Kerstboom

Picea abies · Pinaceae

Ook bekend als: fijnspar, gewone spar

De kerstboom, ook bekend als fijnspar of Picea abies, is een snelgroeiende, groenblijvende conifeer die in Nederland goed winterhard is. Met een koele, vochtige standplaats en weinig snoei is hij een makkelijke boom. Hij heeft wel ruimte nodig, want hij wordt een grote boom.

Licht: Volle zon, Zon tot halfschaduw
Water: Gemiddeld
Luchtvochtigheid: Gemiddeld
Temperatuur: 5–22 °C, min. -39 °C
Moeilijkheid: Makkelijk
Hoogte: 12–55 m

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

ZaaienUitplantenVerpottenSnoeienVermeerderenBemestenMeer waterBloeiOogstRustperiode

Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kerstboom (Picea abies) in het kort

De kerstboom hoort bij de dennenfamilie (Pinaceae) en komt van nature voor in Noord-, Midden- en Oost-Europa, van Noorwegen en Polen tot richting de Oeral. Ook in de bergen van Midden-Europa groeit hij, tot aan de Balkan en Noord-Griekenland. Hij staat daar in koele naaldbossen op zure grond.

Jonge bomen hebben een kegelvorm met opgaande takken. Oudere bomen krijgen hangende zijtakjes aan de takken. De naalden zijn stijf, vierkantig, donkergroen, ongeveer 1,5 tot 2,5 cm lang en staan spiraalsgewijs aan de twijgen. De toppen zijn stomp.

In mei bloeit de boom en vindt de bestuiving plaats door de wind. Er zijn geelbruine mannelijke kegels in trosjes en paarse, rechtopstaande vrouwelijke kegels. Later hangen er kegels van ongeveer 9 tot 20 cm. Jong zijn ze groen tot violet, daarna rijpen ze bruin, met zwarte gevleugelde zaden.

De boom groeit snel en wordt meestal 12 tot 55 m hoog. Houd daar bij het planten rekening mee.

Kweken en verzorging

Standplaats

De fijnspar doet het het best in volle zon, maar verdraagt ook wat schaduw. Kies een koele plek en vermijd hete, droge locaties. Een beschutte plek is verstandig: de wortels liggen ondiep en verspreiden zich wijd, waardoor de boom gevoelig is voor omwaaien.

Water geven

De kerstboom wil gelijkmatig vochtige, goed doorlatende grond. Natte voeten verdraagt hij niet, maar hete, droge zomers ook niet. Hij is maar matig droogtetolerant.

Geef vooral in juni, juli en augustus extra water, zeker tijdens droge periodes. Zo voorkom je dat de naalden bruin worden door droogte en hittestress.

Grond en verpotten

Kies een matig vochtige, goed doorlatende, zure grond. Zandgrond en leemgrond zijn geschikt, met een pH van ongeveer 4,5 tot 6,5. Op droge of voedselarme plekken groeit de boom slecht.

Verplanten of verpotten kan in maart.

Bemesten

Bemest in april, wanneer de groei op gang komt. Op voedselarme grond groeit de boom matig, dus een goede start is daar extra belangrijk.

Snoeien en als haag

De fijnspar heeft weinig snoei nodig. Hij verdraagt wel knippen en is daarom ook te gebruiken als haag of windscherm. Snoeien kan in maart en in augustus.

Planten

Plant in een koel klimaat op een zonnige plek en vermijd hete, droge locaties. Planten kan in maart en april en opnieuw in oktober en november. Zet de boom op een plek met koele, vochtige grond en bescherming tegen wind.

Overwinteren

De kerstboom is volledig winterhard en kan temperaturen tot ongeveer -39 °C aan. Een gewone Nederlandse winter, met lage temperaturen rond -12 °C, is geen probleem. De rustperiode loopt van november tot en met februari. In die tijd is geen extra zorg nodig.

Vermeerderen

Vermeerderen kan met zaad, stekken of enten. Zaaien en vermeerderen doe je in maart en april. Voor de meeste tuiniers is een jonge boom kopen eenvoudiger dan zelf kweken.

Veelvoorkomende problemen

Bruin wordende en afstervende naalden wijzen op aantasting door de letterzetter (spar-schorskever) of op droogte- en hittestress. Geef de boom bij droogte water en verwijder aangetaste bomen.

Trage groei of omwaaien komt voor bij ondiepe wortels op droge of hete plekken. Plant daarom in koele, vochtige grond en zorg voor beschutting tegen wind.

Daarnaast kunnen de grote dennensnuitkever, bladluizen, sparrenbladwesp en de nonvlinder voorkomen. Ziekten zijn onder meer honingzwam (Armillaria-wortelrot) en roodrot.