Navigatie overslaan, naar inhoud springen
Inhoud overslaan, naar voettekst springen

Vanille-orchidee

Vanilla planifolia · Orchidaceae

Ook bekend als: vanille plant, vanille

De vanille-orchidee (ook vanilleplant of gewoon vanille genoemd) is een klimmende orchidee uit de tropen en levert de echte vanillepeul. In Nederland groeit hij alleen binnen, want hij verdraagt geen vorst en houdt van warmte en vochtige lucht. Het is een veeleisende plant, maar met een klimpaal, helder licht en een open substraat is hij goed te houden.

Licht
Veel indirect licht, Halfschaduw
Water
Gemiddeld
Luchtvochtigheid
Hoog
Temperatuur
22–30 °C, min. 10 °C
Moeilijkheid
Veeleisend
Hoogte
1–3 m

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor een kamerplant in het klimaat Oceanisch.

VerpottenSnoeienVermeerderenBemestenMeer waterRustperiode
Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van de vanille-orchidee

Vanilla planifolia hoort bij de orchideeënfamilie (Orchidaceae). Het is een groenblijvende, overblijvende klimmer die van nature groeit in vochtige tropische laaglandbossen, van het zuiden van Mexico via Midden-Amerika tot Colombia en het noorden van Brazilië. Daar klimt hij tegen bomen op of groeit hij soms als epifyt.

De plant vormt lange, vlezige, zigzaggende ranken. Met dikke luchtwortels bij de knopen hecht hij zich vast. In het wild kan hij 15 tot 30 m lang worden. De bladeren zijn vlezig, glanzend helgroen, lancetvormig tot ovaal met een spitse top, 8 tot 25 cm lang en 2 tot 8 cm breed.

De groengele bloemen zijn ongeveer 5 cm groot en zitten in trossen van 12 tot 20 knoppen. Elke bloem bloeit maar één dag en heeft een lichte geur. Alleen volwassen planten dragen vrucht. De peul, de vanillestok, is 15 tot 23 cm lang en rijpt in 8 tot 9 maanden. Voor vruchtzetting is handmatige bestuiving nodig.

Kweken en verzorging

Licht en plek

Geef de vanille-orchidee helder, gefilterd licht. Een plek in lichte schaduw tot helder indirect licht past goed. In diepe schaduw vertakt de plant niet meer en bloeit hij niet. Felle middagzon verbrandt de bladeren.

De ideale temperatuur ligt ongeveer tussen 22 en 30 °C. De plant verdraagt geen temperaturen onder 10 °C. De vanille-orchidee is niet winterhard en hoort in ons klimaat dus het hele jaar binnen te staan.

Water geven en luchtvochtigheid

De plant heeft een matige waterbehoefte. Geef in de groeiperiode, van mei tot en met september, iets meer water. Laat het substraat daarbij vochtig blijven zonder dat de wortels in water staan.

In de rustperiode (januari, februari, november en december) heeft de plant minder water nodig. Vanille houdt van een hoge luchtvochtigheid, zoals in het tropische bos waar hij vandaan komt.

Substraat en verpotten

Kies een open, luchtig mengsel van orchideeënbast, kokosvezel en compost. Het moet wat vocht vasthouden en toch snel water afvoeren. Dat past bij de dikke luchtwortels en de fijnere wortels in de potgrond.

Verpot de plant in april of mei.

Bemesting

Bemest van april tot en met september, dus in de groeiperiode. In de rustmaanden is bemesting niet nodig.

Snoeien

Snoei in april of mei. De plant vertakt vooral op lichte plekken, dus voldoende licht helpt bij een vollere groei.

Klimsteun en pot

Geef de plant een stevige mospaal of een rek om langs te klimmen. De luchtwortels hechten zich daaraan vast. De vanille-orchidee groeit goed in een pot. Voor een balkon is hij minder geschikt.

Overwinteren

Omdat de winters hier kunnen dalen tot ongeveer -12 °C, blijft de plant binnen. Houd hem ook in de winter boven de 10 °C. In de rustperiode van november tot en met februari groeit hij minder en heeft hij minder water nodig.

Vermeerderen

Vanille vermeerder je met stengelstekken, bij voorkeur in mei, juni of juli. Kwekers gebruiken daarnaast weefselkweek.

Vanillepeulen en gebruik

Het eetbare deel zijn de gecureerde peulen. Die worden gefermenteerd en gedroogd, waarna ze gebruikt worden voor vanillearoma en vanille-extract.

In de natuur wordt de bloem zelden bestoven. Ook op plantages gebeurt dat met de hand. Reken er thuis dus niet op dat de plant vanzelf peulen vormt, zeker niet voordat hij volwassen is.

Voor jouw plant

Veelgestelde vragen

Kan een vanille-orchidee buiten overwinteren in Nederland?Nee, de plant is niet winterhard en verdraagt geen temperaturen onder 10 °C. Hij blijft het hele jaar binnen.
Hoeveel licht heeft een vanille-orchidee nodig?Helder, gefilterd licht is het beste. In diepe schaduw vertakt de plant niet meer en bloeit hij niet, en felle middagzon kan de bladeren verbranden.
Wanneer moet ik een vanille-orchidee verpotten of snoeien?Verpotten en snoeien doe je in april of mei. Bemesten kan van april tot en met september.
Hoe vermeerder ik vanille?Met stengelstekken, bij voorkeur in mei, juni of juli. Kwekers gebruiken ook weefselkweek.
Krijg ik van mijn plant echte vanillepeulen?Alleen volwassen planten dragen vrucht, en de bloemen moeten met de hand bestoven worden. De peul rijpt in 8 tot 9 maanden en wordt daarna gefermenteerd en gedroogd.
Sla de voettekst over, ga naar het begin van de paginaGa naar het begin van de pagina