Bosnische den
Pinus heldreichii · Pinaceae
Ook bekend als: pinus leucodermis
De Bosnische den (Pinus heldreichii, ook bekend als Pinus leucodermis) is een langzaam groeiende, wintergroene conifeer uit de bergen van Zuidoost-Europa. Hij wordt uiteindelijk 25 tot 35 m hoog en verdraagt vorst tot ongeveer -45 °C. In een Nederlandse tuin draait het daarom niet om de kou, maar om een zonnige, goed doorlatende plek.
- Licht
- Volle zon
- Water
- Laag
- Luchtvochtigheid
- Laag
- Temperatuur
- 5–22 °C, min. -45 °C
- Moeilijkheid
- Makkelijk
- Hoogte
- 25–35 m
Verzorging door het jaar heen
Kalender voor het klimaat Oceanisch.
Kenmerken van de Bosnische den
In het wild groeit de Bosnische den op berghellingen van Bosnië en Herzegovina, Montenegro, Albanië, Noord-Macedonië, Kosovo, Bulgarije, Noord-Griekenland en plaatselijk Zuid-Italië. Hij komt voor op ongeveer 900 tot 2.500 m hoogte, tot aan de boomgrens, vaak op droge, rotsachtige kalkgrond.
Jonge bomen hebben een nette, kegelvormige kroon met kransvormige, omhoog buigende takken. Met de jaren wordt de kroon breder en onregelmatiger. De naalden zijn stijf, donkergroen, in bundels van twee, ongeveer 4,5 tot 10 cm lang en prikkelend.
In mei en juni verschijnen de felgele pollenkegels in dichte trossen aan de voet van de scheuten. De vrouwelijke kegels staan in groepjes van 2 tot 4 en zijn eerst donker blauwpaars. Na 16 tot 18 maanden zijn ze rijp en bruin, 5 tot 9 cm lang, met 6-7 mm grote zaden met een vleugeltje voor de wind. De boom biedt zaad en schuilplaats aan zangvogels en kleine zoogdieren.
Kweken en verzorging
Standplaats
Geef de boom volle zon, minstens 6 uur direct licht per dag. Hij heeft het moeilijk bij warme, vochtige zomers, dus kies een plek die niet bedompt is. Zet hem bij voorkeur beschut, want wind kan takken breken.
Water geven
Een gevestigde boom heeft weinig water nodig en redt zich goed op droge plekken. Jonge bomen krijgen in droge perioden water. Vermijd vooral natte voeten: staand water is veel schadelijker dan droogte.
Grond
Kies goed doorlatende grond. Leem, zand, klei en grindrijke bodem gaan allemaal, ook stenige en kalkrijke grond, zolang het water goed wegloopt. De pH ligt bij voorkeur ruwweg tussen 6,5 en 8. Zware, natte grond verdraagt de boom slecht, en in ons natte klimaat is dat het punt om op te letten.
Bemesten
Wil je bemesten, doe dat dan in april. Veel meer is niet nodig voor deze zuinige bergboom.
Planten
Plant in het voorjaar (maart en april) of in de herfst (oktober en november), op een zonnige plek met goed doorlatende grond. Houd rekening met de eindhoogte van 25 tot 35 m en de trage groei: de boom heeft jaren om zijn plek in te nemen.
Snoeien
Er is weinig snoei nodig. Haal dode of beschadigde takken weg en laat de topscheut intact.
Overwinteren
De Bosnische den is zeer winterhard en heeft geen bescherming nodig. Jonge bomen kunnen wel baat hebben bij beschutting tegen een zware sneeuwlast. De rustperiode loopt in januari, februari, november en december.
Vermeerderen
Vermeerderen kan door zaaien of enten, in maart en april. Voor de meeste tuinbezitters is een kant-en-klare boom van de kweker de praktische keuze.
Problemen
Mogelijke plagen zijn bladwespen, motten, kevers, zakdragers en boorders. Ziekten die voorkomen zijn topsterfte (tip blight), roest en wortelrot.
Bruine scheuttoppen wijzen op topsterfte: snoei de aangetaste toppen weg en zorg voor meer luchtcirculatie. Gebroken takken komen van wind: kies een beschutte plek en verwijder beschadigde takken. Kwijnende groei met vergelende naalden hoort bij een warme, vochtige omgeving of natte grond: kies een koele, goed doorlatende plek.

















































































