Navigatie overslaan, naar inhoud springen
Inhoud overslaan, naar voettekst springen
Lamp met bewegingssensor: hoe werkt hij en hoe kies en stel je hem in

Lamp met bewegingssensor: hoe werkt hij en hoe kies en stel je hem in

Sta je in het donker bij de voordeur naar je sleutels te zoeken of tast je in de gang naar de lichtschakelaar? Een lamp met bewegingssensor gaat vanzelf aan zodra je eraankomt en weer uit als je weg bent. We leggen uit hoe de sensor werkt, welk type je kiest voor de voordeur, de trap of de inloopkast, hoe je hem instelt zodat niet elke kat het licht laat aanspringen en hoe je hem koppelt aan je slimme huis.

In het kort

  • Een passieve infraroodsensor (PIR) reageert op de warmte van een bewegend lichaam en kijkt niet door glas, een radarsensor merkt ook kleine bewegingen op en gaat door een dunne tussenwand of glas heen.
  • Bij de voordeur hoort een wandlamp met een detectiehoek van ongeveer 180° en minstens IP44, aan het plafond van de gang een sensor met een detectiehoek van 360° rondom.
  • Op de sensor zitten meestal drie draaiknopjes, voor de brandduur (TIME), de schemerdrempel (LUX) en de gevoeligheid (SENS): twee daarvan stel je overdag in met een looptest, de schemerdrempel pas als het begint te schemeren.
  • Een slimme sensor op batterijen schakelt via een app gekoppelde lampen, overdag anders dan 's nachts, en je hoeft er geen sleuven voor te hakken.

We beginnen bij wat een sensor eigenlijk "ziet", want daarvan hangt af waar je hem ophangt.

Zo werkt een bewegingssensor

Het meest gebruikt is de PIR-sensor. Dat is een passieve infraroodsensor: hij zendt zelf niets uit, maar houdt de warmtestraling in zijn omgeving in de gaten en reageert op een verandering daarvan. Beweegt er iets warmers voor de sensor, meestal een mens of een hond, dan merkt hij die verandering op en schakelt hij het licht in. Achter de ronde kunststof lens zit eenvoudige elektronica, daarom is een PIR-sensor goedkoop en betrouwbaar.

Beweging dwars door het detectieveld pikt hij beter op dan iemand die recht op hem af loopt. In de zomer is hij vaak iets minder gevoelig, omdat het verschil tussen de lichaamstemperatuur en de warme omgeving kleiner is.

Een radarsensor, vaak verkocht als microgolfsensor of HF-sensor, werkt andersom: hij zendt zwakke hoogfrequente golven uit en meet de weerkaatsing. Hij reageert op beweging, ongeacht de temperatuur, en gaat door dunne niet-metalen materialen heen, zoals gipsplaat, hout of glas. Daardoor kun je hem direct in een plafondlamp wegwerken, zodat je hem van buitenaf niet ziet.

De lamp als geheel werkt daarna eenvoudig: de schemersensor zorgt dat hij alleen in het donker reageert, beweging zet hem aan en na de ingestelde tijd gaat hij vanzelf weer uit.

EigenschapPIRRadar
Waarop hij reageertvooral op warme, bewegende objectenop alles wat beweegt
Kleine beweging, zoals een hand aan tafelmist hij gemakkelijkpikt hij betrouwbaar op
Zomer en winterreageert slechter bij hittehet hele jaar gelijk
Glas en dunne tussenwandgaat er niet doorheen, merkt de buren achter de muur niet opgaat erdoorheen, kan ook op de kamer ernaast reageren
Prijs en aanbodgoedkoper, veel lampenduurder, vaak verstopt in de lamp

Vergelijking van de twee meest gebruikte soorten bewegingssensoren.

Waar een automatische lamp loont

Het meest heb je eraan op plekken waar je met volle handen langsloopt of maar even bent:

  • voordeur, entree en tuinpoort, waar je in het donker je sleutels of het slot zoekt,
  • oprit en garage, waar een schijnwerper volstaat die aangaat als de auto aankomt,
  • gang, trap en hal in een appartement of woning, waar het licht anders onnodig lang brandt,
  • inloopkast, voorraadkast en kelder, waar het licht aangaat zodra je de deur opent,
  • een nachtlampje bij het bed of in de kinderkamer, dat in het donker de weg naar het toilet verlicht.

Minder geschikt is hij voor de woonkamer of de werkkamer, waar je lang stilzit. Een PIR-sensor "ziet" je na een tijdje niet meer en het licht gaat uit. De oplossing is een aanwezigheidssensor, waar we bij het slimme huis op terugkomen.

Een lamp met sensor kiezen

Let bij een lamp met sensor op een paar eigenschappen die je op de verpakking of in de productbeschrijving vindt.

  • Detectiehoek. Een wandsensor kijkt meestal 180° voor zich uit, een plafondsensor rondom 360°. Een smalle hoek van ongeveer 90° is handig in een smalle gang of bij de tuinpoort.
  • Bereik. Dat staat in meters en geldt voor iemand die zijdelings langs de sensor loopt, recht op de sensor af is het meestal korter. Bij de voordeur volstaat een kleiner bereik, voor een lange oprit heb je een groter bereik nodig.
  • IP-waarde. Kies buiten minstens IP44, dus bescherming tegen spatwater. Voor een onoverdekte muur waar de regen er direct op valt neem je IP65, dat ook tegen een waterstraal kan en stofdicht is.
  • Lichtstroom en lichtkleur. Bij de deur heb je genoeg lumen nodig om het slot te vinden. Warm wit rond 3.000 K oogt prettig, en om jezelf en de buren niet te verblinden kies je een afgeschermde lamp met een gematigde helderheid.
  • Voeding. Een lamp op 230 V sluit je aan op de elektrische installatie. Een model op batterijen of met een accu die je via USB oplaadt, plak of schroef je waar je wilt. Een lamp op zonne-energie heeft geen kabel nodig, maar vangt in de winter minder energie op en brandt dan korter.

Lampen voor de voordeur en de tuinpoort vind je bij buitenverlichting. Voor de gang of de trap kies je plafondlampen met een ingebouwde radarsensor, die je in de ruimte niet ziet.

Welke sensor waar

Een overzicht om van uit te gaan. Het precieze bereik en het instelbereik van de draaiknoppen staan altijd in de gegevens van de fabrikant.

PlekType en detectiehoekBrandduur (TIME)
Voordeur en entreePIR aan de wand, ongeveer 180°, IP44 of hoger1 tot 3 minuten
Oprit en garageschijnwerper met PIR, groter bereik2 tot 5 minuten
Gang en trapradar of PIR aan het plafond, 360°1 tot 2 minuten
Inloopkast, voorraadkast, kelderkleine lamp op batterijen30 seconden tot 1 minuut
Nachtlampje in de slaapkamerLED op batterijen, bewegings- en schemersensor20 tot 60 seconden

Richtwaarden voor een appartement of eengezinswoning, pas ze aan de plek aan.

Een lamp met bewegingssensor instellen

De meeste sensoren hebben aan de onderkant drie kleine draaiknopjes. TIME bepaalt hoe lang het licht blijft branden na de laatst waargenomen beweging, afhankelijk van het model van ongeveer 10 seconden tot zo'n 15 minuten. LUX stelt in hoe donker het moet zijn voordat de sensor überhaupt reageert: het zonnetje betekent ook overdag, het maantje alleen 's nachts. SENS (soms RANGE) regelt de gevoeligheid en daarmee het bereik.

Zo stel je hem het snelst in:

  1. Begin bij daglicht

    Draai LUX helemaal naar het zonnetje en TIME naar het minimum, zodat je tussen de pogingen niet hoeft te wachten. Zet SENS ongeveer in het midden.

  2. Loop een rondje

    Loop vanuit een paar richtingen dwars door de ruimte en kijk waar het licht aangaat. Draai de kop van de sensor op basis daarvan bij.

  3. Verlaag de gevoeligheid

    Gaat het licht aan door voetgangers op de stoep of auto's op straat, kantel de sensor dan meer naar de grond en draai SENS terug.

  4. Stel de schemering in

    Draai LUX tijdens de schemering langzaam van het zonnetje naar het maantje tot het licht niet meer reageert, en draai de knop dan een klein stukje terug.

  5. Kies de brandduur

    Stel tot slot TIME in volgens de tabel hierboven: zo dat je de deur kunt openen of de trap op kunt lopen.

Monteer de sensor op ongeveer 2 tot 3 meter hoogte en richt hem zo dat mensen zijdelings langs hem lopen.

Een losse sensor voor je huidige lamp

Ben je blij met je huidige lamp? De bewegingssensor hoeft er niet in te zitten. Een losse sensor monteer je op de muur of het plafond, of in de inbouwdoos in plaats van de schakelaar. Controleer bij elke sensor welke maximale belasting hij kan schakelen. Je vindt ze bij schakelaars en dimmers.

Kijk vóór de aankoop of de sensor ook geschikt is voor LED en welk minimaal vermogen van de geschakelde lamp hij aankan. Oudere sensoren waren bedoeld voor gewone gloeilampen, en met een zuinige LED-lamp kan het licht knipperen of zwak blijven nagloeien. Veel sensoren voor in de inbouwdoos hebben daar ook een nuldraad nodig, die in oudere installaties ontbreekt. Tweedraadssensoren kunnen zonder, maar geven met LED vaker problemen.

Een gewone sensor op 230 V heeft drie aansluitklemmen: L voor de inkomende fase, N voor de nuldraad en een uitgang met L' of een pijltje, die naar de lamp loopt. De nuldraad en de aarddraad van de lamp lopen rechtstreeks, buiten de sensor om. Wil je het licht af en toe continu laten branden? Een elektricien kan een schakelaar parallel aan de sensor aansluiten.

Laat werk aan de vaste elektrische installatie over aan een elektricien. Voor hem is het aansluiten van een lamp met sensor op 230 V routine, voor een beginner een risico op een elektrische schok.

De bewegingssensor in je slimme huis

Een slimme bewegingssensor is een klein kastje op batterijen dat je op de muur, het plafond of een plankje bevestigt. Hij schakelt het licht niet zelf, maar stuurt een bericht naar een slimme lamp, stekker of schakelaar. Meestal communiceert hij via Zigbee, Thread met de Matter-standaard of Bluetooth. Voor Zigbee heb je een centrale hub nodig, voor Thread een border router, en dat is vaak een slimme speaker of een hub.

Het voordeel zit in de regels die je in de app instelt. Na zonsondergang kan de sensor de gang volledig verlichten, 's nachts alleen op 10% en in een warme tint die slaperige ogen niet pijn doet. Hoe je slimme lampen kiest, lees je in het artikel over slimme lampen kiezen en aansluiten.

Waar mensen lang stilzitten, helpt een aanwezigheidssensor. In een slim huis werkt die vaak met een radar in de millimetergolfband (mmWave) en herkent hij ook iemand die alleen zit en ademt, zodat het licht in de werkkamer niet midden onder het typen uitgaat.

Als de sensor niet doet wat hij moet doen

  • Gaat vanzelf aan. De sensor is gericht op de straat, op takken in de wind of op een warmtebron, zoals de uitblaas van een warmtepomp of een ventilatierooster. Kantel hem naar beneden en verlaag de gevoeligheid.
  • Gaat niet aan. LUX staat te ver naar het maantje gedraaid, of de sensor kijkt door een raam naar buiten. Een infraroodsensor neemt door een ruit niets waar.
  • Gaat uit terwijl je in de kamer bent. De brandduur is te kort, of je beweegt een tijd niet. Verleng de brandduur, en kies bij zittend werk een aanwezigheidssensor.
  • Gaat niet uit. TIME staat op het maximum, de sensor wordt steeds opnieuw geactiveerd door takken, warme lucht uit de buitenunit of beweging achter een dunne wand, of hij staat in de handmatige stand voor continu licht. Sommige modellen schakelen daarnaar over als je de schakelaar snel uit en weer aan zet, en keren terug na nog een keer schakelen of na de tijd die in de handleiding staat. Zwak nagloeien van de LED na het uitgaan verraadt een sensor die niet bij LED past.

Veelgestelde vragen

Hoe sluit je een bewegingssensor aan op een lamp?

De sensor schakelt de fase naar de lamp: de fase en de nul komen bij hem binnen en vanuit de sensor loopt de geschakelde draad naar de lamp. Het precieze schema staat in de handleiding van de fabrikant. Laat een vaste installatie op 230 V over aan een elektricien, een lampje op batterijen of met een stekker sluit je zelf aan.

Kijkt een bewegingssensor door glas?

Een PIR-sensor niet, een ruit houdt de infraroodstraling van het lichaam tegen. Een radar gaat wel door glas, hout en gipsplaat heen, plaats hem daarom niet bij een dunne tussenwand waarachter de buren lopen.

Kan een kat of hond de sensor activeren?

Ja, een PIR-sensor merkt elk warm lichaam op dat beweegt. Het helpt om de sensor hoger te richten, zodat het dier onder het detectieveld door loopt, en de gevoeligheid te verlagen.

Hoe lang moet het licht branden na een beweging?

Bij de deur meestal één tot drie minuten, in de gang zijn één tot twee minuten genoeg en in de inloopkast een halve minuut. Elke nieuwe beweging verlengt de brandduur.

Werkt een solarlamp met sensor ook in de winter?

Ja, alleen laadt hij op korte grijze dagen de accu minder op en brandt hij 's avonds korter. Richt het paneel op het zuiden, buiten de schaduw, en reken in december op minder vermogen.

Wat is het verschil tussen een bewegingssensor en een aanwezigheidssensor?

Een bewegingssensor reageert op duidelijke beweging, zoals lopen. Een aanwezigheidssensor herkent ook de kleinste bewegingen van iemand die zit, en past daarom in de werkkamer, de badkamer of de woonkamer.

Zo begroet het licht je thuis en bij de voordeur al voordat je naar de schakelaar grijpt!

Sla de voettekst over, ga naar het begin van de paginaGa naar het begin van de pagina