Navigatie overslaan, naar inhoud springen
Inhoud overslaan, naar voettekst springen

Monarda

Monarda didyma · Lamiaceae

Ook bekend als: bergamotplant, indianennetel

Monarda (Monarda didyma), ook bergamotplant of indianennetel genoemd, is een winterharde vaste plant met felrode, wilde bloemhoofden. De bladeren ruiken bij het kneuzen naar munt en bergamot. De plant is gemakkelijk, mits de grond vochtig blijft.

Licht
Volle zon, Zon tot halfschaduw
Water
Gemiddeld
Luchtvochtigheid
Gemiddeld
Temperatuur
15–27 °C, min. -30 °C
Moeilijkheid
Makkelijk
Hoogte
0,6–1,2 m

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

Binnenshuis zaaienZaaienUitplantenSnoeienVermeerderenBemestenMeer waterBloeiOogstRustperiode
Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van monarda

Monarda is een vaste plant uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae) die in het wild voorkomt in het oosten van Noord-Amerika, langs beekoevers, in vochtige struwelen en langs vochtige bosranden. In Europa is hij op sommige plaatsen verwilderd.

De plant vormt een pol met rechtopstaande, vierkante, holle stengels van 60 tot 120 cm hoog en 40 tot 60 cm breed. De groene bladeren zijn eirond tot lancetvormig, getand en 7 tot 15 cm lang, aan de onderkant ruw door fijne haartjes. De scharlakenrode, buisvormige bloemen zijn 3 à 4 cm lang en zitten in dichte, ronde bloemhoofden met roodachtige schutbladen. Ze bloeien van de vroege zomer tot de vroege herfst, in de praktijk vooral van juli tot september, en geuren sterk.

De groeisnelheid is gemiddeld. Monarda verspreidt zich via ondergrondse uitlopers en kan in de border woekeren, dus houd de pol in de gaten.

Kweken en verzorging

Standplaats

Monarda bloeit het mooist in volle zon, maar verdraagt ook lichte schaduw. Kies een plek met een vochtige bodem. De plant past goed bij een vijverrand of in een vochtig deel van de tuin. Zorg voor voldoende luchtcirculatie tussen de planten.

Water geven

Monarda wil een steeds vochtige bodem en mag niet uitdrogen. Geef in juni, juli en augustus extra water. Giet bij voorkeur aan de voet van de plant en niet over de bladeren, want dat beperkt de kans op meeldauw.

Grond

De plant staat graag in vochtige, goed doorlatende, humusrijke grond met een zure tot neutrale pH (ongeveer 5,5 tot 7,5). Leem en klei zijn prima, zolang de grond humusrijk en niet te nat blijft staan.

Planten en delen

Plant monarda in april, mei of september, met ongeveer 45 cm tussenruimte. Verdeel de pol om de 2 à 3 jaar. Dat houdt de plant vitaal en beperkt de uitbreiding. Een kale kern in het midden van de pol wijst op een oude pol: deel die in het voorjaar of in de herfst.

Voeding

Voeden kan in april, aan het begin van het groeiseizoen.

Snoeien

Haal verwelkte bloemen weg voor meer bloei. In de herfst snoei je de dode stengels terug tot 30 à 60 cm. Laat ze staan over de winter, want stengelnestelende bijen maken er gebruik van. Ruim ze in het voorjaar (maart) op.

Overwinteren

Monarda is volledig winterhard. De bovengrondse delen sterven af en de plant loopt in het voorjaar weer uit. Extra bescherming is in Nederland niet nodig.

Vermeerderen

De eenvoudigste methode is delen, in maart, april of september. Zaaien kan binnen in februari en maart, of buiten in maart en april. Stekken is ook mogelijk.

Veelvoorkomende problemen

Meeldauw en roest zijn de bekendste ziekten. Bij wit poeder op de bladeren geef je water aan de voet, dun je de stengels uit en kies je bij het kopen een resistente cultivar.

Een kale kern in de pol betekent dat de plant oud is. Delen lost dat op.

Gebruik en oogst

Bladeren en bloemen zijn eetbaar en worden geoogst in juni, juli en augustus. Ze worden gebruikt voor thee en siroop, en verse bloemen geven smaak aan salades. De geur lijkt op die van bergamotsinaasappel.

Monarda wordt traditioneel door indianen gebruikt voor verzachtende kompressen en bij spijsverterings- en luchtwegklachten. De bladeren bevatten thymol.

De plant trekt bijen, vlinders, kolibries en nachtvlinders aan.

Voor jouw plant

Veelgestelde vragen

Wanneer bloeit monarda?Monarda bloeit van de vroege zomer tot de vroege herfst, vooral van juli tot september. Verwelkte bloemen verwijderen geeft meer bloei.
Is monarda winterhard?Ja, de plant is volledig winterhard. Hij sterft in de winter af tot op de grond en loopt in het voorjaar weer uit.
Hoe voorkom ik meeldauw bij monarda?Geef water aan de voet van de plant, dun de stengels uit en zorg voor voldoende ruimte en luchtcirculatie. Een resistente cultivar helpt ook.
Hoe vaak moet ik monarda delen?Om de 2 à 3 jaar, in het voorjaar of de herfst. Zo blijft de plant vitaal en beperk je de uitbreiding.
Kan ik monarda eten?De bladeren en bloemen zijn eetbaar en worden gebruikt voor thee, siroop en in salades.
Wanneer snoei ik monarda?In de herfst snoei je de dode stengels terug tot 30 à 60 cm. Je kunt ze over de winter laten staan voor bijen en in het voorjaar opruimen.
Sla de voettekst over, ga naar het begin van de paginaGa naar het begin van de pagina