Gladiolen
Gladiolus · Iridaceae
Ook bekend als: gladiool, zwaardlelies
Gladiolen, ook gladiool, gladiolus of zwaardlelie genoemd, vormen in de zomer hoge, eenzijdige bloemaren met trechtervormige bloemen. Ze groeien uit een knol en zijn goed te houden op het balkon of in de tuin. In ons klimaat zijn ze niet winterhard, dus de knollen gaan in de winter droog en koel naar binnen.
- Licht
- Volle zon, Zon tot halfschaduw
- Water
- Gemiddeld
- Luchtvochtigheid
- Gemiddeld
- Temperatuur
- 15–28 °C, min. -5 °C
- Moeilijkheid
- Makkelijk
- Hoogte
- 0,3–1,5 m
Verzorging door het jaar heen
Kalender voor het klimaat Oceanisch.
Kenmerken van gladiolen
Gladiolen (Gladiolus, familie Iridaceae) zijn knolgewassen met een waaier van zwaardvormige, groene bladeren. Elke plant heeft één tot negen smalle, gegroefde bladeren die de stengel omsluiten. De plant groeit matig snel en sterft in de winter af.
De bloemaren staan aan één kant van de stengel en gaan van onder naar boven open, van de zomer tot in het vroege najaar. De bloemen zijn trechtervormig met een kapvormig bovenste kroonblad. Ze komen voor in wit, crème, geel, oranje, rood, roze, paars en groen, en kunnen geurig zijn. Het geslacht komt oorspronkelijk uit Afrika (met name de Kaapregio in Zuid-Afrika), Madagaskar, het Middellandse Zeegebied en het gematigde Eurazië. Zuid-Afrikaanse soorten worden bestoven door bijen, honingzuigers, nachtvlinders en langtongvliegen. Gladiolen zijn over het algemeen eenvoudig te telen.
Kweken en verzorging
Standplaats en licht
Zet gladiolen in volle zon of op een plek met middagzon. Kies een beschutte plek, want de hoge aren hebben last van harde wind. Ze groeien ook goed in bakken op het balkon.
Water geven
Laat de grond tijdens de groei niet uitdrogen. Geef bij droog weer royaal water. In juni, juli en augustus heeft de plant het meeste water nodig.
Grond
Gladiolen houden van rijke, goed doorlatende grond, zoals humusrijke leemgrond die vochtig blijft maar goed afwatert. Vermijd zware klei.
Voeding
Geef vooral in juni en juli plantenvoeding, als de plant volop in groei is en de bloemaren zich vormen.
Planten en uitplanten
Je kunt de knollen in februari en maart binnen voortrekken. Plant ze in april en mei uit, ongeveer 10 tot 15 cm diep en pas als er geen vorst meer wordt verwacht. Bescherm jonge planten in april en mei tegen late nachtvorst.
Wil je langer bloemen hebben, plant dan om de twee weken een nieuwe serie. Diep planten en steunen met een stokje voorkomt dat de aren omvallen onder het gewicht van de bloemen.
Overwinteren
Gladiolen kunnen ongeveer -5 °C aan, terwijl de temperatuur in een gewone winter in Nederland tot ongeveer -12 °C kan dalen. Haal de knollen daarom in het najaar uit de grond en bewaar ze koel en droog. Bescherm de planten ook in oktober tegen vorst. Van januari tot en met maart en in november en december is het rustperiode. Laat de knollen goed drogen en bewaar ze luchtig, zodat ze niet gaan rotten.
Snoeien
Het bovengrondse deel sterft in de herfst af. Ruim het afgestorven loof in oktober op, wanneer je de knollen rooit.
Vermeerderen
Gladiolen vermeer je met kleine knolletjes die naast de moederknol groeien (oktober, bij het rooien) of met zaad. Het zaad zit in een langwerpige tot bolvormige doosvrucht met veel gevleugelde bruine zaden. Zaaien kan binnen in februari en maart.
Problemen
Mogelijke plagen zijn trips, bladluizen, spintmijten en wolluizen. Zilverkleurige strepen en vervormde bloemen wijzen op trips. Behandel de knollen vóór het opslaan en spuit tijdens het seizoen.
Mogelijke ziekten zijn botrytis, knolrot, roest, fusarium en mozaïekvirus. Zachte, rotte knollen in de winterbewaring komen door schimmelrot: droog de knollen goed en bewaar ze koel en luchtig. Vallen de aren om, dan komt dat door wind en het gewicht van de bloemen. Plant dieper en zet steunstokjes.
Snijbloemen en gebruik
Gladiolen zijn goede snijbloemen. De bloeitijd en de oogst vallen in juli, augustus en september. De bloemen zijn eetbaar als de helmknoppen zijn verwijderd en worden als garnering gebruikt. Ze zijn ook aantrekkelijk voor bestuivers.









































































































