Berk

Betula · Betulaceae

Ook bekend als: berken

De berk (ook wel betula genoemd) is een snelgroeiende, bladverliezende boom met een lichte, open kroon en vaak hangende twijgen. Hij is volledig winterhard en gemakkelijk te verzorgen, mits hij op een zonnige plek staat.

Licht: Volle zon, Zon tot halfschaduw
Water: Gemiddeld
Luchtvochtigheid: Gemiddeld
Temperatuur: 10–22 °C, min. -30 °C
Moeilijkheid: Makkelijk
Hoogte: 3–25 m

Soorten en rassen

Ruwe berk

Betula pendula

Volle zon
Gemiddeld

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

ZaaienUitplantenSnoeienVermeerderenMeer waterBloeiRustperiode

Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van de berk

Betula is een geslacht binnen de berkenfamilie (Betulaceae). Het zijn kleine tot middelhoge bomen of struiken, afhankelijk van de soort, met een hoogte van ongeveer 3 tot 25 meter. De berk groeit snel en heeft meestal een slanke gestalte met een lichte, open kroon.

De bladeren zijn enkelvoudig, verspreid geplaatst en enkel of dubbel gezaagd, met duidelijk geveerde nerven. In de herfst kleuren ze geel. In april en mei bloeit de boom met hangende mannelijke katjes en kleinere vrouwelijke katjes, in geel, bruin en groen. Het is een eenhuizige boom: beide soorten katjes zitten aan dezelfde boom. Als de vrouwelijke katjes uiteenvallen, komen er kleine gevleugelde nootjes vrij.

In de natuur komt de berk voor in open bos, aan bosranden, op heide en op vochtige of verstoorde grond, vaak als kortlevende pioniersboom. Hij biedt voedsel en onderdak aan veel insecten en vogels, en de zaden zijn voer voor vinken en sijzen.

Kweken en verzorging

Lichtbehoefte en standplaats

De berk is een lichtminnende pioniersboom en groeit het best in volle zon. Een plek in zon tot halfschaduw is ook mogelijk. Geef hem vanwege de snelle groei en de uiteindelijke hoogte veel ruimte.

Water geven

De waterbehoefte is gemiddeld. Houd de grond vochtig, maar zorg dat het water goed kan wegtrekken. Geef extra water in juni, juli en augustus, zeker bij een jonge boom.

Grondsoort

Een vochtige, goed doorlatende grond is het beste. De berk groeit op leem en op zandgrond, en houdt van zure grond.

Planten en zaaien

Plant de berk in maart, oktober of november. Wil je hem zelf uit zaad kweken, dan zaai je in oktober of november.

Snoeien

Snoei in de late zomer of herfst, van juli tot en met september. Zo voorkom je dat de boom in het voorjaar sterk gaat bloeden (veel sap verliest).

Overwinteren

De berk is volledig winterhard en heeft geen bescherming nodig. Hij overleeft tot ongeveer -30 °C, ruim onder het gebruikelijke winterminimum van -12 °C in Nederland. In januari, februari, november en december staat de boom in rust.

Vermeerderen

Berken worden vermeerderd door zaad of door enten. Het beste moment daarvoor is oktober of november.

Gebruik

Berkenteer uit de schors werd vroeger gebruikt als lijm en traditioneel als geneesmiddel. Extracten van de berk worden verwerkt in cosmetica en smaakstoffen.