Gentiaan
Gentiana · Gentianaceae
Ook bekend als: gentianen, Enziane
Gentiaan (Gentiana) is een winterharde vaste plant uit bergweiden en rotsachtige hellingen. De trompetvormige bloemen zijn vooral bekend in blauw, maar er zijn ook witte, crèmekleurige, gele en rode soorten. Veel gentianen zijn veeleisend, dus de juiste plek en grond maken het verschil.
- Licht
- Volle zon, Zon tot halfschaduw
- Water
- Gemiddeld
- Luchtvochtigheid
- Gemiddeld
- Temperatuur
- 8–20 °C, min. -30 °C
- Moeilijkheid
- Veeleisend
- Hoogte
- 0,1–1 m
Verzorging door het jaar heen
Kalender voor het klimaat Oceanisch.
Wat is een gentiaan?
Gentiana is een geslacht in de gentiaanfamilie (Gentianaceae) met kruidachtige vaste planten. Ze groeien als mat of als pol, soms met een bladrozet aan de basis. De groene bladeren staan tegenover elkaar.
De grote, trompetvormige bloemen hebben vijf lobben met plooien ertussen. Ze komen voor in blauw, wit, crème, geel en rood en verschijnen van mei tot en met september. De plant komt van nature voor in alpine en koel gematigde gebieden van Azië, Europa en Amerika, en ook in Noordwest-Afrika, Oost-Australië en Nieuw-Zeeland.
Gentianen staan bekend als veeleisend. Veel soorten zijn lastig te houden buiten hun natuurlijke omgeving. Ze zijn wel geschikt voor de rotstuin en trekken bestuivers aan. Bekende soorten zijn Gentiana acaulis en Gentiana lutea.
Kweken en verzorging
Standplaats en licht
Een gentiaan staat in volle zon of in halfschaduw. Kies een koele plek, want veel soorten zijn gewend aan berggraslanden en rotshellingen. Een rotstuin past goed bij de herkomst van de plant.
Water geven
De waterbehoefte is gemiddeld. De grond moet vochtig blijven, maar wel goed afwateren. Geef in juni, juli en augustus wat meer water dan de rest van het jaar.
Grond en verpotten
Gentianen willen goed doorlatende, humusrijke grond die neutraal tot zuur is, met een pH van ongeveer 5 tot 7. Veel soorten houden niet van kalk, dus kalkrijke grond is geen goede keuze.
Staat je gentiaan in een pot, dan kun je hem in maart of april verpotten.
Bemesten
Bemest in april, aan het begin van het groeiseizoen.
Snoeien
Snoei in oktober, als het groeiseizoen voorbij is. Verwijder dan wat uitgebloeid of afgestorven is.
Planten en zaaien
Plant gentiaan in het voorjaar, in april of mei, op een koele plek. Planten in september kan ook. Zaaien kan in februari, oktober en november.
Houd er rekening mee dat veel soorten buiten hun natuurlijke groeiplaats moeilijk te telen zijn. Een plek die lijkt op een berghelling, met goed doorlatende grond, geeft de meeste kans op succes.
Overwinteren
Gentiaan is volledig winterhard en kan in de tuin blijven staan. Zorg dat de grond in natte winters goed blijft draineren. In januari, februari, november en december rust de plant.
Vermeerderen
Je vermeerdert gentiaan door zaaien of door delen. Delen kan in maart, april of september.
Gebruik
Van gentianen worden de wortels gebruikt als bitterstof in aperitieven, likeuren en bitters. De bladeren van Gentiana scabra worden gekookt gegeten als noodvoedsel. Oogsten gebeurt in september en oktober.
Gentiana lutea wordt traditioneel gebruikt voor de spijsvertering en andere klachten, al is het bewijs beperkt. In de Oostenrijkse volksgeneeskunde wordt Gentiana punctata gebruikt.



































































































