Esdoorn (Acer) met handvormig blad in herfstkleuren

Foto: Sandy Wolkenberg, CC BY 4.0, iNaturalist

Foto: Jody Shugart, CC BY 4.0, iNaturalist

Foto: Jody Shugart, CC BY 4.0, iNaturalist

Foto: Tom Norton, CC BY 4.0, iNaturalist

Foto: Mason Brock, CC0 1.0, iNaturalist

Foto: Tom Norton, CC BY 4.0, iNaturalist

Sierbomen

Esdoorn

Acer · Sapindaceae

Ook bekend als: esdoorns

De esdoorn (Acer) is een bladverliezende boom of meerstammige struik met handvormige bladeren en vaak een mooie herfstkleur. De groep is groot en de uiteindelijke maat hangt sterk af van de soort. In ons vochtige, milde klimaat is een esdoorn buiten goed winterhard.

Licht: Volle zon, Halfschaduw
Water: Gemiddeld
Luchtvochtigheid: Gemiddeld
Temperatuur: 10–25 °C, min. -30 °C
Moeilijkheid: Makkelijk
Hoogte: 3–45 m

Soorten en rassen

Japanse esdoorn

Acer palmatum

Halfschaduw
Gemiddeld

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

ZaaienUitplantenVerpottenSnoeienVermeerderenBemestenMeer waterBloeiRustperiode

Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van de esdoorn

Acer hoort bij de zeepboomfamilie (Sapindaceae). De meeste soorten komen uit Oost-Azië, maar er zijn ook soorten in Europa, Noord-Afrika en Noord-Amerika. Eén soort, Acer laurinum, groeit zelfs op het zuidelijk halfrond. In het wild staan esdoorns in bosondergroei, langs waterlopen en op pioniersplekken.

De groeivorm loopt uiteen van meerstammige struiken tot bomen met een ronde, rechtopstaande kroon. De hoogte ligt grofweg tussen 3 en 45 meter, afhankelijk van de soort. De groei is gemiddeld. De bladeren staan tegenover elkaar en zijn meestal handvormig gelobd met 3 tot 9 lobben. Een enkele soort heeft samengestelde of ongelobde bladeren. In de herfst kleurt het blad geel, oranje of rood.

De kleine, onopvallende bloemen zijn geel, groen of rood en verschijnen in april en mei. Daarna volgen de paarsgewijs zittende gevleugelde vruchten (samara's), die vanaf de zomer rijpen. Bijen vinden er vroeg in het voorjaar stuifmeel en nectar, het blad voedt veel nachtvlinderrupsen, en zangvogels en kleine zoogdieren komen er graag.

Kweken en verzorging

Standplaats en licht

De meeste esdoorns groeien in volle zon tot halfschaduw. Jonge bomen verdragen meestal goed wat schaduw, wat past bij hun natuurlijke plek in de bosondergroei. Japanse esdoorns staan het liefst beschut tegen de hete middagzon.

Houd bij de keuze van de plek rekening met de eindhoogte van de soort. Het wortelstelsel is dicht en fijnvertakt, en bij sommige soorten komt wortelopslag voor.

Water geven

Esdoorns houden van vochtige, goed doorlatende grond. Geef extra water in juni, juli en augustus, vooral bij pas geplante exemplaren en bij bomen in een pot.

Grond en verpotten

Esdoorns groeien op leem-, klei- en zandgrond. Goed doorlatende grond met wat organisch materiaal past bij de meeste soorten. Een esdoorn in een pot verpot je in maart.

Bemesten

Bemest in maart en april, als de groei op gang komt.

Snoeien

Snoei esdoorns in juli en in november. Beperk je tot het bijsturen van de vorm en pas de snoeiomvang aan de soort aan.

Planten

Plant een esdoorn in maart of april, of in oktober en november. Kies een plek die past bij de volwassen maat van de boom.

Overwinteren

Esdoorns zijn winterhard en overleven volgens de gegevens temperaturen tot ongeveer -30 °C. Een typisch winterminimum van -12 °C vormt dus geen probleem. De boom rust in januari, februari, november en december en verliest dan zijn blad.

Vermeerderen

Esdoorns vermeerder je door zaaien, enten of stekken. Zaai in oktober of november. Stekken en vermeerderen kun je in juni, juli en oktober. Cultivars worden meestal geënt, zaailingen van soorten kunnen verschillen van de moederplant.

Ziekten en plagen

Let op bladluizen, rupsen en de Aziatische boktor. Bij ziekten kom je verticilliumverwelking, roetschorsziekte en bladvlekkenziekten door schimmels tegen.

Gebruik

Het sap van sommige esdoorns, vooral de suikeresdoorn, wordt ingekookt tot ahornsiroop. Esdoorns zijn bovendien een goede bijenboom in het vroege voorjaar. Verschillende soorten worden ook als bonsai gekweekt.