Maanzaad
Papaver somniferum · Papaveraceae
Ook bekend als: slaapbol, bolpapaver, Norman papaver
De slaapbol (Papaver somniferum), ook bekend als bolpapaver of maanzaad, is een eenjarige tuinplant met grote bloemen en grijsgroen blad. Hij groeit snel en is gemakkelijk, als je hem zaait op de plek waar hij mag bloeien. Controleer vooraf of het telen van deze plant bij jou is toegestaan.
- Licht
- Volle zon
- Water
- Gemiddeld
- Luchtvochtigheid
- Gemiddeld
- Temperatuur
- 10–24 °C, min. -10 °C
- Moeilijkheid
- Makkelijk
- Hoogte
- 0,6–1,2 m
Verzorging door het jaar heen
Kalender voor het klimaat Oceanisch.
Kenmerken van de slaapbol
De slaapbol is een rechtopgroeiende, kruidachtige eenjarige van ongeveer 60 tot 120 cm hoog. De grote, gelobde bladeren zijn grijsgroen, de bovenste bladeren omklemmen de stengel en er zitten wat grove haren op. Alle delen bevatten wit melksap.
De bloemen zijn 8 tot 18 cm breed en hebben meestal vier bloemblaadjes, vaak met een donkere vlek onderaan. Ze komen voor in rood, wit, paars, roze en violet. Na de bloei ontstaat een kale, ronde doosvrucht met een geribde kop, vol kleine zaadjes: het maanzaad.
Oorspronkelijk komt de soort uit het westelijke en centrale Mediterrane gebied, maar door eeuwenlange teelt is het oorspronkelijke areaal onduidelijk. De plant is in gematigde streken wereldwijd verwilderd en ontsnapt gemakkelijk uit tuinen.
Kweken en verzorging
Plek in de tuin
Zet de slaapbol in volle zon. Hij past in een bloemenborder, een siertuin of een moestuin met kruiden. De bloemen zijn aantrekkelijk voor bestuivers.
Water geven
De slaapbol heeft een gemiddelde waterbehoefte en houdt van vochtige, maar goed doorlatende grond. Geef in mei, juni en juli iets meer water, in de periode vlak voor en tijdens de bloei. Een gemiddelde luchtvochtigheid is prima, wat buiten meestal vanzelf goed zit.
Grondsoort
Kies voor voedselrijke, goed doorlatende leemgrond die neutraal tot licht kalkrijk is. Gewone universele tuingrond is ook geschikt, zolang het water niet blijft staan.
Zaaien op de definitieve plek
Zaai direct op de plek waar de planten gaan bloeien. De slaapbol heeft een dunne penwortel en laat zich slecht verplanten, dus verspenen of verplanten gaat vaak mis.
De zaaitijd is maart en april, of september. Omdat de plant gemakkelijk zaait en verwildert, is het verstandig de zaaddozen in de gaten te houden als je geen vrije verspreiding wilt.
Telen is in sommige landen beperkt of verboden vanwege de opiumalkaloïden in de plant. Controleer daarom de lokale wet- en regelgeving voordat je zaait.
Overwinteren
De slaapbol is eenjarig: je zaait hem elk jaar opnieuw. In januari, februari, november en december is de plant in rust. In zachte streken kunnen in september gezaaide planten buiten overwinteren. Bij strenge vorst is dat niet zeker: de grens ligt ongeveer rond -10 °C, terwijl een typisch winterminimum in Nederland rond -12 °C kan liggen. Zaai voor de zekerheid ook in het voorjaar.
Vermeerderen
Vermeerderen gaat alleen met zaad. Wil je zaad oogsten voor volgend jaar, laat dan een paar doosvruchten rijpen en bewaar de zaadjes droog tot de volgende zaaitijd in maart, april of september.
Oogst en gebruik
De doosvruchten kunnen in juli en augustus worden geoogst. Het rijpe zaad is het maanzaad dat je in bakwerk kent. Andere delen van de plant bevatten opiumalkaloïden en mogen niet worden gegeten.









































































































