Gardenia met witte, geurende bloemen en glanzend donkergroen blad

Foto: Judgefloro, Public domain, Wikimedia Commons

Foto: Arefin Siraz, CC0, Wikimedia Commons

Foto: Alabama Extension, CC0, Wikimedia Commons

Foto: Alabama Extension, CC0, Wikimedia Commons

Foto: 天問小窩, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Foto: 天問小窩, CC BY 2.0, Wikimedia Commons

Kamerplanten Struiken

Gardenia

Gardenia jasminoides · Rubiaceae

Ook bekend als: kaapse jasmijn, Gardenia augusta

Giftig voor katten en honden · details ↓

De gardenia (Gardenia jasminoides, ook kaapjasmijn genoemd) is een groenblijvende struik met glanzend donkergroen blad en grote, sterk geurende witte bloemen. Hij geldt als veeleisend, maar met zure grond, een lichte plek en gelijkmatige vochtigheid lukt het goed. In Nederland is hij niet winterhard en hoort hij daarom thuis als kamerplant.

Licht: Veel indirect licht, Halfschaduw
Water: Gemiddeld
Luchtvochtigheid: Hoog
Temperatuur: 16–24 °C, min. -10 °C
Moeilijkheid: Veeleisend
Hoogte: 0,3–1 m

Verzorging door het jaar heen

Kalender voor een kamerplant in het klimaat Oceanisch.

VerpottenSnoeienVermeerderenBemestenMeer waterBloeiVorstbeschermingRustperiode

Wanneer uit te voerenRustperiodeHuidige maand

Kenmerken van de gardenia

De gardenia vormt een dichte, ronde, meerstammige struik en groeit in een gematigd tempo. Binnen wordt hij meestal 30 tot 100 cm hoog. Onder gunstige omstandigheden kan hij ongeveer 60 tot 240 cm hoog en breed worden.

Het blad is leerachtig, glanzend donkergroen en 5 tot 10 cm lang, met ingedrukte nerven en een lichtere onderkant. De grote, wasachtige bloemen meten 5 tot 10 cm, zijn wit en kleuren na verloop van tijd roomgeel. Er zijn enkele en dubbele vormen. Ze verschijnen van juni tot en met september en geuren zeer sterk. Daarna kunnen kleine, ovale oranje vruchten rijpen, aan het eind van de zomer tot in de herfst.

In het wild groeit de soort langs beekoevers en in vochtig subtropisch bos in onder meer China, Japan, Taiwan en Zuidoost-Azië. Dat verklaart waarom hij vocht, zachte warmte en zure grond waardeert. De bloemen zijn bruikbaar als snijbloem, en bijen en zangvogels bezoeken de plant.

Kweken en verzorging

Licht en plek

Geef de gardenia helder, indirect licht of lichte halfschaduw. Vermijd hete middagzon en sterke wind. Op een balkon kan hij staan, zolang hij beschut is.

Verplaats de plant liever niet te vaak. Tocht en wisselende omstandigheden kunnen knopval veroorzaken.

Water geven en luchtvochtigheid

Houd de grond gelijkmatig vochtig, maar niet drassig. Gebruik bij voorkeur zacht water of regenwater. Van mei tot en met augustus heeft de plant meer water nodig.

De gardenia houdt van een hoge luchtvochtigheid. Droge lucht, tocht en onregelmatig water geven zijn de bekendste oorzaken van knopval.

Grond en verpotten

Kies een rijke, zure en goed doorlatende grond, bijvoorbeeld rhododendron- of heidegrond met extra organisch materiaal. Een pH van ongeveer 5 tot 6 is ideaal. De grond moet vochtig blijven maar water goed afvoeren.

De wortels zijn ondiep, fijn vertakt en houden niet van verstoring. Verpot daarom alleen als het nodig is, in april of mei, en ga voorzichtig met de wortels om.

Bemesten

Geef in het groeiseizoen, van april tot en met augustus, een meststof voor zuurminnende planten. Bemest niet in de herfst: dat lokt nieuwe groei uit die gevoelig is voor kou.

Snoeien

Snoei in maart of april om de struik in model te houden en verwelkte bloemen te verwijderen. De bloemen vormen zich aan nieuwe scheuten, dus een lentesnoei past goed bij de plant.

Overwinteren

De gardenia is niet winterhard. Een plant die buiten staat, moet van oktober tot en met maart tegen vorst worden beschermd. Zet hem in de winter koel en licht binnen, beschut tegen kou en wind. Kou of wind kan bruine, verbrande bladeren geven.

In januari, februari, november en december heeft de plant een rustperiode.

Vermeerderen

Gardenia's zijn te vermeerderen met stekken, afleggers, enten of zaad. Juni en juli zijn de aangewezen maanden. Stekken en afleggers zijn meestal de eenvoudigste weg voor thuis.

Veelvoorkomende problemen

Gele bladeren: meestal is de grond te basisch en ontstaat ijzergebrek. Gebruik zure grond en ijzerchelaat.

Knopval: veroorzaakt door droge lucht, tocht of onregelmatig water geven. Zorg voor stabiele, vochtige omstandigheden.

Bruine bladranden in de winter: komen door kou of harde wind. Zorg voor beschutting.

Als plaag komt de witte vlieg voor.

Veiligheid

Giftig voor katten en honden

Katten: Giftig
Honden: Giftig
Paarden: Giftig

De gardenia is giftig voor katten, honden en paarden. Voor mensen is hij licht giftig. Verantwoordelijk hiervoor zijn genipineglycosiden (genioposide en gardenoside). De klachten zijn lichte braakneigingen, diarree en galbulten. Dit is alleen informatie, geen medisch of diergeneeskundig advies. Neem bij twijfel contact op met een dierenarts of huisarts.

Bron: ASPCA Toxic and Non-Toxic Plants, North Carolina Extension Gardener Plant Toolbox