Jeneverbes

Juniperus · Cupressaceae

Ook bekend als: jeneverbessen

Jeneverbes (Juniperus) is een groenblijvende conifeer die in veel vormen bestaat, van lage bodembedekker tot hoge zuil. Hij is winterhard, groeit langzaam en redt zich goed op arme, droge grond. Kies de soort op basis van de uiteindelijke grootte.

Licht: Volle zon, Halfschaduw
Water: Laag
Luchtvochtigheid: Laag
Temperatuur: 10–28 °C, min. -35 °C
Moeilijkheid: Makkelijk
Hoogte: 0,2–40 m

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

ZaaienUitplantenVerpottenSnoeienVermeerderenBemestenMeer waterBloeiOogstRustperiode

Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van jeneverbes

Jeneverbes, ook wel juniperus genoemd, hoort bij de cipresfamilie (Cupressaceae). Het geslacht telt naar schatting 50 tot 73 soorten, afhankelijk van de bron. Ze komen vooral voor op het noordelijk halfrond, van de poolstreek tot in tropisch Afrika.

De groeivorm loopt sterk uiteen: van hoge zuilvormige of kegelvormige bomen tot dichte struiken en matvormende bodembedekkers. De hoogte varieert van ongeveer 15 cm tot enkele tientallen meters. Jonge naalden zijn scherp en prikkend, volwassen blad is meestal zacht, schubvormig en dakpansgewijs overlappend. De kleur is groen, blauw of zilver, en de plant geurt.

Een echte bloem heeft jeneverbes niet. Er zijn kleine mannelijke stuifmeelkegels en vrouwelijke kegels, op dezelfde of op aparte planten. De bessen zijn eigenlijk vlezige kegels (galbuli) in blauw, roodbruin of oranje. Ze rijpen in 6 tot 18 maanden en bevatten 1 tot 12 harde zaden. Vogels en kleine zoogdieren eten ze en verspreiden de zaden.

Kweken en verzorging

Plek en licht

Jeneverbes staat het best in volle zon en verdraagt lichte schaduw. In het wild groeit hij op open, droge, rotsachtige of zandige plekken, van laagland tot hooggebergte, en aan bosranden. Daarom past hij goed in een rotstuin, als bodembedekker of als haag.

Water geven

De waterbehoefte is laag en de plant is zeer droogtebestendig. Geef extra water in juni, juli en augustus, vooral bij pas geplante exemplaren. Vermijd natte voeten: in staand water gaat de plant achteruit. Een hoge luchtvochtigheid is niet nodig.

Grond en verpotten

Kies een goed doorlatende grond. Zandgrond, grindrijke grond en leem zijn geschikt, en de plant doet het ook op arme, droge of stenige bodem. De zuurgraad mag ongeveer tussen pH 5,5 en 8 liggen. Potplanten verpot je in maart of april.

Bemesten

Veel voeding heeft jeneverbes niet nodig. Wil je bemesten, doe dat dan in maart of april.

Snoeien

Snoei licht in april, mei of augustus. Knip nooit in kaal, oud hout: daar loopt jeneverbes meestal niet meer uit. Blijf daarom bij het jonge, bebladerde deel van de takken, ook bij een haag.

Planten

Plant in volle zon op goed doorlatende grond. Geschikte periodes zijn maart tot en met mei en september en oktober. Kijk vooraf naar de uiteindelijke grootte van de soort, zodat je de plant later niet hoeft te verplaatsen of in oud hout hoeft te snoeien.

Overwinteren

Jeneverbes is winterhard en heeft geen bescherming nodig. De plant kan ongeveer -35 °C aan, ruim voldoende voor een gewone Nederlandse winter. In januari, februari, november en december rust hij.

Vermeerderen

Vermeerderen kan met zaad, stekken of afleggers. Stekken en afleggers doe je tussen juni en september. Zaaien kan in oktober en november.

Problemen

Bruine scheuten wijzen op twijgsterfte of winterschade. Snoei aangetaste scheuten weg en voorkom natte grond.

Zakjes van zakdragers in de takken pluk je in de winter met de hand af. Oranje gallen worden veroorzaakt door een roestschimmel (appel-jeneverbesroest): verwijder ze en houd appel- of sierappelbomen uit de buurt. Ook schildluis en mijten kunnen voorkomen.

Bessen en gebruik

De gedroogde bessen van sommige soorten, vooral J. communis, worden als specerij gebruikt en geven gin zijn smaak. Oogst in september en oktober. Niet elke soort is eetbaar, dus eet alleen bessen van een soort die je zeker kent.