond moet goed doorlatend zijn. Geef wat meer water in april en mei, als de plant groeit. Na de bloei gaat de bol in rust, ongeveer in augustus en september.

Grond en verpotten

Kies een losse, goed doorlatende, vruchtbare grond met veel organisch materiaal. Leem, zandgrond en humusrijke grond zijn allemaal geschikt. Bollen in pot kun je in september en oktober verpotten.

Bemesten

Bemest in maart en april, bij het begin van het groeiseizoen.

Snoeien en opruimen

Knip rommelig geworden blad na de bloei terug, in juni en juli. Haal verwelkte bloemen weg als je niet wilt dat de plant zich uitzaait.

Planten

Plant de bollen in de herfst (september tot en met november), ongeveer drie keer zo diep als de bol hoog is. Je kunt ook in het voorjaar bijbolletjes (kleine bolletjes) van de bol losmaken en apart planten.

Overwinteren

Winterharde soorten blijven in de grond. De plant overleeft naar verluidt tot ongeveer -25 °C, ruim onder de temperaturen van een gewone Nederlandse winter van rond -12 °C. Niet-winterharde soorten graaf je op en bewaar je over de winter.

Vermeerderen

Allium vermeer je door deling, bijbolletjes, zaad of broedbolletjes. Delen en scheiden van bollen kan in september en oktober. Zaaien kan binnen in februari en maart, of buiten in maart en april.

Let op

Sommige soorten, zoals A. triquetrum en A. ursinum, kunnen in de tuin woekeren. Overweeg bij die soorten de bloemen te verwijderen voordat ze zaad zetten.

Oogsten en gebruiken

Veel soorten worden gebruikt als ui, knoflook, prei, bieslook of sjalot. Bollen, bladeren en bloemen zijn eetbaar. Siersoorten zijn vaak ook eetbaar, maar minder smaakvol. De oogst valt in juni tot en met augustus.