Lisdodde
Typha latifolia · Typhaceae
Ook bekend als: grote lisdodde, Grote rietsigaar
De lisdodde (ook wel grote lisdodde of Typha latifolia genoemd) is een hoge oeverplant met bruine, sigaarvormige kolven. Hij is volledig winterhard en groeit makkelijk, maar woekert ook flink. Met een mand of container houd je hem goed in toom.
- Licht
- Volle zon, Zon tot halfschaduw
- Water
- Water
- Luchtvochtigheid
- Hoog
- Temperatuur
- 15–28 °C, min. -38 °C
- Moeilijkheid
- Makkelijk
- Hoogte
- 1,5–3 m
Verzorging door het jaar heen
Kalender voor het klimaat Oceanisch.
Kenmerken van de lisdodde
De lisdodde is een vaste, snelgroeiende waterplant die 150 tot 300 cm hoog wordt. Hij groeit rechtop en grasachtig en vormt via kruipende wortelstokken dichte velden. De platte, zwaardvormige bladeren zijn grijsgroen, 2 tot 4 cm breed en ontspringen aan de voet. In de herfst worden ze geel.
In juni en juli verschijnt de bloeikolf: vrouwelijke bloemen onderaan, direct daarboven de mannelijke, zonder tussenruimte. Het vrouwelijke deel wordt de bruine, worstvormige kolf. Die blijft de winter over staan en valt in het voorjaar uiteen in pluizige zaadjes. In het wild groeit de soort in moerassen en langs oevers van vijvers en meren, in ondiep water tot ongeveer 80 cm diep.
Kweken en verzorging
Plaats en licht
Lisdodde staat het liefst in volle zon, maar verdraagt ook halfschaduw. Hij hoort thuis in de oeverzone of het moeras van een vijver. Door zijn hoogte en uitbundige groei past hij het best bij een grote vijver. Voor een kleine vijver zonder wortelscherm is hij niet geschikt.
Water
Deze plant heeft staand water of permanent verzadigde grond nodig en verdraagt geen droogte. Als je hem in een container kweekt, mag het water tot ongeveer 75 cm boven de pot staan. Vergeelt het blad buiten de herfst, dan is de plant waarschijnlijk uitgedroogd: houd de wortels onder water.
Grond en verpotten
Geef de lisdodde zware leem of klei, vruchtbaar en nat. Waterverzadigde grond is geen probleem. Verpotten of delen doe je in maart of april.
Planten
Plant de lisdodde in april, mei of juni in een mand of container, zodat de uitbreiding beperkt blijft. Zorg dat er water over de kruin staat. Zaaien kan in maart en april.
Snoeien
Snoei in februari of maart, wanneer het blad is afgestorven. Wil je niet dat de kolven in het voorjaar uiteenvallen, knip de stengels dan af voordat de zaadkolven rijpen.
Overwinteren
De lisdodde is winterhard tot ongeveer -38 °C, ruim onder de gebruikelijke winterminima in Nederland. Het blad sterft af en de wortelstokken overleven in de bevroren, natte grond. Van november tot en met februari rust de plant.
Vermeerderen
Vermeerderen gaat door deling van de wortelstokken in maart, april of september, of door zaad.
Veelvoorkomende problemen
Woekert de lisdodde door de hele vijver? Dat komt door de krachtige wortelstokken. Plant hem in containers en dun hem elk jaar uit. Het is een agressieve woekeraar die inheemse oevervegetatie kan verdringen, en hij kruist met de smalle lisdodde (Typha angustifolia).
Vergeelt het blad door uitdrogen, houd dan de wortels onder water. Vallen de kolven uiteen, dan is dat natuurlijke zaadverspreiding in het voorjaar.
Oogsten en gebruik
De lisdodde is eetbaar: gekookte, geschilde wortelstokken, rauwe geschilde stengels en jonge scheuten. Het stuifmeel wordt gebruikt als smaakmaker. Oogsten kan in mei, juni, september en oktober. Gebruik geen planten uit vervuild water.
Traditioneel werd de plant door inheemse volkeren gebruikt als voedsel en geneesmiddel, en werden de bladeren gevlochten tot stoelzittingen en matten. De kolven zijn ook geschikt als snijbloem. Voor watervogels en zangvogels biedt de plant dekking en nestgelegenheid, en kleine zoogdieren eten ervan.




















































































