Navigatie overslaan, naar inhoud springen
Inhoud overslaan, naar voettekst springen

Zeepkruid

Saponaria officinalis · Caryophyllaceae

Ook bekend als: gewoon zeepkruid

Zeepkruid (Saponaria officinalis, ook gewoon zeepkruid genoemd) is een stevige, winterharde vaste plant met roze of witte bloemen die 's avonds zoet geuren. Hij is makkelijk te telen, houdt van zon en een goed doorlatende grond. Wel verspreidt hij zich via wortelstokken, dus hij vraagt om een bewuste plek.

Licht
Volle zon, Zon tot halfschaduw
Water
Laag
Luchtvochtigheid
Gemiddeld
Temperatuur
10–25 °C, min. -28 °C
Moeilijkheid
Makkelijk
Hoogte
30–90 cm

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

Binnenshuis zaaienZaaienUitplantenSnoeienVermeerderenBloeiRustperiode
Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van zeepkruid

Zeepkruid is een kruidachtige vaste plant uit de anjerfamilie (Caryophyllaceae). Hij groeit rechtop en wordt ongeveer 30 tot 90 cm hoog. Door de kruipende wortelstokken vormt hij met de jaren een uitbreidende kolonie van bebladerde, onvertakte stengels.

De bladeren staan tegenover elkaar, zijn groen, breed lancetvormig, 4 tot 12 cm lang en gaan zonder steel in de stengel over. Ze hebben 3 tot 5 duidelijke nerven en een gladde rand.

De bloemen zitten in dichte trossen aan de top van de stengels. Ze zijn roze of wit, ongeveer 2,5 cm breed, vijfbladig en licht ingekerfd. Ze zitten in een lange, buisvormige kelk met roodgetipte tanden. De bloemen gaan 's avonds open en geuren zoet. Je ziet ze van juni tot en met september. Daarna volgen doosvruchten met bruine zaden, die in de zomer rijpen.

In het wild groeit de soort van Portugal en het Middellandse Zeegebied tot de Baltische staten en Rusland, op bermen, heggenkanten, braakliggend terrein en spoordijken.

Kweken en verzorging

Standplaats

Zeepkruid doet het het best in de volle zon, maar verdraagt ook wat schaduw. De plant groeit matig snel en is een prima keuze voor een natuurlijke border, een wilde hoek of een stuk dat je wat ruiger wilt laten.

Plaats hem waar je de avondgeur kunt ruiken, bijvoorbeeld bij een zitplek. Bloemen worden bezocht door pijlstaartvlinders, hommels en zweefvliegen, dus de plant is ook goed voor insecten.

Water geven

Zeepkruid heeft weinig water nodig en is goed bestand tegen droogte. Geef na het planten even regelmatig water, tot de plant goed is aangeslagen. Daarna is bijgieten meestal nauwelijks nodig. Vermijd vooral natte, drassige grond.

Grond

Kies een goed doorlatende grond. Zandige, grindachtige en leemhoudende gronden passen goed, ook kalkrijke grond is geen probleem. Op zware, fijnkorrelige grond gaat het slecht. Op een kleibodem werk je daarom eerst zand of grind door het plantgat.

Planten en uitzaaien

Plant zeepkruid in april, mei of september op een zonnige plek in goed doorlatende grond. Wil je niet dat hij zich verspreidt, houd de wortelstokken dan in toom, bijvoorbeeld met een wortelbegrenzer in de grond.

Zaaien kan in maart, april en september direct buiten. Binnen voorzaaien kan in februari en maart.

Snoeien

Snoei zeepkruid in september of oktober terug. De plant sterft in de winter toch boven de grond af.

Overwinteren

Zeepkruid is volledig winterhard. Hij kan temperaturen tot ongeveer -28 °C overleven, ruim onder een gebruikelijk winterminimum van -12 °C in Nederland. De plant sterft in de winter af en loopt in het voorjaar weer uit. In januari, februari, november en december is hij in rust; bescherming is niet nodig.

Vermeerderen

De makkelijkste manier is delen, in maart, april of september. Door de wortelstokken heb je al snel genoeg plantmateriaal. Daarnaast kun je zaaien (zie boven) of stekken nemen.

Gebruik

De wortel bevat veel saponinen en wordt gebruikt als emulgator in tahin en halva en voor bierschuim. Voor de rest is zeepkruid geen gewone voedingsplant. Traditioneel wordt de wortel gebruikt bij hoest, bronchitis en huid- en leverklachten, en als zachte, natuurlijke zeep.

Voor jouw plant

Veelgestelde vragen

Is zeepkruid winterhard?Ja, zeepkruid is volledig winterhard en verdraagt tot ongeveer -28 °C. Hij sterft in de winter af en loopt in het voorjaar weer uit.
Wanneer bloeit zeepkruid?Zeepkruid bloeit van juni tot en met september. De bloemen gaan 's avonds open en geuren zoet.
Hoe voorkom je dat zeepkruid gaat woekeren?De plant verspreidt zich met kruipende wortelstokken. Houd ze in toom, bijvoorbeeld met een wortelbegrenzer, als je geen uitbreidende kolonie wilt.
Hoe vermeerder je zeepkruid?Door te delen in maart, april of september. Zaaien en stekken kan ook.
Wat voor grond heeft zeepkruid nodig?Goed doorlatende, zandige of leemhoudende grond. Op zware, fijnkorrelige grond groeit hij slecht.
Sla de voettekst over, ga naar het begin van de paginaGa naar het begin van de pagina