Navigatie overslaan, naar inhoud springen
Inhoud overslaan, naar voettekst springen

Scharlei

Salvia sclarea · Lamiaceae

Ook bekend als: muskaatsalie

Scharlei (Salvia sclarea), ook wel muskaatsalie genoemd, is een tweejarige kruidachtige plant met grote, grijsgroene bladeren en lange bloeiwijzen vol hoogbladen. Hij is gemakkelijk te telen en winterhard in Nederland, mits hij zonnig en droog staat. Dit zijn de belangrijkste punten voor standplaats, water, snoei en overwintering.

Licht
Volle zon
Water
Laag
Luchtvochtigheid
Laag
Temperatuur
15–28 °C, min. -23 °C
Moeilijkheid
Makkelijk
Hoogte
0,6–1,5 m

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

Binnenshuis zaaienZaaienUitplantenSnoeienVermeerderenBloeiOogstRustperiode
Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van scharlei

Scharlei vormt in het eerste jaar een bladrozet. In het tweede jaar groeit daaruit een vertakte, rechtopgaande plant met meerdere dikke, vierkante, behaarde stengels. De grote, gerimpelde, zachte bladeren zijn grijsgroen, behaard en eirond met een getande rand. Ze ruiken sterk aromatisch.

De bloemen zitten in kransen van 2 tot 6 lipvormige bloemen in vertakte pluimen. Ze zijn wit, lila of lichtblauw en worden omlijst door grote malvaroze schutblaadjes. De bloemen geuren. De plant groeit matig snel en wordt 60 tot 90 cm breed.

De soort komt van nature voor in het noordelijke Middellandse Zeegebied, Noord-Afrika en Centraal-Azië, van Spanje en Marokko tot Kazachstan en Tadzjikistan. Hij groeit daar op droge, zonnige, grindachtige of rotsachtige hellingen en in open grasland op lichte, goed doorlatende grond. Bijen en vlinders komen op de bloemen af, en herten en konijnen laten de plant meestal met rust.

Kweken en verzorging

Standplaats

Scharlei wil minstens 6 uur per dag directe zon. Kies een warme, open plek met doorlatende grond, bij voorkeur op een helling of in een verhoogde border. Dat past bij de droge, zonnige groeiplaatsen waar de plant vandaan komt.

Water geven

Jonge planten krijgen water totdat ze zijn aangeslagen. Volwassen planten hebben weinig water nodig en zijn zeer droogtetolerant. Natte grond verdragen ze slecht, vooral in de winter. Een lage luchtvochtigheid is geen probleem.

Grond

Geef scharlei lichte, schrale, grindachtige of zandige grond. Ook leemgrond lukt, zolang het water goed wegloopt. De plant verdraagt een zuurgraad (pH) van ongeveer 6,0 tot 8,5, dus ook kalkrijke grond.

Rijke grond is niet nodig. Op voedselrijke grond worden de planten hoog en bloeien ze weinig.

Bemesten

Bemesten is meestal overbodig. Rijke grond vermindert de bloei, dus laat de mest gerust achterwege.

Snoeien

Snoei de bloemstengels na de bloei terug tot vlak boven de grond. Dat kan in augustus of september. Zo krijg je kans op een tweede bloei.

Zaaien en planten

Zaai binnen in maart, of buiten in april en mei. Jonge planten kunnen in mei en juni naar buiten, op een zonnige plek met goede drainage. Houd ongeveer 50 cm plantafstand aan.

Scharlei zaait zich gemakkelijk zelf uit. Omdat de plant tweejarig is, blijft hij zo vaak jaren in de tuin terugkomen.

Overwinteren

Scharlei is winterhard. Volgens de gegevens verdraagt hij ongeveer -23 °C, ruim onder een typisch winterminimum van -12 °C bij ons. Het gaat in de winter om de nattigheid: laat de rozet op droge grond staan. De rustperiode loopt van november tot en met februari.

Vermeerderen

Scharlei vermeerder je met zaad, in april en mei. Het zaad wordt slijmerig als het nat wordt.

Veelvoorkomende problemen

Lange, slappe planten met weinig bloemen wijzen op te rijke grond of te veel bemesting. Teel de plant dan op schrale, goed doorlatende grond en mest niet bij.

Rot in de rozet tijdens de winter komt door natte wintergrond. Verbeter de drainage of plant op een helling of in een verhoogde border.

Oogsten en gebruiken

Je oogst bladeren en bloemen van juni tot en met augustus. Ze zijn eetbaar. De bladeren en de etherische olie geven smaak aan wijn, vermout en likeur en zorgen voor een muskaatnoot. De plant heeft ook een lange geschiedenis in de kruidengeneeskunde en aromatherapie.

Voor jouw plant

Veelgestelde vragen

Hoe lang leeft scharlei?Scharlei is tweejarig. In het eerste jaar vormt hij een bladrozet en in het tweede jaar bloeit hij. Omdat hij zich gemakkelijk zelf uitzaait, komt hij vaak vanzelf terug.
Wanneer bloeit scharlei?De bloei loopt van juni tot en met augustus. Snoei je de stengels daarna terug, dan kan er een tweede bloei volgen.
Is scharlei winterhard?Ja, hij verdraagt volgens de gegevens ongeveer -23 °C. Het gevaar zit in natte wintergrond, dus zorg voor een droge, goed doorlatende plek.
Wanneer zaai je scharlei?Binnen kun je in maart voorzaaien en buiten in april en mei. Jonge planten gaan in mei en juni naar buiten.
Waarom bloeit mijn scharlei weinig?Meestal staat de plant op te rijke grond of is hij te veel bemest. Dan groeit hij lang en slap met weinig bloemen. Schrale, goed doorlatende grond zonder bemesting werkt beter.
Hoeveel zon heeft scharlei nodig?Minstens 6 uur directe zon per dag. Een plek in de volle zon is ideaal.
Sla de voettekst over, ga naar het begin van de paginaGa naar het begin van de pagina