Judaspenning

Lunaria annua · Brassicaceae

Ook bekend als: lunaria, tuinjudaspenning

Judaspenning (Lunaria annua, ook wel lunaria genoemd) is een tweejarige plant uit de kruisbloemenfamilie, vooral bekend om zijn zilverwitte, papierachtige zaaddozen. In het eerste jaar vormt hij een bladrozet, in het tweede jaar volgen geurige bloemen in paars, roze of wit. De plant is winterhard en makkelijk te telen.

Licht: Halfschaduw, Zon tot halfschaduw
Water: Gemiddeld
Luchtvochtigheid: Gemiddeld
Temperatuur: 10–22 °C, min. -26 °C
Moeilijkheid: Makkelijk
Hoogte: 60–90 cm

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

ZaaienUitplantenVermeerderenBloeiOogstRustperiode

Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van de judaspenning

De judaspenning is een kruidachtige tweejarige plant. Hij groeit snel en wordt ongeveer 60 tot 90 cm hoog en 30 tot 60 cm breed. De plant staat rechtop, vertakt zich en vormt in het eerste jaar een bladrozet.

De bladeren zijn groen, grof en behaard, hartvormig tot eirond met een getande rand. De onderste bladeren hebben een lange steel, de bovenste zitten direct aan de stengel.

In april, mei en juni verschijnen aan de top van de stengels trossen met zoet geurende bloemen met vier kroonblaadjes, in wit, roze, paars of violet. Bijen en vlinders komen er graag op af. Daarna volgen platte, ronde zaaddozen van 3 tot 8 cm doorsnede. Ze kleuren doorschijnend zilverwit en worden veel gedroogd gebruikt.

De soort komt van nature uit Zuid- en Midden-Zuid-Europa, van Spanje tot Roemenië, en is in veel gematigde streken verwilderd. Hij groeit daar op verstoorde grond en aan de rand van bos en weiland.

Kweken en verzorging

Standplaats en licht

De judaspenning verdraagt volle zon tot halfschaduw. Hij staat het liefst op een plek met wat schaduw in de middag, bijvoorbeeld onder losse struiken of aan de rand van een border.

Water geven

Houd de grond matig vochtig, vooral in het eerste jaar. Laat de plant niet langdurig droogstaan. Bijzondere aandacht voor de luchtvochtigheid is buiten niet nodig; een gemiddelde vochtigheid volstaat.

Grond

Kies vochtige, goed doorlatende, humusrijke leemgrond. Een zuurgraad (pH) van ongeveer 6 tot 7,5 is meestal prima.

Zaaien en planten

Zaai in de vroege zomer, van mei tot en met juli, voor bloei in het jaar daarna. Jonge planten kun je in augustus en september op hun definitieve plek zetten. Houd ongeveer 30 cm afstand tussen de planten.

De judaspenning bloeit pas in het tweede jaar. Dat hoort bij zijn tweejarige levenscyclus.

Snoeien en zaaddozen

Laat de zaaddozen staan als je ze wilt drogen voor een winterboeket. Wil je het uitzaaien beperken, haal ze dan weg vóór ze rijp zijn. De plant zaait zich namelijk gemakkelijk uit en kan gaan woekeren.

Overwinteren

De judaspenning is winterhard. Hij kan naar verwachting tot ongeveer -26 °C aan, ruim onder het gebruikelijke winterminimum van -12 °C in Nederland. De rozetten uit het eerste jaar overwinteren buiten en bloeien in het volgende voorjaar. Januari, februari, november en december zijn de rustmaanden.

Vermeerderen

Vermeerdering gaat via zaad. Zaai in mei, juni of juli. Omdat de plant zichzelf ook uitzaait, vind je vaak vanzelf nieuwe plantjes in de buurt.

Veelvoorkomende problemen

Geen bloemen in het eerste jaar: dat is normaal, want de plant is tweejarig. Wacht tot het tweede jaar.

De plant verspreidt zich overal: dit komt door het vele zaad. Verwijder de zaaddozen vóór ze rijpen.

Oogsten en gebruiken

De judaspenning is ook geschikt als snijbloem. De zaaddozen kun je in juli en augustus oogsten en drogen voor droogboeketten, waarin de zilverwitte, doorschijnende schijfjes goed uitkomen.