Opuntia (schijfcactus) met platte groene schijven en gele bloemen

Foto: Zihao Wang, CC BY 4.0, iNaturalist

Foto: Aiva Noringseth, CC BY 4.0, iNaturalist

Foto: Aiva Noringseth, CC BY 4.0, iNaturalist

Foto: achelseybell, CC0 1.0, iNaturalist

Foto: Rorey, CC BY 4.0, iNaturalist

Foto: Zihao Wang, CC BY 4.0, iNaturalist

Cactussen Vetplanten

Opuntia

Cactaceae

Ook bekend als: schijfcactus, vijgcactus, opuntia cactus, nopal

Opuntia, ook bekend als schijfcactus, vijgcactus of opuntia cactus, is een vetplant opgebouwd uit platte, geleedde schijven. Hij is winterhard en makkelijk te houden, zolang hij veel zon en zeer goed doorlatende grond krijgt. In de zomer bloeit hij met grote bekervormige bloemen, daarna volgen eetbare vruchten.

Licht: Volle zon
Water: Laag
Luchtvochtigheid: Laag
Temperatuur: 18–32 °C, min. -30 °C
Moeilijkheid: Makkelijk
Hoogte: 0,9–6 m

Soorten en rassen

Opuntia microdasys

Volle zon
Laag

Opuntia ficus-indica

Volle zon
Laag

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

Binnenshuis zaaienZaaienUitplantenVerpottenSnoeienVermeerderenBemestenMeer waterBloeiOogstVorstbeschermingRustperiode

Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Wat is een opuntia?

Opuntia is een geslacht uit de cactusfamilie (Cactaceae) en komt van nature voor in heel Amerika, van Canada tot Argentinië. In het wild groeit hij in droog struikgewas, op rotshellingen, kustduinen en droog grasland.

De plant vormt onregelmatige pollen, hopen of struiken van platte, groene tot blauwgrijze schijven, die 'cladodiën' of platte stengelleden heten. De echte blaadjes zijn piepklein en vallen snel af. De schijven nemen de taak van de bladeren over en dragen areolen met stekels en fijne weerhaakjes, de glochiden. Afhankelijk van de soort wordt een opuntia 90 cm tot 6 m hoog en 90 cm tot 4,5 m breed. De groei is gemiddeld, en de plant blijft het hele jaar groen.

In juni, juli en augustus verschijnen op de randen van de schijven enkele bloemen van 5 tot 8 cm breed, in geel, oranje, rood, paars of wit. Daarna volgen ovale bessen van 5 tot 8 cm, die rood tot paars rijpen.

Kweken en verzorging

Licht en plek

Geef de opuntia minstens 6 uur directe zon per dag. Een zonnige, droge plek in de tuin, een rotstuin, het terras of het balkon past goed. Binnen heeft hij het helderste raam nodig, en voor bloei heeft hij een koele winterrust nodig.

Bij te weinig licht groeit de plant lang uit en wordt hij bleek en dun.

Water geven en luchtvochtigheid

Een opuntia verdraagt droogte uitstekend. Geef in het groeiseizoen spaarzaam water en laat de grond tussen twee gietbeurten helemaal opdrogen. In juni, juli en augustus mag het iets meer zijn. In de winterrust (november tot en met februari) houd je de plant bijna droog. Een lage luchtvochtigheid is prima.

Grond en verpotten

Kies een zeer goed doorlatend, mineraal mengsel, bijvoorbeeld cactusgrond met extra grit. Zandige of grindachtige grond werkt ook, met een zuurgraad van ongeveer pH 5,5 tot 8.

Verpot in april of mei, ongeveer elke 2 tot 3 jaar. Gebruik handschoenen of een tang. Kies een zware pot, want de plant wordt topzwaar.

Bemesten

Geef van mei tot en met augustus af en toe een lichte gift cactusvoeding met weinig stikstof.

Snoeien

Snoei in mei of juni. Snijd schijven af bij een geleding om de plant te vormen of om stekmateriaal te krijgen. Draag dikke handschoenen en een veiligheidsbril, vanwege de stekels en glochiden.

Planten

Plant in mei of juni op een zonnige plek met goed doorlatende grond. Zet de plant niet vlak langs een pad, want de glochiden prikken en blijven in de huid zitten. Ook in een pot of op het balkon doet hij het goed.

Overwinteren

De opuntia is winterhard en kan zeer lage temperaturen aan, tot ongeveer -30 °C, terwijl het in een gewone Nederlandse winter niet kouder wordt dan ongeveer -12 °C. Toch is bescherming tegen vorst aan te raden van oktober tot en met april, vooral voor planten in pot. Houd de plant in de rustperiode bijna droog.

Vermeerderen

Stekken kan van mei tot en met juli: snijd een schijf bij de geleding af en plant hem in een gritrijk mengsel. De schijven wortelen makkelijk waar ze de grond raken, dus houd afgevallen stukken in de gaten.

Zaaien kan ook: binnen in februari en maart, buiten in maart en april.

Veelvoorkomende problemen

Zachte, papperige schijven wijzen op te veel water of slechte drainage. Snijd het rotte deel weg, laat de plant drogen en verpot hem in een gritrijk mengsel.

Uitblijvende bloei komt door te weinig licht of het ontbreken van een koele, droge winter. Geef volle zon en een koele winterrust.

Lange, bleke en dunne groei duidt op te weinig licht. Zet de plant op een zonniger plek.

Oogsten en gebruiken

De vruchten (tuna) en de schijven (nopales) zijn eetbaar, evenals de zaden. Oogst in augustus en september. Verwijder eerst alle stekels en glochiden. De schijven worden als groente gekookt, de vruchten vers gegeten of verwerkt tot sap en jam.

De bloemen trekken bijen en vlinders aan, en vogels eten de vruchten. Herten laten de plant meestal met rust.