In het kort
- Hoe snel een boom uitdroogt verschilt sterk per soort, en daar hangt van af of er met kerst nog iets in je kamer staat om ballen aan te hangen.
- Een fijnspar staat binnen veertien dagen kaal, terwijl een nordmann het tot ver in januari uithoudt.
- Een boom drinkt tot een halve liter per dag. Zakt het water onder de zaagsnede, dan stopt hij ermee en begint hij niet opnieuw.
- Een kunstboom wordt pas na een lange reeks jaren de groenere keuze. De schattingen lopen uiteen, de meest aangehaalde studie komt op ruim twintig.
We beginnen bij waar mensen zich het meest aan ergeren: waarom de ene boom de hele kerstvakantie doorstaat en de andere al voor de eerste kerstdag begint te strooien.
In dit artikel lees je:
Welke soort het langst mooi blijft
Het verschil tussen de soorten is geen gevoel maar een meetbaar gegeven. Onderzoekers van de Tsjechische Mendel-universiteit in Brno zetten verse bomen in een verwarmde kamer en volgden hoeveel vocht er per soort overbleef.
Een pas gezaagde stam bestaat voor ongeveer 60 procent uit water. Tien dagen later zat de spar nog op 30 procent, de den op 42 en de zilverspar op 48. Die laatste groep is in Nederland de nordmann, en daarmee ligt meteen vast wat je op je vloer terugvindt. De den wordt hier zelden als kerstboom verkocht, maar hij laat mooi zien dat het bereik tussen de soorten groot is.
De nordmann is dan ook al jaren veruit de meest verkochte boom van het land, en dat komt vrijwel helemaal door deze eigenschap. Ruim veertig procent van de Nederlandse huishoudens haalt een echte boom in huis, samen goed voor zo'n drie miljoen bomen per jaar.
| Soort | Naaldvastheid | Hoe lang hij mooi blijft | Prijs |
|---|---|---|---|
| Fijnspar | matig, laat bij warmte snel los | ongeveer twee weken | meestal de goedkoopste van het rijtje |
| Omorika | redelijk, mits hij water krijgt | twee tot drie weken | rond de 30 euro |
| Nordmann | zeer goed | tot ver in januari | 33 tot 45 euro |
Prijzen uit het seizoen 2025 bij Nederlandse tuincentra en kerstboomverkopers, voor een gezaagde boom van 150 tot 175 centimeter. Ze verschillen per verkoper.
De volgorde is dus duidelijk en de prijs loopt ermee mee. De goedkoopste boom is het eerst kaal, de duurste houdt het het langst vol. Wie de boom begin december al opzet, verdient het prijsverschil terug.
De blauwspar zit qua naaldvastheid tussen die twee in en heeft een sterkere geur dan de nordmann, maar hij prikt flink bij het optuigen. Wie kleine kinderen aan de ballen laat hangen, kiest hem liever niet.
Waarom de nordmann zijn naalden vasthoudt
Daar zijn twee oorzaken voor en allebei zijn ze met het blote oog te zien.
De zilverspar heeft een dikkere waslaag op de naald, die verdamping tegenhoudt. Bij de fijnspar is die laag dun, dus verliest hij sneller water. En dan is er de manier waarop de naald aan het takje vastzit: bij een zilverspar met een brede voet, bij een spar met een klein steeltje. Hoe kleiner dat contactvlak, hoe eerder de verbinding uitdroogt en de naald loslaat.
Daarom redt de beste verzorging een fijnspar naast de radiator niet. Warmte en droge lucht versnellen het proces alleen maar.
Een echte boom of een kunstboom
Voordelen
- Een echte boom ruikt, groeit op een kwekerij en gaat na de feestdagen de versnipperaar in
- De aanschafprijs is lager en je hoeft hem elf maanden per jaar niet op te bergen
Nadelen
- Elke winter opnieuw kopen, thuisbrengen en daarna weer wegbrengen
- Hij laat naalden vallen en je moet hem water geven
Voordelen
- Een kunstboom strooit niet, hoeft geen water en gaat jaren mee
- Prettig voor wie allergisch is en voor wie het jaarlijkse sjouwen niet ziet zitten
Nadelen
- Gemaakt van kunststof dat zich in de praktijk niet laat recyclen
- Haalt een echte boom pas in na heel veel seizoenen
Bij die laatste regel horen cijfers, want ze worden vaak verdraaid. De meest aangehaalde levenscyclusanalyse, uitgevoerd door het Canadese bureau Ellipsos, komt uit op ruim twintig jaar voordat een kunstboom beter scoort dan elk jaar een verse. Een echte boom van twee meter kreeg daarin ongeveer 24 kilo CO2 toebedeeld, een vergelijkbare kunstboom het dubbele.
Andere schattingen zijn milder en houden het op tien jaar. Het addertje zit elders: uit onderzoek blijkt dat een gemiddeld huishouden de kunstboom na een jaar of zes weggooit, ruim voordat welke van die grenzen dan ook in zicht komt.
Wat 2D en 3D naalden betekenen
Een kunstkerstboom kost in de gangbare huiskamermaten tussen de dertig en tweehonderd euro, en met verlichting erin loopt dat op tot boven de vierhonderd. Goedkoop en duur herken je aan de takken.
- 2D naalden worden uit pvc-folie geknipt. Ze zijn plat en lijken van dichtbij op papier. Goedkope bomen hebben alleen dit.
- 3D naalden worden uit polyetheen geperst in een mal, dus ze hebben echt volume en vorm. Dat oogt overtuigend en maakt de boom duurder.
- Een combinatie zet 3D naalden aan de buitenkant van de tak en goedkopere 2D naalden naar binnen, waar je ze toch niet ziet. Een prima compromis.
Pak bij het uitzoeken het uiteinde van een tak vast. Veren de naalden terug en blijven ze niet krom staan, dan overleeft de boom meer dan één keer opbouwen. Je vindt de modellen bij de kerstbomen.
Een boom in een pot
Het klinkt als de beste van alle oplossingen, maar er zit een haakje aan waar weinig over wordt gezegd.
Het gaat om de wortel, niet om de pot. De boom moet minstens één seizoen in die pot gegroeid hebben. Exemplaren die er vlak voor de verkoop in zijn gedrukt, hebben afgezaagde wortels en slaan in de tuin niet aan. Je herkent ze makkelijk: je tilt ze er bijna zonder weerstand uit en de kluit valt daarbij uiteen.
Kwekers en verhuurbedrijven zijn er duidelijk over. Bij bomen die echt in de pot zijn opgekweekt, zoals de huurbomen die na de feestdagen worden opgehaald, overleeft het overgrote deel. Bij een boom die vlak voor de verkoop is opgepot loopt het meestal verkeerd af.
Ga je het toch doen, houd je dan aan twee regels: hooguit tien tot veertien dagen binnen en water geven dat lauw tot koud is. Zet hem na de feestdagen niet meteen in de vrieskou, maar laat hem een week wennen in de schuur of de garage bij een graad of vijf tot tien.
Zo houd je een gezaagde boom vers
Laat hem eerst een paar dagen buiten staan
Op het balkon of in de schuur went de boom geleidelijk. Van de vrieskou rechtstreeks de warme kamer in is de zwaarst denkbare sprong.
Zaag de onderkant van de stam bij
Een paar centimeter is genoeg. Een verse snede opent de banen waarlangs de boom water opneemt.
Zet hem in een standaard met water
Reken op een reservoir van minstens drie liter, want er gaat per dag een halve liter uit.
Kijk elke dag naar het waterpeil
Zakt het onder de snede, dan sluit de stam zich af met hars en drinkt hij niet meer. Bijvullen helpt dan niet meer.
Houd hem weg bij de warmte
Een radiator, een haard of vloerverwarming naast de boom wil je niet. Droge warmte versnelt het naaldverlies meer dan wat ook.
Waarom kaarsen en sterretjes niet in de boom horen
Dit is geen bangmakerij maar een kwestie van rekenen.
Na een week of drie in een verwarmde kamer is zelfs een nordmann zo ver uitgedroogd dat een vonk de naalden aansteekt. Een sterretje brandt bij ongeveer duizend graden, terwijl hout al bij 250 tot 350 graden vlam vat. De brandweer waarschuwt er elk jaar rond de feestdagen voor, en dan gaat het vooral over echte kaarsen in de takken.
Steek sterretjes dus alleen aan boven een onbrandbare ondergrond en niet in de boom. Veilig alternatief is kerstverlichting, waarbij je alleen hoeft te controleren of de snoeren voor binnen bedoeld zijn. Hoe je daaruit kiest leggen we uit in ons stuk over kerstverlichting voor de boom en de gevel.
Welke hoogte je kiest
Meet je plafond voordat je op pad gaat. In nieuwbouw houd je rekening met ongeveer 2,60 meter, in een vooroorlogs huis of een herenhuis kom je zo boven de drie meter uit.
Trek van die hoogte de standaard en de piek af. Twijfel je tussen twee maten, neem dan de kleinste: een boom die tegen het plafond aan duwt oogt benauwd en die piek zet je toch niet recht. Denk ook aan de breedte, want de onderste takken reiken verder dan je denkt en ze moeten nog langs de bank passen. De rest van het optuigen vind je bij de kerstversiering.
Veelgestelde vragen
Welke kerstboom blijft het langst mooi?
De nordmann. Hij droogt van alle soorten het traagst uit en gaat binnen door tot in het voorjaar, terwijl een fijnspar er binnen veertien dagen kaal bij staat.
Waarom verliest mijn kerstboom zo snel zijn naalden?
Bij een spar raakt de naald het takje over een heel klein vlak en de waslaag erop is dun. Die verbinding droogt daardoor eerder uit dan bij een zilverspar, die zijn naalden met een brede voet draagt.
Hoeveel water drinkt een kerstboom?
Ongeveer een halve liter per dag. Belangrijker dan de hoeveelheid is dat het peil nooit onder de zaagsnede zakt. Zodra de stam zich met hars afsluit, begint hij niet opnieuw.
Is een kunstkerstboom beter voor het milieu?
Pas na heel veel seizoenen. De bekendste levenscyclusberekening noemt ruim twintig jaar, mildere schattingen tien. De meeste huishoudens doen hem al na een jaar of zes weg.
Overleeft een kerstboom uit een pot het planten in de tuin?
Alleen als hij ook echt in die pot is opgegroeid. Bij huurbomen, die aan die voorwaarde voldoen, redt het overgrote deel het. Bij een boom die vlak voor de verkoop is opgepot gaat het bijna altijd mis.
Hoe lang mag een kerstboom in een pot binnen staan?
Twee weken is het maximum. Daarna hoort hij naar een koele plek, waar hij geleidelijk aan de buitentemperatuur went.
Mag je sterretjes in de kerstboom hangen?
Nee. Na drie weken met de verwarming aan zijn de naalden zo droog dat een sterretje ze aansteekt. Zo'n sterretje brandt honderden graden heter dan de temperatuur waarbij hout vlam vat.
Veel plezier met je boom, en hopelijk blijft hij vers tot het moment dat jij hem zelf de deur uit wilt dragen!
