Alpenden
Pinus cembra · Pinaceae
Ook bekend als: arve, zirbelden
Alpenden, ook arve of zirbelden genoemd, is een langzaam groeiende, groenblijvende conifeer met zachte, blauwgroene naalden. Hij is extreem winterhard en vraagt weinig onderhoud, als de standplaats klopt. Dat betekent veel zon, goed doorlatende grond en een koele, luchtige plek.
- Licht
- Volle zon, Zon tot halfschaduw
- Water
- Gemiddeld
- Luchtvochtigheid
- Gemiddeld
- Temperatuur
- 5–20 °C, min. -50 °C
- Moeilijkheid
- Makkelijk
- Hoogte
- 15–35 m
Verzorging door het jaar heen
Kalender voor het klimaat Oceanisch.
Kenmerken van de alpenden
De alpenden (Pinus cembra) komt van nature voor in de Alpen en de Karpaten, onder meer in Zwitserland, Oostenrijk, Frankrijk, Italië, Duitsland, Polen, Slowakije, Slovenië, Oekraïne en Roemenië. Hij groeit daar in subalpien bos op ongeveer 1.200 tot 2.300 m hoogte, vaak aan de boomgrens.
De boom wordt 15 tot 35 m hoog en groeit langzaam. Jong is de vorm smal, zuilvormig tot piramidaal. Met de jaren wordt de kroon rond en afgeplat. De alpenden wordt zeer oud.
De naalden zijn zacht, recht en 5 tot 8 cm lang, met vijf naalden per bundel. Ze zijn blauwgroen met blauwwitte lijnen en blijven 3 tot 5 jaar aan de boom zitten. De bloei in juni is onopvallend. De kegels zijn paars tot paarsbruin, 4 tot 8 cm lang, doen er twee jaar over om te rijpen en blijven gesloten. Over het algemeen is de soort eenvoudig te telen.
Kweken en verzorging
Standplaats en licht
Zet de alpenden in volle zon. Een beetje schaduw verdraagt hij, maar meer niet. Kies een plek met goede luchtcirculatie en een koel klimaat: in warme, vochtige streken kwijnt de boom. Hij heeft een stevige, diepe wortelstructuur en is windbestendig, al kunnen takken bij harde wind breken. Een beschutte plek voorkomt dat.
Water geven
De alpenden heeft een matige waterbehoefte en vraagt een matige luchtvochtigheid. Geef in juli en augustus iets meer water, vooral bij een jonge aanplant. In de rustperiode (november tot en met februari) is extra water niet nodig.
Bodem
Een goed doorlatende leem- of zandgrond past het best, het liefst licht zuur. De pH ligt ruwweg tussen 4,5 en 7. Stilstaand water is niet gewenst: de grond moet vrij draineren.
Planten
De beste plantmomenten zijn maart, april en oktober. Houd ongeveer 5 m afstand tot andere bomen of gebouwen, want hij wordt groot, ook al gaat dat langzaam. Kies bij het planten meteen de koele, luchtige en zonnige plek waar de boom blijft staan.
Snoeien
Snoei zo min mogelijk. Haal dood of beschadigd hout weg, bij voorkeur in februari of maart, en laat de top (de harttak) ongemoeid.
Overwinteren
De alpenden verdraagt vorst tot -50 °C, ruim meer dan een gewone Nederlandse winter met lage temperaturen rond -12 °C. Winterbescherming is niet nodig.
Vermeerderen
Vermeerderen kan met zaad of door enten. Zaaien kan van maart tot en met oktober. Enten is meer iets voor kwekers, en een alpenden uit zaad groeit zeer langzaam.
Problemen
Gebroken takken komen voor omdat de boom gevoelig is voor winddruk. Zet hem op een beschutte plek. Slechte groei in warme streken komt door hitte en vochtigheid. Kies daarom een koele, luchtige standplaats.
Mogelijke plagen zijn rupsen, boorders, schorskevers, mineerders, schildluizen, wolluizen en bladwespen. Ziekten waar de soort last van kan krijgen zijn afstervingsziekten, rot, kanker en roest.
Pijnnoten en gebruik
De grote, vleugelloze zaden van 8 tot 12 mm zijn eetbaar en worden als pijnnoten verkocht. Ze zitten in de kegels, die van september tot oktober geoogst worden. In de Alpen worden de kegels gebruikt om Zirbenschnaps van smaak te voorzien. In de natuur verspreiden notenkrakers de zaden. Ook zangvogels, kleine zoogdieren en nachtvlinderlarven profiteren van de boom. De soort wordt ook als bonsai gehouden.

















































































