Navigatie overslaan, naar inhoud springen
Inhoud overslaan, naar voettekst springen
Waterplanten

Kalmoes

Acorus calamus · Acoraceae

Ook bekend als: kalmoeswortel, Zwanenbrood

Kalmoes is een winterharde vijverplant met zwaardvormige, irisachtige bladeren die zoet ruiken als je ze kneust. Hij groeit in ondiep water of constant natte grond en is eenvoudig te houden. Door de kruipende wortelstok kan hij wild woekeren, dus hou hem in toom met een mand.

Licht
Volle zon, Halfschaduw
Water
Water
Luchtvochtigheid
Hoog
Temperatuur
15–25 °C, min. -39 °C
Moeilijkheid
Makkelijk
Hoogte
0,6–1,5 m

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

UitplantenVerpottenSnoeienVermeerderenMeer waterBloeiRustperiode
Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van kalmoes

Kalmoes (Acorus calamus, ook kalmoeswortel genoemd) is een overblijvende waterplant uit de familie Acoraceae. Hij vormt rechtopstaande, uitwaaierende pollen van zwaardvormige bladeren met een duidelijke middennerf en een golvende of gekreukelde rand. De bladeren zijn groen en aan de voet soms roodachtig.

De plant wordt meestal ongeveer 60 tot 150 cm hoog en groeit in een gematigd tempo. In mei en juni verschijnen kleine groengele bloemetjes op een kolf van 5 tot 10 cm, die zijdelings uit een driekantige stengel steekt. De bloemen vallen weinig op. Europese planten zijn steriel en vormen geen vruchten.

Onder de grond zit een vertakte, knobbelige wortelstok van ongeveer vingerdikte, bruin aan de buitenkant en wit van binnen. Daaronder zitten grove vezelwortels. Van nature groeit kalmoes langs vijvers, meren en rivieren en in moerassen, in ondiep stilstaand water of constant natte grond.

Kweken en verzorging

Standplaats

Kalmoes staat in volle zon of halfschaduw. In een warme zomer is wat schaduw in de middag prettig. Kies een plek aan de vijverrand of in het ondiepe deel van de vijver.

Water geven

Droogte verdraagt kalmoes helemaal niet. De grond moet altijd nat zijn of de plant moet in het water staan. Let vooral in juni, juli en augustus op het waterpeil, want dan heeft de plant de meeste behoefte aan water.

Grond en verpotten

Kalmoes groeit in natte, drassige grond, leem of klei. Staand water in de grond is geen probleem. Verpotten doe je in april.

Planten

Plant de wortelstokken net onder het grondoppervlak, aan de waterkant of in een mand die in ondiep water staat. Het beste plantmoment is april tot en met juni.

Kalmoes breidt zich uit via kruipende wortelstokken en kan grote kolonies vormen. Hij staat bekend als onkruidachtig. Plant hem daarom in een container en zet die ingegraven of verzonken in de vijver, zodat hij zich niet kan verspreiden.

Snoeien

Snoei in maart of april, voordat de nieuwe groei uit de wortelstok komt.

Overwinteren

Kalmoes is winterhard en kan naar schatting vorst tot ongeveer -39 °C aan, ruim meer dan de winters in Nederland brengen. De bladeren sterven in de winter af en de plant loopt in het voorjaar opnieuw uit vanuit de wortelstok. In januari, februari, november en december rust de plant, dus je hoeft dan niets te doen.

Vermeerderen

Vermeerder kalmoes door deling van de wortelstok, bij voorkeur in april of mei. Dit is ook de beste manier om de plant onder controle te houden: regelmatig delen voorkomt ongewenste uitbreiding.

Problemen

Bruine, verschroeide bladpunten komen door uitgedroogde grond. Houd de grond constant nat of laat de plant in het water staan.

Ongewenste uitbreiding komt door de kruipende wortelstokken. Zet de plant in een verzonken mand en deel hem regelmatig.

Gebruik

Het extract van de wortelstok is gebruikt om voedingsmiddelen, bitters en snoep op smaak te brengen, maar in de Verenigde Staten is gebruik in voeding verboden vanwege zorgen over de veiligheid. Kalmoes wordt traditioneel gebruikt bij spijsverteringsklachten en pijn. Er is geen klinisch bewijs voor veiligheid of werking, dus de plant is vooral een sierplant voor de vijverrand.

Voor jouw plant

Veelgestelde vragen

Hoe houd ik kalmoes in bedwang?Plant hem in een mand of container die je in de grond ingraaft of in ondiep water verzinkt. Deel de plant regelmatig, omdat de kruipende wortelstokken anders grote kolonies vormen.
Is kalmoes winterhard?Ja. De bladeren sterven in de winter af en de plant loopt in het voorjaar weer uit vanuit de wortelstok.
Wanneer plant je kalmoes?Tussen april en juni. Plant de wortelstokken net onder het grondoppervlak, aan de waterkant of in een mand in ondiep water.
Waarom worden de bladpunten van kalmoes bruin?Meestal is de grond uitgedroogd. Houd de grond altijd nat of laat de plant in het water staan.
Heeft kalmoes zon of schaduw nodig?Hij groeit in volle zon en in halfschaduw. In een hete zomer helpt wat schaduw in de middag.
Hoe vermeerder je kalmoes?Door de wortelstok te delen, het best in april of mei.
Sla de voettekst over, ga naar het begin van de paginaGa naar het begin van de pagina