Vanille-orchidee
Vanilla planifolia · Orchidaceae
Ook bekend als: vanille plant, vanille
De vanille-orchidee (ook vanilleplant of gewoon vanille genoemd) is een klimmende orchidee uit de tropen en levert de echte vanillepeul. In Nederland groeit hij alleen binnen, want hij verdraagt geen vorst en houdt van warmte en vochtige lucht. Het is een veeleisende plant, maar met een klimpaal, helder licht en een open substraat is hij goed te houden.
- Licht
- Veel indirect licht, Halfschaduw
- Water
- Gemiddeld
- Luchtvochtigheid
- Hoog
- Temperatuur
- 22–30 °C, min. 10 °C
- Moeilijkheid
- Veeleisend
- Hoogte
- 1–3 m
Verzorging door het jaar heen
Kalender voor een kamerplant in het klimaat Oceanisch.
Kenmerken van de vanille-orchidee
Vanilla planifolia hoort bij de orchideeënfamilie (Orchidaceae). Het is een groenblijvende, overblijvende klimmer die van nature groeit in vochtige tropische laaglandbossen, van het zuiden van Mexico via Midden-Amerika tot Colombia en het noorden van Brazilië. Daar klimt hij tegen bomen op of groeit hij soms als epifyt.
De plant vormt lange, vlezige, zigzaggende ranken. Met dikke luchtwortels bij de knopen hecht hij zich vast. In het wild kan hij 15 tot 30 m lang worden. De bladeren zijn vlezig, glanzend helgroen, lancetvormig tot ovaal met een spitse top, 8 tot 25 cm lang en 2 tot 8 cm breed.
De groengele bloemen zijn ongeveer 5 cm groot en zitten in trossen van 12 tot 20 knoppen. Elke bloem bloeit maar één dag en heeft een lichte geur. Alleen volwassen planten dragen vrucht. De peul, de vanillestok, is 15 tot 23 cm lang en rijpt in 8 tot 9 maanden. Voor vruchtzetting is handmatige bestuiving nodig.
Kweken en verzorging
Licht en plek
Geef de vanille-orchidee helder, gefilterd licht. Een plek in lichte schaduw tot helder indirect licht past goed. In diepe schaduw vertakt de plant niet meer en bloeit hij niet. Felle middagzon verbrandt de bladeren.
De ideale temperatuur ligt ongeveer tussen 22 en 30 °C. De plant verdraagt geen temperaturen onder 10 °C. De vanille-orchidee is niet winterhard en hoort in ons klimaat dus het hele jaar binnen te staan.
Water geven en luchtvochtigheid
De plant heeft een matige waterbehoefte. Geef in de groeiperiode, van mei tot en met september, iets meer water. Laat het substraat daarbij vochtig blijven zonder dat de wortels in water staan.
In de rustperiode (januari, februari, november en december) heeft de plant minder water nodig. Vanille houdt van een hoge luchtvochtigheid, zoals in het tropische bos waar hij vandaan komt.
Substraat en verpotten
Kies een open, luchtig mengsel van orchideeënbast, kokosvezel en compost. Het moet wat vocht vasthouden en toch snel water afvoeren. Dat past bij de dikke luchtwortels en de fijnere wortels in de potgrond.
Verpot de plant in april of mei.
Bemesting
Bemest van april tot en met september, dus in de groeiperiode. In de rustmaanden is bemesting niet nodig.
Snoeien
Snoei in april of mei. De plant vertakt vooral op lichte plekken, dus voldoende licht helpt bij een vollere groei.
Klimsteun en pot
Geef de plant een stevige mospaal of een rek om langs te klimmen. De luchtwortels hechten zich daaraan vast. De vanille-orchidee groeit goed in een pot. Voor een balkon is hij minder geschikt.
Overwinteren
Omdat de winters hier kunnen dalen tot ongeveer -12 °C, blijft de plant binnen. Houd hem ook in de winter boven de 10 °C. In de rustperiode van november tot en met februari groeit hij minder en heeft hij minder water nodig.
Vermeerderen
Vanille vermeerder je met stengelstekken, bij voorkeur in mei, juni of juli. Kwekers gebruiken daarnaast weefselkweek.
Vanillepeulen en gebruik
Het eetbare deel zijn de gecureerde peulen. Die worden gefermenteerd en gedroogd, waarna ze gebruikt worden voor vanillearoma en vanille-extract.
In de natuur wordt de bloem zelden bestoven. Ook op plantages gebeurt dat met de hand. Reken er thuis dus niet op dat de plant vanzelf peulen vormt, zeker niet voordat hij volwassen is.





































































































