Veenbes
Vaccinium macrocarpon · Ericaceae
Ook bekend als: cranberry, amerikaanse veenbes, cranberryplant, lepeltjeshei
De veenbes (Vaccinium macrocarpon), ook bekend als Amerikaanse veenbes, cranberry of cranberryplant, is een laag blijvende, groenblijvende plant die zure, vochtige grond nodig heeft. Met de juiste grond en genoeg water is hij winterhard in Nederland en geeft hij van september tot november zure rode bessen. Op een standaard tuingrond met te hoge pH of in een droge zomer gaat het snel mis.
- Licht
- Volle zon, Zon tot halfschaduw
- Water
- Hoog
- Luchtvochtigheid
- Gemiddeld
- Temperatuur
- 10–24 °C, min. -34 °C
- Moeilijkheid
- Veeleisend
- Hoogte
- 10–30 cm
Verzorging door het jaar heen
Kalender voor het klimaat Oceanisch.
Veenbes herkennen
De veenbes is een laag kruipende, bijna rankachtige halfstruik uit de heidefamilie (Ericaceae). Hij verspreidt zich met wortelstokken en de scheuten buigen aan de top omhoog. Als vaste plant groeit hij in een gematigd tempo en blijft hij het hele jaar groen.
De blaadjes zijn klein, glanzend en leerachtig, ovaal en 1 tot 2 cm lang. In het voorjaar zijn ze bronskleurig, in de zomer groen, met een witachtige onderkant. In de herfst kleuren ze van koper tot paars.
Van mei tot juli verschijnen overhangende roze bloemen. De vier witroze kroonblaadjes slaan sterk terug, zodat de kegel van meeldraden zichtbaar wordt. Daarna volgen ronde, zure rode bessen van ongeveer 9 tot 14 mm, die van het einde van de zomer tot laat in de herfst rijpen.
De soort komt van nature uit het midden en oosten van Canada en het noordoosten en noordelijk midden van de Verenigde Staten, waar hij groeit in zure venen, moerassen en natte zand- of veengrond. Dat verklaart wat hij in de tuin nodig heeft. Reken op een veeleisende plant.
Kweken en verzorging
Standplaats
Zet de veenbes in volle zon. Een lichte halfschaduw verdraagt hij, maar in de zon doet hij het het best. Door zijn lage, uitlopende groei past hij als bodembedekker, en ook bij een vijver of op een natte plek in de tuin.
De bloemen trekken bijen en vlinders aan, en de bessen worden gegeten door vogels en kleine zoogdieren.
Water geven
De veenbes wil constant vochtige grond. Tijdelijk onder water staan verdraagt hij, maar droogte absoluut niet. Geef vooral in juni, juli en augustus extra water.
Bruin of verschrompeld blad wijst meestal op droogte of hitte. Houd de grond dan steeds vochtig en leg een mulchlaag neer.
Grond en pH
Kies zure, veenachtige of zandige grond die rijk is aan organisch materiaal. De pH ligt bij voorkeur tussen 4,0 en 5,2. Natte, drassige grond is geen probleem.
Is de pH te hoog, dan krijgt de plant chlorose: gele bladeren met groene nerven. Maak de grond dan zuurder en gebruik compost voor zuurminnende planten.
Planten
Plant de veenbes in zure, vochtige grond op een zonnige plek. De beste plantmomenten zijn maart, april, mei en oktober.
De wortels zijn ondiep en verspreiden zich wijd, daarom is de plant lastig te verplanten. Kies dus meteen de juiste plek en ga voorzichtig te werk als verplaatsen toch nodig is.
Bemesten
Bemest in april en mei, aan het begin van het groeiseizoen.
Snoeien
Snoei in maart of april.
Vermeerderen
Je kunt de veenbes vermeerderen met stekken, afleggers of door de plant te delen. Doe dat tussen april en juni.
Overwinteren
De veenbes is winterhard en overleeft temperaturen tot ongeveer -34 °C, ruim onder een gewoon Nederlands winterminimum van rond -12 °C. Extra bescherming is dus niet nodig. In januari, februari, november en december staat de plant in rust.
Oogsten en gebruiken
Oogst de bessen van september tot en met november. Ze smaken zuur en worden verwerkt tot saus, gelei, sap of gedroogd fruit. Commercieel wordt de soort geteeld in veenvelden.
Bessen en sap worden traditioneel gebruikt ter voorkoming van sommige urineweginfecties, al is het bewijs daarvoor niet sluitend.



































































































