Verbena bonariensis

Zet stijf ijzerhard het liefst in volle zon, want dan bloeit hij het rijkst. Halfschaduw verdraagt hij, maar in te veel schaduw worden de stengels slap. Door zijn open, transparante vorm kun je hem goed vooraan of midden in een border zetten, zonder dat hij de planten erachter aan het zicht onttrekt. Ook in een rotstuin past hij goed.

Geef de plant tijdens het aanwortelen regelmatig water. Daarna redt hij zich met matig vochtige tot droge grond en is hij vrij droogtebestendig. In de warmste maanden, juni, juli en augustus, is wat extra water welkom. Geef bij voorkeur water aan de voet en niet over het blad, want dat helpt tegen meeldauw.

Verbena bonariensis groeit op leem, zand en klei, ook op arme en droge grond. Het best doet hij het in vochthoudende maar goed doorlatende grond. De zuurgraad mag ruim variëren, van ongeveer pH 5,5 tot 8.

Wil je de plant zelf opkweken, zaai dan binnen in februari en maart, of buiten in april en mei. De planten bloeien al in het eerste jaar vanuit zaad. Zet de jonge planten in mei of juni buiten, wanneer er geen vorst meer valt.

Plant ze in groepjes of in grotere groepen, met ongeveer 40 cm tussenruimte. Zo ontstaat het luchtige, wuivende effect waar deze plant om bekend is.

Je kunt de stengels na de bloei terugknippen tot 30 à 60 cm. Je kunt ze ook laten staan: de holle, dode stengels bieden onderdak aan nestelende bijen. Snoei in dat geval in maart of april terug, voordat de plant weer uitloopt.

Wil je niet dat de plant overal opkomt, knip dan uitgebloeide schermen weg voordat het zaad rijp is.

In de rustperiode, van november tot en met februari, sterft de plant bovengronds af. In koudere streken wordt hij als eenjarige gekweekt of beschermd met een mulchlaag. Bescherm de plant in november en december tegen vorst, bijvoorbeeld met een laag bladeren of compost rond de voet. De plant kan ongeveer tot -12 °C aan, dus bij een strenge winter is die extra laag verstandig. Door zijn zaad komt hij vaak vanzelf terug.

Je vermeerdert stijf ijzerhard via zaad, stekken of deling. Stekken en delen doe je het best in mei en juni. Zaaien kan binnen of buiten, zoals hierboven beschreven. Omdat de plant zichzelf zo gemakkelijk uitzaait, vind je vaak al gratis nieuwe plantjes in de buurt van de moederplant.

Meeldauw is de ziekte waar je op moet letten. Je ziet hem als een wit, poederachtig laagje op het blad. Zorg voor goede luchtcirculatie en vermijd water over het blad.

Slappe stengels wijzen op te veel schaduw of te veel voeding. Zet de plant in volle zon en stop met bemesten.

Veel ongewenste zaailingen komen door de sterke zaadvorming. Knip verwelkte bloemen weg voordat het zaad rijp is. De soort heeft zich elders in de wereld ruim verspreid en wordt daar op sommige plaatsen als onkruid beschouwd.

De bloemen zijn goed als snijbloem te gebruiken. In de tuin trekt de plant vlinders en bijen aan en is hij dus nuttig voor bestuivers. Eetbaar is hij niet.