Physalis
Physalis peruviana · Solanaceae
Ook bekend als: kaapse kruisbes, lampionplantje, Kaapse bes, Kaapse kruidbes
Physalis, ook bekend als Kaapse kruisbes of lampionplantje (Physalis peruviana), is een vruchtstruik die in ons klimaat vooral op balkon, terras of binnen groeit. De zoetzure oranje besjes zitten verpakt in een papierachtig lampionnetje. Met veel zon, regelmatig water en een vorstvrije overwintering is de plant doorgaans goed te houden.
- Licht
- Volle zon, Zon tot halfschaduw
- Water
- Gemiddeld
- Luchtvochtigheid
- Gemiddeld
- Temperatuur
- 13–28 °C, min. -2 °C
- Moeilijkheid
- Makkelijk
- Hoogte
- 1–1,6 m
Verzorging door het jaar heen
Kalender voor het klimaat Oceanisch.
Kenmerken van de physalis
Physalis peruviana hoort bij de nachtschadefamilie (Solanaceae) en komt oorspronkelijk uit de Andes van Zuid-Amerika, onder meer Peru, Chili, Bolivia en Brazilië. In het wild groeit de plant aan bosranden, in bossen en langs rivieren op 500 tot 3.000 meter hoogte.
Het is een losjes vertakte struik met uitstaande takken en fluweelachtige, hartvormige groene bladeren. Hij wordt ongeveer 100 tot 160 cm hoog. In de tropen is hij overblijvend; in gematigde streken wordt hij vaak als eenjarige geteeld.
De bloemen zijn hangende, klokvormige gele bloemen van 15 tot 20 mm breed, met paarsbruine vlekjes aan de binnenkant. Na de bloei zwelt de kelk op tot een papierachtige lampion. Daarin zit een gladde, ronde geeloranje bes van 1,25 tot 2 cm doorsnede. Je kunt de plant vaak al redelijk gemakkelijk telen.
Kweken en verzorging
Standplaats en licht
Physalis staat het best in volle zon, maar verdraagt ook halfschaduw. Kies een zonnige, beschutte plek, bijvoorbeeld op een balkon of terras tegen een muur. De plant groeit goed in een pot en is daardoor goed te verplaatsen.
De ideale temperatuur ligt tussen ongeveer 13 en 28 °C. De plant is niet winterhard: bij ongeveer -2 °C is de grens bereikt, terwijl het in Nederland in de winter flink kan vriezen. Buiten laten overwinteren is dus geen optie.
Water geven en luchtvochtigheid
Geef regelmatig water tijdens de groei en de vruchtzetting. De grond moet licht vochtig blijven, maar de plant mag niet in water staan. Een pot met goede afvoergaten is daarom belangrijk.
In juni, juli en augustus heeft de plant het meeste water nodig. De luchtvochtigheid mag gemiddeld zijn; extra verneveling is niet nodig.
Grond en verpotten
Physalis houdt van goed doorlatende, zandige leemgrond die matig voedzaam is. Een universele potgrond werkt ook. De zuurgraad ligt bij voorkeur tussen pH 5,5 en 7,5.
Verpot de plant in april of mei, als je hem een grotere pot wilt geven.
Bemesten
Voed de plant bij in de maanden juni, juli en augustus, wanneer hij volop groeit en vrucht zet. Houd de grond matig voedzaam en laat de plant in de rustperiode (november tot en met januari) met rust.
Snoeien
Snoei de physalis in maart, aan het eind van de rustperiode. Dat is ook het moment om overwinterde planten weer in vorm te brengen voordat de nieuwe groei begint.
Zaaien en uitplanten
Zaai binnen in februari, maart of april. Plant de jonge planten pas uit na de laatste vorst, in mei of juni, op een zonnige, beschutte plek. In mei is het nog verstandig om de planten bij vorst te beschermen.
Overwinteren
Bescherm de plant tegen vorst, vooral in oktober en november, maar ook in mei. In koude streken wordt physalis als eenjarige geteeld. Wil je hem behouden, zet de plant dan in de pot vorstvrij weg of overwinter stekken.
De rustperiode loopt van november tot en met januari. Houd de plant in die maanden vorstvrij.
Vermeerderen
Physalis vermeerder je met zaad of met stekken. Zaaien doe je binnen van februari tot april. Stekken kun je nemen in juni, juli en augustus.
Ziekten en plagen
Mogelijke plaaggasten zijn bladluizen, witte vlieg, spintmijt (rode spin) en aardrupsen (cutworms). Ook de aardappelmot wordt genoemd. Controleer de plant regelmatig, vooral onder de bladeren.
Vogels eten graag de vruchten en hazen kunnen jonge planten beschadigen.
Oogsten en gebruiken
De physalis bloeit van juli tot en met september en je oogst de vruchten in september en oktober. Alleen de rijpe bes is eetbaar. De papierachtige lampion is niet eetbaar en moet eerst worden verwijderd.
De zoetzure bessen eet je vers of verwerk je in jam, sauzen en desserts.







































































































