Navigatie overslaan, naar inhoud springen
Inhoud overslaan, naar voettekst springen

Veenbes

Vaccinium macrocarpon · Ericaceae

Ook bekend als: cranberry, amerikaanse veenbes, cranberryplant, lepeltjeshei

De veenbes (Vaccinium macrocarpon), ook bekend als Amerikaanse veenbes, cranberry of cranberryplant, is een laag blijvende, groenblijvende plant die zure, vochtige grond nodig heeft. Met de juiste grond en genoeg water is hij winterhard in Nederland en geeft hij van september tot november zure rode bessen. Op een standaard tuingrond met te hoge pH of in een droge zomer gaat het snel mis.

Licht
Volle zon, Zon tot halfschaduw
Water
Hoog
Luchtvochtigheid
Gemiddeld
Temperatuur
10–24 °C, min. -34 °C
Moeilijkheid
Veeleisend
Hoogte
10–30 cm

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

UitplantenSnoeienVermeerderenBemestenMeer waterBloeiOogstRustperiode
Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Veenbes herkennen

De veenbes is een laag kruipende, bijna rankachtige halfstruik uit de heidefamilie (Ericaceae). Hij verspreidt zich met wortelstokken en de scheuten buigen aan de top omhoog. Als vaste plant groeit hij in een gematigd tempo en blijft hij het hele jaar groen.

De blaadjes zijn klein, glanzend en leerachtig, ovaal en 1 tot 2 cm lang. In het voorjaar zijn ze bronskleurig, in de zomer groen, met een witachtige onderkant. In de herfst kleuren ze van koper tot paars.

Van mei tot juli verschijnen overhangende roze bloemen. De vier witroze kroonblaadjes slaan sterk terug, zodat de kegel van meeldraden zichtbaar wordt. Daarna volgen ronde, zure rode bessen van ongeveer 9 tot 14 mm, die van het einde van de zomer tot laat in de herfst rijpen.

De soort komt van nature uit het midden en oosten van Canada en het noordoosten en noordelijk midden van de Verenigde Staten, waar hij groeit in zure venen, moerassen en natte zand- of veengrond. Dat verklaart wat hij in de tuin nodig heeft. Reken op een veeleisende plant.

Kweken en verzorging

Standplaats

Zet de veenbes in volle zon. Een lichte halfschaduw verdraagt hij, maar in de zon doet hij het het best. Door zijn lage, uitlopende groei past hij als bodembedekker, en ook bij een vijver of op een natte plek in de tuin.

De bloemen trekken bijen en vlinders aan, en de bessen worden gegeten door vogels en kleine zoogdieren.

Water geven

De veenbes wil constant vochtige grond. Tijdelijk onder water staan verdraagt hij, maar droogte absoluut niet. Geef vooral in juni, juli en augustus extra water.

Bruin of verschrompeld blad wijst meestal op droogte of hitte. Houd de grond dan steeds vochtig en leg een mulchlaag neer.

Grond en pH

Kies zure, veenachtige of zandige grond die rijk is aan organisch materiaal. De pH ligt bij voorkeur tussen 4,0 en 5,2. Natte, drassige grond is geen probleem.

Is de pH te hoog, dan krijgt de plant chlorose: gele bladeren met groene nerven. Maak de grond dan zuurder en gebruik compost voor zuurminnende planten.

Planten

Plant de veenbes in zure, vochtige grond op een zonnige plek. De beste plantmomenten zijn maart, april, mei en oktober.

De wortels zijn ondiep en verspreiden zich wijd, daarom is de plant lastig te verplanten. Kies dus meteen de juiste plek en ga voorzichtig te werk als verplaatsen toch nodig is.

Bemesten

Bemest in april en mei, aan het begin van het groeiseizoen.

Snoeien

Snoei in maart of april.

Vermeerderen

Je kunt de veenbes vermeerderen met stekken, afleggers of door de plant te delen. Doe dat tussen april en juni.

Overwinteren

De veenbes is winterhard en overleeft temperaturen tot ongeveer -34 °C, ruim onder een gewoon Nederlands winterminimum van rond -12 °C. Extra bescherming is dus niet nodig. In januari, februari, november en december staat de plant in rust.

Oogsten en gebruiken

Oogst de bessen van september tot en met november. Ze smaken zuur en worden verwerkt tot saus, gelei, sap of gedroogd fruit. Commercieel wordt de soort geteeld in veenvelden.

Bessen en sap worden traditioneel gebruikt ter voorkoming van sommige urineweginfecties, al is het bewijs daarvoor niet sluitend.

Voor jouw plant

Veelgestelde vragen

Welke grond heeft een veenbes nodig?Zure, veenachtige of zandige grond met veel organisch materiaal en een pH tussen 4,0 en 5,2. Bij een te hoge pH worden de bladeren geel met groene nerven.
Hoeveel water heeft een veenbes nodig?De grond moet constant vochtig blijven. Droogte verdraagt de plant niet, tijdelijk onder water staan wel. Geef in juni, juli en augustus extra water.
Wanneer kun je veenbessen oogsten?De bessen rijpen van het einde van de zomer tot laat in de herfst. Oogsten kan van september tot en met november.
Is de veenbes winterhard?Ja, de plant overleeft temperaturen tot ongeveer -34 °C en kan in Nederland het hele jaar buiten blijven.
Waarom worden de bladeren van mijn veenbes geel?Gele bladeren met groene nerven wijzen op chlorose door een te hoge pH. Maak de grond zuurder en gebruik compost voor zuurminnende planten.
Kan ik een veenbes verplanten?Dat is lastig, want de ondiepe wortels verspreiden zich wijd en de plant houdt niet van verstoring. Kies liever meteen de goede plek.
Sla de voettekst over, ga naar het begin van de paginaGa naar het begin van de pagina