Gelderse roos

Viburnum opulus · Viburnaceae

Ook bekend als: Gelderseroos

De gelderse roos (Viburnum opulus, ook wel sneeuwbal genoemd) is een stevige, volledig winterharde heester met witte bloemschermen in het voorjaar en rode bessen in de herfst. Hij past goed in een natuurlijke border, als solitair of als losse haag. Met een vochtige grond en af en toe snoeien is hij gemakkelijk te onderhouden.

Licht: Volle zon, Zon tot halfschaduw
Water: Gemiddeld
Luchtvochtigheid: Gemiddeld
Temperatuur: 10–24 °C, min. -39 °C
Moeilijkheid: Makkelijk
Hoogte: 3–5 m

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor het klimaat Oceanisch.

ZaaienUitplantenSnoeienVermeerderenBemestenMeer waterBloeiOogstRustperiode

Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van de gelderse roos

De gelderse roos is een bladverliezende, meerstammige heester met een dichte, ronde vorm en overhangende tot uitwaaierende takken. Hij wordt meestal 3 tot 5 m hoog en 1,8 tot 4 m breed.

De bladeren staan tegenover elkaar, zijn drielobbig en lijken op esdoornblad. Ze hebben grove tanden, een gerimpeld oppervlak met ingedrukte nerven en een glanzende, donkergroene kleur. In de herfst kleuren ze rood, paars en geel.

In mei en juni bloeit de struik met platte schermen van 4 tot 11 cm breed. Rondom de kleine vruchtbare bloemetjes staat een ring van grotere, steriele bloemen. Alle bloemen zijn wit. Daarna volgen glanzend rode bessen van 7 tot 10 mm met één zaad. Ze blijven tot in de winter hangen en schrompelen na vorst.

De soort komt van nature voor in Europa, Noord-Afrika en Centraal-Azië. Bijen en vlinders bezoeken de bloemen.

Kweken en verzorging

Standplaats

Plant de gelderse roos in volle zon of lichte schaduw. In de zon bloeit en draagt hij meer vruchten. Geef hem ruimte om zich te ontwikkelen, want hij kan tot 4 m breed worden.

Water geven

Deze heester houdt van gelijkmatig vochtige grond. Geef water in droge periodes en geef in juni, juli en augustus wat meer water. De heester is matig droogtetolerant, dus laat de grond in de zomer niet uitdrogen.

Grond

Kies vochtige, goed doorlatende en humusrijke grond. De gelderse roos doet het goed op veel grondsoorten, zoals leem en klei, en verdraagt een brede range aan zuurgraden. Een pH van ongeveer 6 tot 8 is prima.

Bemesten

Het beste moment om te bemesten is maart en april, aan het begin van het groeiseizoen.

Snoeien

Snoei na de bloei, in juni of juli. Haal de oudste stengels helemaal onderaan weg om de struik te verjongen. Zo blijft hij compact en bloeirijk.

Planten

Plant in de herfst of het voorjaar, in vochtige grond en met voldoende ruimte om uit te groeien. Goede maanden zijn oktober tot en met december en februari en maart. De gelderse roos verdraagt ook snoei in haagvorm.

Overwinteren

De gelderse roos is volledig winterhard en heeft geen bescherming nodig. Hij overleeft temperaturen tot ongeveer -39 °C, ruim onder het winterminimum van -12 °C in een gewone Nederlandse winter. De rustperiode loopt van november tot en met februari.

Vermeerderen

Je kunt de gelderse roos vermeerderen met stekken, afleggers of zaad. Stekken en afleggers maak je in juni en juli. Zaad kun je in oktober zaaien.

Plagen en ziekten

Mogelijke plagen zijn bladluizen, de viburnumkroonboorder en de viburnumkever. Ziekten die voorkomen zijn bacteriële bladvlekken, takziekte (stem blight) en meeldauw.

Krullende, kleverige scheuten wijzen op bladluizen. Spoel ze af of behandel ze met een zeepoplossing. Afstervende stengels kunnen komen door de kroonboorder of door takziekte. Knip aangetaste stengels weg. Een wit laagje op de bladeren is meeldauw. Zorg voor goede luchtcirculatie en houd het blad droog.

Vruchten en gebruik

De bessen rijpen van september tot en met november. Ze zijn erg bitter en ruiken onaangenaam als je ze fijndrukt. Naar verluidt kunnen ze in kleine hoeveelheden tot jam worden verwerkt. Vogels eten de vruchten en verspreiden ze, maar laten ze vaak tot laat in het seizoen hangen.

De schors, bekend als cramp bark, werd traditioneel gebruikt tegen krampen. Wetenschappelijk bewijs daarvoor ontbreekt.