In het kort
- Eén lamp midden aan het plafond is niet genoeg, want bij het aanrecht sta je met je rug naar de lichtbron. Reken voor de hele keuken op 200 tot 300 lumen per vierkante meter, bij het werkblad meer.
- Verlicht het werkblad met een armatuur onder het bovenkastje, het liefst aan de voorrand, zodat je jezelf niet in het glanzende blad weerspiegelt.
- Op het werkblad past neutraal wit rond 4000 K, in de eethoek warmer wit van 2700 tot 3000 K.
- Schakel elke zone apart en zet een dimmer minstens boven de tafel, zodat de keuken 's avonds ook gezellig is.
We beginnen bij de basis: waarom één lamp in een keuken nooit genoeg is.
In dit artikel lees je:
Drie lagen licht
Een keuken is werkplaats en woonkamer ineen, en daarom heb je drie soorten licht nodig. Het basislicht aan het plafond verlicht de hele ruimte en maakt haar veilig, zodat je niet in een plas water stapt. Het werklicht valt op het blad waar je snijdt, schilt en het recept leest. De derde laag is sfeerlicht, bijvoorbeeld een lamp of hanglamp boven de tafel.
| Zone | Wat moet het licht doen | Waar plaats je het | Lichtkleur |
|---|---|---|---|
| Hele ruimte | de ruimte gelijkmatig verlichten | plafond, spots of meerdere armaturen | 3000 tot 4000 K |
| Werkblad | zonder schaduw op je werk schijnen | onderkant van de bovenkastjes | rond 4000 K |
| Eethoek | een prettige sfeer scheppen | hanglamp boven de tafel, wandlamp | 2700 tot 3000 K |
| Binnenkant van kasten en planken | de inhoud laten zien en de wand lichter maken | led in planken en vitrinekasten | 2700 tot 3000 K |
Richtwaarden; de echte waarden staan op het label van het armatuur.
Plafond en werkblad sla je nooit over. Eethoek en planken voeg je toe als je in de keuken ook eet.
Licht aan het plafond
Met één centrale lamp sta je in de keuken in je eigen schaduw. Het licht valt van achteren op je en de ruimte onder het bovenkastje blijft schemerig. Beter is het plafondlicht over meerdere bronnen te verdelen: een rij spots, een spotrail met meerdere spots of twee tot drie armaturen door de ruimte.
Leg de rij spots parallel aan het aanrecht en vul haar aan met onderkastverlichting die de beschaduwde plekken bijlicht. Heb je een laag plafond, kies dan een plat armatuur of inbouwspots die geen hoogte innemen.
Boven het fornuis kies je een glad kapje dat makkelijk schoon te vegen is. Roosters en kappen met veel plooien raken vol vet en zijn lastig schoon te maken.
Licht boven het aanrecht
Het werkblad heeft het meeste licht nodig, en juist daar verlicht het plafond het slechtst. Onderkastverlichting helpt: een armatuur onder het bovenkastje. Het schijnt vanuit een hoek voor je, dus het blad werpt geen schaduw op je handen en mes.
Onder het kastje kies je uit drie soorten:
- Een ledstrip geeft gelijkmatig licht over de hele lengte en kun je op maat knippen.
- Een ledbalk schroef je onder het kastje, dus je hoeft niets te plakken of te knippen.
- Inbouwspots in de onderkant van het kastje geven cirkels van licht en passen waar je geen balk wilt zien.
Voordelen
- Het blad is verlicht zonder eigen schaduw
- Led verbruikt weinig en gaat jaren mee
- Een strip kun je inkorten tot de lengte van het kastje
Nadelen
- Een strip heeft een voeding en een snoer nodig
- Zonder kap of profiel weerspiegelt het licht in een glanzend blad
- Aansluiten op de groepenkast is werk voor een elektricien
Plaats het armatuur aan de voorrand van het kastje. Bij montage tegen de achterwand weerkaatst het licht op de tegels en verblindt het, terwijl het aan de voorkant direct op het blad valt. Kies boven de spoelbak een armatuur met bescherming tegen spatwater, bijvoorbeeld IP44.
Onderkast verlichting
Hoeveel licht heeft een keuken nodig
De hoeveelheid licht geef je aan in lumen, niet in het vermogen in watt. Reken voor de hele keuken op ongeveer 200 tot 300 lumen per vierkante meter. Boven het aanrecht is dat grofweg het dubbele, zo'n 500 lux, en dat haal je met een onderkastarmatuur.
In een kleine keuken kies je liever een krachtiger armatuur met dimmer. Een krachtig armatuur dim je 's avonds, terwijl je bij een zwak armatuur nooit licht kunt bijzetten. Boven de tafel is minder licht nodig dan op het werkblad.
De lumen vind je bij de specificaties van het armatuur. Deel ze door het oppervlak dat het armatuur verlicht en je hebt bij benadering de lux.
Welke lichtkleur kies je
De lichtkleur wordt bepaald door de kleurtemperatuur in kelvin. Warm wit van 2700 tot 3000 K is geelachtig en gezellig, neutraal wit rond 4000 K is helder en past bij werken, koud wit boven 5000 K voelt als een ziekenhuis.
Op het werkblad past neutraal wit, in de eethoek warmer. Houd de lichtbronnen in één ruimte op een vergelijkbare temperatuur, anders storen ze elkaar. Een uitzondering mag: een warme hanglamp boven de tafel naast een neutraal aanrecht ziet er bewust uit.
Let ook op de kleurweergave-index, CRI. In de keuken is een waarde van minstens 80 verstandig, liever 90, zodat vlees, groente en fruit er echt uitzien. Hoe hoger het getal, hoe natuurlijker de kleuren.
Eethoek en keukeneiland
Boven een keukeneiland of bar hangt een lamp die je vanuit de hele ruimte ziet. Hang hem ongeveer 75 tot 90 cm boven het blad, zodat hij zittende en staande mensen niet verblindt. Een hanglamp boven de eettafel hoort ongeveer 70 cm boven het tafelblad.
Kies een kap die het licht naar beneden richt en niet in je ogen. Hang je meerdere hanglampen op een rij, houd ze dan op dezelfde hoogte, want drie kleine lampen geven meer rust dan één reusachtige.
Een dimmer helpt 's avonds: je dimt de tafel, terwijl het aanrecht goed verlicht blijft.
Bediening en aansluiting
Plafond, onderkastverlichting en hanglamp boven de tafel krijgen elk een eigen schakelaar. Tijdens het koken zet je plafond en aanrecht aan, bij het eten alleen de hanglamp. Een armatuur met aanraakbediening of bewegingssensor gaat aan zonder dat je de schakelaar hoeft te zoeken, handig met natte handen.
Bedrading in kastjes en plafond laat je door een elektricien leggen. Een ledstrip met voeding die je in het stopcontact steekt, monteer je wel zelf, en dat is de makkelijkste weg om in een huurwoning het blad te verlichten zonder in de installatie in te grijpen.
Controleer vóór de aankoop de beschermingsklasse, het vermogen en of er een voeding bij het armatuur zit. Kijk bij een strip ook hoe je hem inkort, want knippen kan alleen op de aangegeven plekken.
Waar koop je de armaturen
Bekijk keukenlampen in de categorie verlichting en een ledbalk of ledstrip voor onder het kastje in de categorie onderkast verlichting. Kies ze op basis van de zones uit dit artikel en de grootte van je keuken.
Verlichting
Veelgestelde vragen
Hoe verlicht je een keuken?
In drie lagen: basislicht aan het plafond, werklicht onder de bovenkastjes en een lamp of hanglamp boven de tafel. Schakel elke zone apart.
Welk licht is goed voor de keuken?
Neutraal wit rond 4000 K op het werkblad en warmer wit van 2700 tot 3000 K in de eethoek. De CRI moet minstens 80 zijn, liever 90.
Hoe kies je keukenverlichting?
Bepaal eerst de zones en kies per zone de hoeveelheid licht, de kleur en de bescherming. Controleer ook of er een voeding bij het armatuur zit.
Welke verlichting kies je onder de bovenkastjes?
Een ledstrip, een ledbalk of inbouwspots. Monteer ze aan de voorrand van het bovenkastje, zodat het licht op het blad valt en niet op de tegels weerkaatst.
Hoeveel licht heb je in de keuken nodig?
Als richtwaarde 200 tot 300 lumen per vierkante meter voor de hele ruimte. Op het blad reken je ongeveer het dubbele via het armatuur onder het kastje.
Hoe hoog hang je een hanglamp boven een keukeneiland?
Als richtwaarde 75 tot 90 cm boven het blad. Boven de eettafel ongeveer 70 cm boven het tafelblad.
Kun je onderkastverlichting zelf aansluiten?
Een strip met voeding in het stopcontact wel. Nieuwe bedrading in de installatie laat je door een elektricien doen.
Hoe combineer je verschillende lichtkleuren?
Houd in één ruimte een vergelijkbare temperatuur aan. Een warmere hanglamp boven de tafel naast neutraal licht boven het aanrecht is de uitzondering.
Veel kookplezier, snijplezier en gezellige etentjes in een keuken met licht dat bij je past!
































