Phormium
Phormium tenax · Asphodelaceae
Ook bekend als: nieuw-zeelands vlas, Tenaxlelie
Phormium, ook bekend als Nieuw-Zeelands vlas of Phormium tenax, vormt een compacte pol stijve, zwaardvormige bladeren. In Nederland is hij niet betrouwbaar winterhard en past hij het best in een pot op balkon of terras, met een vorstvrije plek voor de winter. Met een goede standplaats en regelmatig water is hij redelijk makkelijk te houden.
- Licht
- Volle zon, Zon tot halfschaduw
- Water
- Gemiddeld
- Luchtvochtigheid
- Gemiddeld
- Temperatuur
- 12–25 °C, min. -5 °C
- Moeilijkheid
- Gemiddeld
- Hoogte
- 1,5–4 m
Verzorging door het jaar heen
Kalender voor het klimaat Oceanisch.
Kenmerken van phormium
Phormium tenax is een groenblijvende vaste plant uit de familie Asphodelaceae. Hij komt van nature uit Nieuw-Zeeland en Norfolkeiland, waar hij vaak dichte groepen vormt in kustgebieden en moerassige grond.
De bladeren zijn stijf, 1 tot 2,5 m lang en langs de middennerf V-vormig gevouwen. Cultivars zijn groen, brons, paars, rood, roze of crème gestreept. Een volwassen plant wordt meestal 150 tot 400 cm hoog en 90 tot 180 cm breed. In de zomer, van juni tot en met augustus, verschijnen donkerrode tot gele buisbloemen op een veel hogere bloemstengel. Planten in een pot bloeien zelden. De bloemen trekken nectaretende vogels aan.
De bladeren waren een belangrijke vezel voor de Māori, die er weefwerk, touw en stof van maakten.
Kweken en verzorging
Licht en standplaats
Phormium staat graag in volle zon tot halfschaduw. Cultivars met gekleurd of gestreept blad houden hun kleur het best in halfschaduw. Verbleekt de tekening, dan staat de plant meestal te zonnig of te warm en helpt verplaatsen naar halfschaduw.
Kies een beschutte plek. Door de hoogte en de stijve bladeren past hij goed als blikvanger op een balkon of terras.
Water geven en luchtvochtigheid
Houd de grond gelijkmatig vochtig, vooral in de zomer, maar zorg dat overtollig water weg kan. In juni, juli en augustus heeft de plant het meeste water nodig. In de rustperiode, van november tot en met februari, geef je minder.
De plant stelt een gemiddelde luchtvochtigheid op prijs. Geef water bij voorkeur aan de voet en niet over de bladeren, dat voorkomt bladvlekken.
Grond en verpotten
Een gewone, goed doorlatende grond die vochtig blijft is prima. Universele potgrond, leem en humusrijke grond werken allemaal. De plant verdraagt zout.
Verpot in april of mei, wanneer de plant weer gaat groeien. Gebruik een pot met afvoergaten zodat het water goed wegloopt.
Bemesten
Voed de plant in mei, juni en juli. In de rustperiode is bemesting niet nodig.
Snoeien en opruimen
Verwijder dode of beschadigde bladeren aan de basis en knip uitgebloeide bloemstengels weg. Een goed moment is april of mei.
Planten
Plant in het voorjaar, in mei of juni, op een zonnige, beschutte plek. Staat de plant in een pot, dan kan hij gewoon in de pot blijven. Wie in een kustgebied woont, geeft de plant 's winters extra bescherming.
Overwinteren
Phormium is niet winterhard in Nederland. De plant overleeft ongeveer -5 °C, terwijl een typische winter lager kan uitvallen. Zet potten daarom in een lichte, vorstvrije ruimte. Buiten kun je de voet van de plant afdekken met een mulchlaag.
Bescherm de plant tegen vorst van oktober tot en met maart. Bevroren bladeren herken je aan beschadigd blad. Verwijder dat in het voorjaar.
Vermeerderen
De gebruikelijke methode is delen, het best in april of mei. Zaaien kan ook: binnen in februari en maart, of vanaf maart en april. Houd er rekening mee dat gezaaide planten niet altijd dezelfde kleur hebben als de moederplant.
Veelvoorkomende problemen
Bladvlekken komen door een schimmel. Verwijder aangetaste bladeren en vermijd water over het blad.
Wolluis en slakken kunnen de plant aantasten. Controleer regelmatig de bladvoet.
Verbleekte tekening wijst op te veel zon of hitte: zet de plant in halfschaduw. Beschadigde bladeren na een koude periode wijzen op vorst.









































































































