Plataan

Platanus hispanica · Platanaceae

Ook bekend als: gewone plataan, platanus

De plataan is een grote, snelgroeiende boom die goed tegen het Nederlandse klimaat kan en weinig zorg nodig heeft. Je ziet hem vooral langs straten, in parken en langs rivieren. Het belangrijkste bij de aanschaf is voldoende ruimte voor kroon en wortels.

Licht: Volle zon, Zon tot halfschaduw
Water: Gemiddeld
Luchtvochtigheid: Gemiddeld
Temperatuur: 10–28 °C, min. -31 °C
Moeilijkheid: Makkelijk
Hoogte: 20–35 m

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

UitplantenSnoeienVermeerderenBemestenMeer waterBloeiRustperiode

Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van de plataan

De plataan (Platanus hispanica), ook gewone plataan of platanus genoemd, is een bladverliezende boom uit de familie Platanaceae. Het is geen wilde soort, maar een tuinhybride van de oosterse plataan en de Amerikaanse plataan. Hij is waarschijnlijk in de 17e eeuw ontstaan in Spanje, Zuid-Frankrijk of Engeland.

Jong heeft de boom een piramidevorm, met de jaren wordt de kroon open en breed. De bast schilfert af, waardoor de lichte binnenbast zichtbaar wordt. De bladeren zijn groot en dik, handvormig met 3 tot 5 lobben en lijken op esdoornblad. Ze zijn 10 tot 20 cm lang en 12 tot 25 cm breed, middel- tot donkergroen met een lichtere onderkant. In de herfst kleurt het blad geel tot bruin.

In april en mei verschijnen kleine, onopvallende bloemen in bolvormige trossen: de mannelijke zijn geelachtig, de vrouwelijke roodachtig, op aparte stelen van dezelfde boom. Daarna komen stekelige zaadballen van 2 tot 3 cm doorsnede, meestal twee per steel. Ze rijpen bruin en vallen in de winter uiteen.

De boom wordt meestal 20 tot 35 m hoog en 18 tot 23 m breed. De groei is snel.

Kweken en verzorging

Standplaats

De plataan groeit het best in volle zon en verdraagt lichte schaduw. Geef hem veel ruimte. De wortels zijn krachtig en verspreiden zich breed, ze kunnen bestrating optillen. Plant de boom daarom niet vlak bij paden of gebouwen.

Water geven

Een jonge plataan krijgt regelmatig water. Een gevestigde boom kan een droge periode doorgaans goed aan. In juni, juli en augustus geef je wat vaker water, vooral als het lang droog is.

Bodem

De plataan past zich aan bijna alle grondsoorten aan: leem, klei en zand. Hij groeit het liefst in rijke, vochtige, goed doorlatende grond en verdraagt een verdichte bodem. De zuurgraad mag ongeveer tussen pH 5,5 en 8,0 liggen.

Bemesten

Bemesten kan in maart en april, aan het begin van het groeiseizoen. Op een rijke bodem is dat meestal niet nodig.

Snoeien

Snoei in de winterrust, in december, januari en februari. Haal dan dood hout en kruisende takken weg. In steden wordt de plataan vaak geknot, dus regelmatig sterk teruggesnoeid tot een vaste vorm.

Planten

Plant de boom in oktober of november, of in maart of april. Kies een zonnige plek en reken op ruimte voor een brede kroon en uitgestrekte wortels.

Overwinteren

De plataan is volledig winterhard en kan tot ongeveer -31 °C aan. Een gewone Nederlandse winter is dus geen probleem en extra bescherming is niet nodig. In november, december, januari en februari rust de boom.

Vermeerderen

Vermeerderen kan met zaad, stekken of enten. Stekken en enten gebeurt traditioneel in de rustperiode, in november en december.

Veelvoorkomende problemen

Bladvlekken en vroege bladval in het voorjaar wijzen op antracnose, die vooral in koel en nat weer optreedt. Hark gevallen blad op en zorg voor betere luchtcirculatie. Verder worden schimmelziekten als kankerziekte (canker stain) en echte meeldauw genoemd.

Scheuren in of opgetilde bestrating komen door de krachtige oppervlakkige wortels. Voorkom dit door de boom ver van paden en gebouwen te planten.