Scharlei
Salvia sclarea · Lamiaceae
Ook bekend als: muskaatsalie
Scharlei (Salvia sclarea), ook wel muskaatsalie genoemd, is een tweejarige kruidachtige plant met grote, grijsgroene bladeren en lange bloeiwijzen vol hoogbladen. Hij is gemakkelijk te telen en winterhard in Nederland, mits hij zonnig en droog staat. Dit zijn de belangrijkste punten voor standplaats, water, snoei en overwintering.
- Licht
- Volle zon
- Water
- Laag
- Luchtvochtigheid
- Laag
- Temperatuur
- 15–28 °C, min. -23 °C
- Moeilijkheid
- Makkelijk
- Hoogte
- 0,6–1,5 m
Verzorging door het jaar heen
Kalender voor het klimaat Oceanisch.
Kenmerken van scharlei
Scharlei vormt in het eerste jaar een bladrozet. In het tweede jaar groeit daaruit een vertakte, rechtopgaande plant met meerdere dikke, vierkante, behaarde stengels. De grote, gerimpelde, zachte bladeren zijn grijsgroen, behaard en eirond met een getande rand. Ze ruiken sterk aromatisch.
De bloemen zitten in kransen van 2 tot 6 lipvormige bloemen in vertakte pluimen. Ze zijn wit, lila of lichtblauw en worden omlijst door grote malvaroze schutblaadjes. De bloemen geuren. De plant groeit matig snel en wordt 60 tot 90 cm breed.
De soort komt van nature voor in het noordelijke Middellandse Zeegebied, Noord-Afrika en Centraal-Azië, van Spanje en Marokko tot Kazachstan en Tadzjikistan. Hij groeit daar op droge, zonnige, grindachtige of rotsachtige hellingen en in open grasland op lichte, goed doorlatende grond. Bijen en vlinders komen op de bloemen af, en herten en konijnen laten de plant meestal met rust.
Kweken en verzorging
Standplaats
Scharlei wil minstens 6 uur per dag directe zon. Kies een warme, open plek met doorlatende grond, bij voorkeur op een helling of in een verhoogde border. Dat past bij de droge, zonnige groeiplaatsen waar de plant vandaan komt.
Water geven
Jonge planten krijgen water totdat ze zijn aangeslagen. Volwassen planten hebben weinig water nodig en zijn zeer droogtetolerant. Natte grond verdragen ze slecht, vooral in de winter. Een lage luchtvochtigheid is geen probleem.
Grond
Geef scharlei lichte, schrale, grindachtige of zandige grond. Ook leemgrond lukt, zolang het water goed wegloopt. De plant verdraagt een zuurgraad (pH) van ongeveer 6,0 tot 8,5, dus ook kalkrijke grond.
Rijke grond is niet nodig. Op voedselrijke grond worden de planten hoog en bloeien ze weinig.
Bemesten
Bemesten is meestal overbodig. Rijke grond vermindert de bloei, dus laat de mest gerust achterwege.
Snoeien
Snoei de bloemstengels na de bloei terug tot vlak boven de grond. Dat kan in augustus of september. Zo krijg je kans op een tweede bloei.
Zaaien en planten
Zaai binnen in maart, of buiten in april en mei. Jonge planten kunnen in mei en juni naar buiten, op een zonnige plek met goede drainage. Houd ongeveer 50 cm plantafstand aan.
Scharlei zaait zich gemakkelijk zelf uit. Omdat de plant tweejarig is, blijft hij zo vaak jaren in de tuin terugkomen.
Overwinteren
Scharlei is winterhard. Volgens de gegevens verdraagt hij ongeveer -23 °C, ruim onder een typisch winterminimum van -12 °C bij ons. Het gaat in de winter om de nattigheid: laat de rozet op droge grond staan. De rustperiode loopt van november tot en met februari.
Vermeerderen
Scharlei vermeerder je met zaad, in april en mei. Het zaad wordt slijmerig als het nat wordt.
Veelvoorkomende problemen
Lange, slappe planten met weinig bloemen wijzen op te rijke grond of te veel bemesting. Teel de plant dan op schrale, goed doorlatende grond en mest niet bij.
Rot in de rozet tijdens de winter komt door natte wintergrond. Verbeter de drainage of plant op een helling of in een verhoogde border.
Oogsten en gebruiken
Je oogst bladeren en bloemen van juni tot en met augustus. Ze zijn eetbaar. De bladeren en de etherische olie geven smaak aan wijn, vermout en likeur en zorgen voor een muskaatnoot. De plant heeft ook een lange geschiedenis in de kruidengeneeskunde en aromatherapie.







































































































