Kalmoes
Acorus calamus · Acoraceae
Ook bekend als: kalmoeswortel, Zwanenbrood
Kalmoes is een winterharde vijverplant met zwaardvormige, irisachtige bladeren die zoet ruiken als je ze kneust. Hij groeit in ondiep water of constant natte grond en is eenvoudig te houden. Door de kruipende wortelstok kan hij wild woekeren, dus hou hem in toom met een mand.
- Licht
- Volle zon, Halfschaduw
- Water
- Water
- Luchtvochtigheid
- Hoog
- Temperatuur
- 15–25 °C, min. -39 °C
- Moeilijkheid
- Makkelijk
- Hoogte
- 0,6–1,5 m
Verzorging door het jaar heen
Kalender voor het klimaat Oceanisch.
Kenmerken van kalmoes
Kalmoes (Acorus calamus, ook kalmoeswortel genoemd) is een overblijvende waterplant uit de familie Acoraceae. Hij vormt rechtopstaande, uitwaaierende pollen van zwaardvormige bladeren met een duidelijke middennerf en een golvende of gekreukelde rand. De bladeren zijn groen en aan de voet soms roodachtig.
De plant wordt meestal ongeveer 60 tot 150 cm hoog en groeit in een gematigd tempo. In mei en juni verschijnen kleine groengele bloemetjes op een kolf van 5 tot 10 cm, die zijdelings uit een driekantige stengel steekt. De bloemen vallen weinig op. Europese planten zijn steriel en vormen geen vruchten.
Onder de grond zit een vertakte, knobbelige wortelstok van ongeveer vingerdikte, bruin aan de buitenkant en wit van binnen. Daaronder zitten grove vezelwortels. Van nature groeit kalmoes langs vijvers, meren en rivieren en in moerassen, in ondiep stilstaand water of constant natte grond.
Kweken en verzorging
Standplaats
Kalmoes staat in volle zon of halfschaduw. In een warme zomer is wat schaduw in de middag prettig. Kies een plek aan de vijverrand of in het ondiepe deel van de vijver.
Water geven
Droogte verdraagt kalmoes helemaal niet. De grond moet altijd nat zijn of de plant moet in het water staan. Let vooral in juni, juli en augustus op het waterpeil, want dan heeft de plant de meeste behoefte aan water.
Grond en verpotten
Kalmoes groeit in natte, drassige grond, leem of klei. Staand water in de grond is geen probleem. Verpotten doe je in april.
Planten
Plant de wortelstokken net onder het grondoppervlak, aan de waterkant of in een mand die in ondiep water staat. Het beste plantmoment is april tot en met juni.
Kalmoes breidt zich uit via kruipende wortelstokken en kan grote kolonies vormen. Hij staat bekend als onkruidachtig. Plant hem daarom in een container en zet die ingegraven of verzonken in de vijver, zodat hij zich niet kan verspreiden.
Snoeien
Snoei in maart of april, voordat de nieuwe groei uit de wortelstok komt.
Overwinteren
Kalmoes is winterhard en kan naar schatting vorst tot ongeveer -39 °C aan, ruim meer dan de winters in Nederland brengen. De bladeren sterven in de winter af en de plant loopt in het voorjaar opnieuw uit vanuit de wortelstok. In januari, februari, november en december rust de plant, dus je hoeft dan niets te doen.
Vermeerderen
Vermeerder kalmoes door deling van de wortelstok, bij voorkeur in april of mei. Dit is ook de beste manier om de plant onder controle te houden: regelmatig delen voorkomt ongewenste uitbreiding.
Problemen
Bruine, verschroeide bladpunten komen door uitgedroogde grond. Houd de grond constant nat of laat de plant in het water staan.
Ongewenste uitbreiding komt door de kruipende wortelstokken. Zet de plant in een verzonken mand en deel hem regelmatig.
Gebruik
Het extract van de wortelstok is gebruikt om voedingsmiddelen, bitters en snoep op smaak te brengen, maar in de Verenigde Staten is gebruik in voeding verboden vanwege zorgen over de veiligheid. Kalmoes wordt traditioneel gebruikt bij spijsverteringsklachten en pijn. Er is geen klinisch bewijs voor veiligheid of werking, dus de plant is vooral een sierplant voor de vijverrand.




















































































