Navigatie overslaan, naar inhoud springen
Inhoud overslaan, naar voettekst springen

Es

Fraxinus · Oleaceae

De es (Fraxinus) is een snelgroeiende loofboom die in Nederland zonder bescherming buiten kan staan. Hij is makkelijk in de teelt, past zich aan veel grondsoorten aan en krijgt in de herfst een gele tot oranje bladkleur.

Licht
Volle zon, Zon tot halfschaduw
Water
Gemiddeld
Luchtvochtigheid
Gemiddeld
Temperatuur
10–25 °C, min. -30 °C
Moeilijkheid
Makkelijk
Hoogte
15–30 m

Soorten en rassen

Gewone es

Fraxinus excelsior

  • Halfschaduw
  • Gemiddeld

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

ZaaienUitplantenSnoeienVermeerderenBemestenMeer waterBloeiOogstRustperiode
Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van de es

Fraxinus hoort bij de olijffamilie (Oleaceae) en groeit van nature in Europa, het gematigde Azië, Noord-Afrika en Noord- en Midden-Amerika. Het zijn middelgrote tot grote bomen met een rechte, ronde, brede of vaasvormige kroon. De bladeren staan meestal tegenover elkaar en zijn geveerd, met meerdere deelblaadjes. In de zomer zijn ze groen, in de herfst geel tot oranje.

In april en mei verschijnen kleine, onopvallende groenige bloemen in grote pluimen. Veel soorten zijn tweehuizig. De vruchten zijn gevleugelde nootjes, de zogenoemde sleutels, die door de wind worden verspreid. Bij dit geslacht horen onder meer Fraxinus excelsior, Fraxinus ornus en Fraxinus angustifolia.

Kweken en verzorging

Standplaats

Een es groeit het best in de zon, maar verdraagt ook halfschaduw. Omdat het een snelgroeiende boom is die groot wordt, heeft hij ruimte nodig. Een plek in een groot tuinvak of een landschappelijke beplanting past beter dan een kleine voortuin. Een es groeit niet in een pot.

Water geven

De es houdt van grond die steeds vochtig blijft, en kan af en toe natte periodes aan. Geef extra water in juni, juli en augustus, zeker bij een jonge boom die nog aan het wortelen is.

Grondsoort

Fraxinus past zich aan elke grondsoort aan: leem, klei, zand en humusrijke grond zijn allemaal goed. De voorkeur gaat uit naar vochtige, voedzame grond die toch goed doorlaat.

Bemesten

Bemest in maart en april, als de boom weer begint te groeien. Op voedzame grond is dit vooral nuttig voor jonge bomen.

Planten

Plant een es in maart of april, of in oktober of november. Kies een plek waar de boom later volop de ruimte krijgt.

Snoeien

Snoei in januari en februari, als de boom in rust is.

Overwinteren

De es is winterhard en heeft, zodra hij goed is aangeslagen, geen bescherming nodig. Hij kan tot ongeveer -30 °C aan, ruim meer dan de gebruikelijke winterkou in Nederland. In november, december, januari en februari is hij in rust.

Vermeerderen

Een es vermeerder je met zaad of door enten. Zaaien en vermeerderen doe je in oktober.

Plagen en problemen

Bij essen kunnen onder meer de essenprachtkever (emerald ash borer), de essenbladgalmijt, de essenbladwesp, de essenwants en de roodkopboorder voorkomen.

Dunner wordend bladerdek en D-vormige gaatjes in de bast wijzen op de essenprachtkever. Laat de boom dan beoordelen door een vakman of behandel hem met een systemisch insecticide. Dode bomen haal je weg.

Gebruik en natuurwaarde

De jonge sleutels van de gewone es worden traditioneel ingelegd. Oogst ze in september of oktober. De es trekt zangvogels en bestuivers aan.

Voor jouw plant

Veelgestelde vragen

Wanneer kan ik een es planten?Plant een es in maart of april, of in oktober of november.
Wanneer snoei je een es?Snoei in januari en februari, wanneer de boom in rust is.
Is een es winterhard?Ja, hij kan buiten blijven en heeft geen bescherming nodig zodra hij is aangeslagen. Hij verdraagt ongeveer -30 °C.
Welke grond heeft een es nodig?Een es past zich aan elke grondsoort aan, maar groeit het best in vochtige, voedzame en goed doorlatende grond.
Hoe herken ik de essenprachtkever?Let op een dunner wordend bladerdek en D-vormige gaatjes in de bast. Laat de boom beoordelen door een vakman of behandel hem met een systemisch insecticide.
Hoe snel groeit een es?Snel. Het wordt een middelgrote tot grote boom, dus plant hem alleen waar genoeg ruimte is.
Sla de voettekst over, ga naar het begin van de paginaGa naar het begin van de pagina