Johannesbroodboom
Ceratonia siliqua · Fabaceae
Ook bekend als: johannesbrood, carobboom, Carobbe, Sint-Jansbroodboom
De johannesbroodboom (Ceratonia siliqua, ook johannesbrood of carobboom genoemd) is een groenblijvende mediterrane boom met glanzend, leerachtig blad. Hij heeft veel zon, een goed doorlatende grond en weinig water nodig. In Nederland is de winter de grootste beperking, want de boom verdraagt niet veel meer dan -7 °C.
- Licht
- Volle zon
- Water
- Laag
- Luchtvochtigheid
- Laag
- Temperatuur
- 15–30 °C, min. -7 °C
- Moeilijkheid
- Makkelijk
- Hoogte
- 6–15 m
Kenmerken van de johannesbroodboom
Ceratonia siliqua is een groenblijvende, meerjarige boom uit de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae). Hij groeit in een gematigd tempo uit tot ongeveer 6 tot 15 m hoog en 7 tot 15 m breed, met een brede, ronde tot halfbolvormige kroon op een dikke stam met stevige takken.
Het blad is geveerd, glanzend en leerachtig, 10 tot 20 cm lang. Jong blad heeft een bronskleur. De kleine, geurende bloemen zitten in katjesachtige trossen op oud hout en direct op de stam. Ze bloeien in de herfst, zijn groen tot rood en zitten meestal op aparte mannelijke en vrouwelijke bomen. Daaruit groeien lange, platte, bruine peulen die een jaar nodig hebben om te rijpen. Ze bevatten zoet vruchtvlees en harde zaden.
In het wild groeit de boom in het Middellandse Zeegebied en Iran, van Spanje en Marokko tot Turkije, Libanon en Iran, vooral op rotsachtige plekken bij de kust en in droog mediterraan struikgewas.
Kweken en verzorging
Licht en standplaats
De boom wil volle zon: minstens 6 uur direct licht per dag. Kies een warme, vorstvrije of zachte plek. Hij is een flinke boom met een brede kroon, dus geef hem ruim de ruimte.
Water geven
Een gevestigde boom heeft weinig water nodig en is zeer droogtetolerant. Dat past bij de diepe penwortel met een uitgebreid wortelstelsel. In de eerste jaren versnelt water geven in de zomer de vruchtvorming en verhoogt het de opbrengst. De boom houdt van een lage luchtvochtigheid.
Grond
Zandgrond, leemgrond en grindrijke grond zijn geschikt, ook ondiepe, stenige grond. Belangrijk is dat de grond goed doorlaat. De zuurgraad mag ruim variëren, van pH 6 tot ongeveer 8,5.
Bemesting
Er is weinig bemesting nodig. Stikstofmest kan de opbrengst verbeteren.
Snoeien
Licht snoeien is voldoende.
Planten en bestuiving
Plant de boom in volle zon op een vorstvrije of milde plek. Omdat de bomen meestal gescheiden geslachten hebben, geeft alleen een vrouwelijke boom peulen, en die heeft een mannelijke of tweeslachtige bestuiver in de buurt nodig. In boomgaarden staan ze ruim uit elkaar, ongeveer 25 tot 45 bomen per hectare.
Overwinteren
Dit is de kritieke periode in Nederland. Volgroeide bomen verdragen ongeveer -7 °C, terwijl een typisch winterminimum hier rond -12 °C ligt. Buiten is de boom dus niet winterhard. Jonge bomen hebben bescherming tegen vorst nodig; zet ze op een beschutte, warme plek.
Vermeerderen
Johannesbroodbomen worden vermeerderd door zaad, enten en luchtmarcotteren.
Veelvoorkomende problemen
Vorstschade aan jonge scheuten komt voor na een koude winter. Beschut jonge bomen en kies een warme plek.
Geen peulen is meestal het gevolg van een mannelijke boom of het ontbreken van een bestuiver. Plant vrouwelijke en mannelijke of tweeslachtige bomen samen.
Gebruik
De peulen, het vruchtvlees en de zaden zijn eetbaar. De peulen worden groen of gedroogd gegeten en tot meel of poeder gemalen dat als chocoladevervanger dient. Uit de zaden wordt johannesbroodpitmeel gewonnen, een verdikkingsmiddel.
Traditioneel wordt peulmeel gebruikt in gezichtsmaskers en worden de looistoffen gebruikt tegen micro-organismen.
De bloemen trekken insecten aan, dus de boom is goed voor bestuivers. Gevallen peulen worden door zoogdieren zoals varkens gegeten, die de zaden verspreiden.

















































































