Navigatie overslaan, naar inhoud springen
Inhoud overslaan, naar voettekst springen
Varens

Koningsvaren

Osmunda regalis · Osmundaceae

Ook bekend als: osmunda

De koningsvaren (Osmunda regalis, ook kortweg osmunda genoemd) is een forse, boogvormig groeiende varen voor vochtige tot natte plekken. Hij wordt 100 tot 180 cm hoog en staat graag aan de vijverrand of in een natte border. Hij is volledig winterhard en gemakkelijk te houden, zolang de grond vochtig blijft.

Licht
Halfschaduw, Zon tot halfschaduw
Water
Hoog
Luchtvochtigheid
Hoog
Temperatuur
8–22 °C, min. -39 °C
Moeilijkheid
Makkelijk
Hoogte
1–1,8 m

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

UitplantenSnoeienVermeerderenBemestenMeer waterOogstRustperiode
Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van de koningsvaren

De koningsvaren is een overblijvende, bladverliezende varen die een pol vormt op een stevige wortelstok. Na vele jaren kan die wortelstok een stamachtige voet opbouwen. De plant wordt 100 tot 180 cm hoog en 60 tot 120 cm breed, en groeit in een gematigd tempo.

De grote, dubbel geveerde bladeren hebben wijd uit elkaar staande deelblaadjes met langwerpige, stompe topjes. Ze komen roze tevoorschijn en worden daarna lichtgroen tot donkergroen. In de herfst kleuren ze geel en bruin. Echte bloemen heeft de plant niet. De bruine, kwastachtige sporenhoopjes aan de top van de vruchtbare bladeren lijken wel op bloemen.

In het wild groeit de soort verspreid door Europa, Noord-Afrika, delen van Afrika en West-Azië tot Iran, in moerasbossen, langs beken en op natte randen, soms zelfs in staand water. Dat zegt veel over wat hij in de tuin nodig heeft.

Kweken en verzorging

Standplaats en licht

Kies halfschaduw of een plek met gefilterd licht. In gebieden met koele zomers verdraagt de koningsvaren bijna volle zon, maar alleen als de grond voortdurend vochtig blijft. Door zijn omvang heeft hij ruimte nodig: reken op 60 tot 120 cm breedte. Een vijverrand, een natte border of een beekoever is de ideale plek.

Water geven en luchtvochtigheid

Houd de grond constant vochtig tot nat. De plant groeit gewoon aan vijverranden en in drassige grond en houdt van een hoge luchtvochtigheid. Geef extra water in juni, juli en augustus, als de grond sneller uitdroogt. Staand water in de bodem verdraagt hij goed.

Grond

Een humusrijke, zure tot neutrale grond die vochtig blijft is het best (pH ongeveer 4,5 tot 6,5). Ook klei, leem en zand werken, mits de grond nat genoeg blijft. Een laag compost of bladaarde helpt het vocht vast te houden. April is een goed moment om te bemesten.

Snoeien

Knip de oude, bruine bladeren af in februari of maart, aan het einde van de winter en voordat de nieuwe scheuten uitlopen.

Planten

Plant de koningsvaren in maart, april of oktober aan de rand van een vijver of in een vochtige border. Zet de kruin precies op grondniveau, dus niet dieper. Geef na het planten direct water en laat de grond daarna niet uitdrogen.

Overwinteren

De koningsvaren is volledig winterhard en sterft in de herfst bovengronds af. Laat de kruin gewoon in de grond zitten. Op erg koude plekken kun je er een laag mulch overheen leggen. De rustperiode loopt grofweg van november tot en met februari.

Vermeerderen

Je vermeerdert de koningsvaren door deling of met sporen. Delen kan in maart, april of oktober. Het gaat om een stevige wortelstok met dichte, vezelige wortels, dus gebruik een scherpe spade.

Problemen

Bruine, verschroeide bladranden wijzen op droge grond of te veel zon. Geef regelmatig water en zorg voor meer schaduw.

Vroeg vergeelde bladeren in de zomer komen door droogtestress. Mulch de grond en houd hem nat.

Er zijn geen specifieke ziekten bekend. Wel bieden de planten onderdak aan kleine dieren en vogels, en herten laten ze meestal met rust.

Gebruik

Jonge scheuten, de zogenaamde fiddleheads, worden op sommige plaatsen gegeten in april en mei en smaken ongeveer naar asperge. Veel varens moeten goed gekookt worden, dus eten raden we zonder deskundige uitleg af.

De dichte wortels worden gebruikt voor osmundavezel, een substraat voor orchideeën.

Voor jouw plant

Veelgestelde vragen

Hoeveel zon verdraagt een koningsvaren?Het liefst staat hij in halfschaduw of gefilterd licht. Bij koele zomers verdraagt hij bijna volle zon, maar alleen als de grond steeds vochtig blijft.
Wanneer snoei ik een koningsvaren?Knip de oude bruine bladeren af in februari of maart, voordat de nieuwe scheuten verschijnen.
Hoe groot wordt een koningsvaren?Hij wordt 100 tot 180 cm hoog en 60 tot 120 cm breed. Hij groeit in een gematigd tempo en vormt na verloop van tijd een stamachtige voet.
Is de koningsvaren winterhard?Ja, hij is volledig winterhard en overleeft ruim lagere temperaturen dan een gewone Nederlandse winter. Hij sterft in de herfst af; op erg koude plekken kun je mulchen.
Waarom worden de bladranden van mijn koningsvaren bruin?Meestal is de grond te droog of staat de plant te zonnig. Geef regelmatig water en zorg voor meer schaduw.
Hoe vermeerder ik een koningsvaren?Door de pol te delen in maart, april of oktober, of met sporen.
Sla de voettekst over, ga naar het begin van de paginaGa naar het begin van de pagina