Koningskaars
Verbascum · Scrophulariaceae
Ook bekend als: toorts
Koningskaars (ook toorts of Verbascum genoemd) vormt in het eerste jaar een rozet van grote, behaarde bladeren en schiet daarna omhoog met een hoge, rechte bloemaar. De plant is makkelijk, winterhard in Nederland en doet het goed op arme, droge grond in de zon.
- Licht
- Volle zon, Zon tot halfschaduw
- Water
- Laag
- Luchtvochtigheid
- Laag
- Temperatuur
- 12–25 °C, min. -20 °C
- Moeilijkheid
- Makkelijk
- Hoogte
- 0,5–3 m
Verzorging door het jaar heen
Kalender voor het klimaat Oceanisch.
Kenmerken van koningskaars
Verbascum is een geslacht van kruidachtige planten uit Europa, Afrika en Azië, met de grootste soortenrijkdom rond het Middellandse Zeegebied. Veel soorten zijn meestal tweejarig: in het eerste jaar groeit een bladrozet, in het tweede jaar volgt de bloeiaar.
De bladeren zijn groot, vaak dicht behaard en wollig, grijs, zilverkleurig of groen, en staan in een spiraal. De rozet kan zo'n 60 cm breed worden; sommige soorten hebben kale bladeren. De bloeiaar wordt afhankelijk van de soort 50 cm tot 3 m hoog. De schotelvormige bloemen hebben vijf kroonbladen, zijn ongeveer 2,5 cm breed en bloeien in juni tot en met september in geel, oranje, roze, paars, wit of bruin. Daarna volgt een doosvrucht met talloze piepkleine zaadjes. Bijen en zangvogels komen graag op de plant af.
Kweken en verzorging
Standplaats
Koningskaars wil minstens 6 uur directe zon per dag en verdraagt wat halfschaduw. Door de groeihoogte en de strakke vorm is de plant mooi achterin de border, in een grindtuin of in een rotstuin. De bloemstelen zijn ook geschikt als snijbloem.
Water geven
Geef alleen water tot de plant is aangeslagen. Een gevestigde koningskaars redt zich met droge grond, dankzij de diepe penwortel. Wat de plant niet verdraagt is stilstaand water.
Grond
Kies arme tot gemiddelde grond met goede drainage; zand, grind, leem en zelfs klei kunnen werken zolang het water goed wegloopt. De zuurgraad mag liggen tussen pH 6,0 en 8,0. In rijke grond worden de planten slap en vallen ze om.
Bemesten
Niet bemesten. Koningskaarsen houden van arme grond.
Zaaien en planten
Zaai binnen in maart of buiten van april tot en met juni. Plant jonge planten in mei of juni uit op een zonnige plek met uitstekende drainage. Hoge soorten hebben soms een stok nodig.
Snoeien
Snijd de bloeiaar na de bloei af aan de basis, bij voorkeur in augustus of september. Zo kan de bloei langer doorgaan en beperk je het uitzaaien.
Overwinteren
Koningskaars is winterhard tot ongeveer -20 °C, ruim onder de gebruikelijke winterminima van rond -12 °C. Het gevaar zit meer in natte grond dan in kou. In januari, februari, november en december rust de plant. Zorg voor goede drainage, eventueel met grit.
Vermeerderen
Vermeerderen gaat het gemakkelijkst met zaad, in maart, april en mei. De plant zaait zichzelf ook rijkelijk uit.
Veelvoorkomende problemen
Planten die omvallen staan meestal te rijk of te schaduwrijk. Zet ze in arme grond in volle zon, of geef ze steun.
Zie je overal zaailingen in de tuin, dan komt dat door het uitbundige uitzaaien. Verwijder de uitgebloeide aren voordat het zaad rijp is. Sommige soorten, zoals de gewone toorts (V. thapsus), zaaien zich zo sterk uit dat ze elders invasief zijn.
Rot de rozet in de winter weg, dan staat de plant te nat. Verbeter de drainage met grit.
Gebruik
De bloemstelen kun je als snijbloem gebruiken. De bladeren van V. thapsus worden van oudsher in de kruidengeneeskunde gebruikt.

























































































