De geur en smaak van verse kruiden zijn uniek, daarom raken steeds meer mensen verslaafd aan het kweken van kruiden, zelfs als ze geen tuin hebben. Wie eenmaal zelfgekweekte marjolein heeft geprobeerd, zal niet vrijwillig de voorkeur geven aan gedroogde kruiden uit de winkel. Munt thee van vers geplukte blaadjes is een heel andere ervaring dan thee uit een zakje. Kruidenrecepten hoeven niet alleen geassocieerd te worden met een weekendje weg naar een huisje. We hebben een eenvoudig recept samengesteld om een stadskruidenvrouwtje te worden, oftewel een kweekgids voor degenen die geen moestuin bij de hand hebben.
BEGINNEN MET KRUIDEN KWEKEN
Als eerste moet je beslissen welke kweekmethode je kiest. Vanaf zaad, vanaf een zaailing of begin je met voorgekweekte, volgroeide plantjes? De keuze is aan jou. Als je besluit om geduldig de aanvankelijk onopvallende, maar des te belangrijkere eerste stappen van je kruiden te volgen, dan zul je even moeten wachten voordat je je eten kunt kruiden. In het geval van zaailingen die je thuis in bakken of potten verplant, of volgroeide planten, heb je alles al klaar om te koken.
Kruiden kweken uit zaad
Als je besluit om helemaal vanaf nul te beginnen, heb je om te beginnen drie dingen nodig: een kweekbak, zaden en substraat. In plaats van een kweekbak volstaat eventueel ook een bloembak. Voor het zaaien zijn turf tabletten goed, ze zijn dan gemakkelijker te verplanten.
1. Zaai de zaden niet te dicht op elkaar, slechts een paar in elke cel van de kweekbak, zodat ze goed kunnen ontkiemen.
2. Markeer met prikkers welke kruiden waar ontkiemen.
3. De kweekbak kan ideaal binnen op de vensterbank worden geplaatst.
4. Zaden hebben voldoende vocht nodig, het is daarom raadzaam de bakken af te dekken met transparante folie of een deksel.
5. De luchtvochtigheid moet worden gecontroleerd om te voorkomen dat de aarde door te hoge luchtvochtigheid gaat schimmelen, tegelijkertijd is het belangrijk om te voorkomen dat het substraat uitdroogt. Gebruik een sproeier om water te geven.
6. In tegenstelling tot een moestuin heb je een voordeel: binnenklimaat versnelt het ontkiemen. Citroenmelisse heeft bijvoorbeeld 28 dagen nodig om in de moestuin te ontkiemen, thuis verschijnt het kiempje al na zeven dagen. Ook andere kruiden zullen bij jou thuis aanzienlijk minder tijd nodig hebben dan buiten in de moestuin.
7. Zodra de zaailing dichter wordt en de plantjes groeien, is het tijd voor de eerste verplanting. Probeer de plant met de hele wortelkluit uit de kweekbak te halen en plaats deze in het substraat in een bloembak of pot. Druk lichtjes aan zodat het zich in de aarde nestelt, geef dan water en klaar is kees.
8. De overgang van de vensterbank naar het balkon mag geen schok zijn, laat de plantjes liever geleidelijk wennen, ventileer de kamer waarin ze staan, breng ze dagelijks naar buiten zodat ze wennen aan de buitenomstandigheden.
Bescherm ze tegen tocht en direct zonlicht.
9. En haast je niet met verplanten, als je nu begin maart begint met zaaien, is mei de ideale tijd om te verplanten. Kruiden zijn namelijk overwegend warmteminnend en vroege nachtvorst kan ze onherstelbaar beschadigen.
Kruiden kweken uit zaailingen
Als je kruiden direct bij de hand wilt hebben, koop dan voorgekweekte kruiden. Let goed op waar je de kruidenplantjes koopt. Je kunt weten welke omstandigheden de plant thuis nodig heeft, hoe je ervoor moet zorgen enzovoort, maar het zal je niets baten als de kruidenplant door een slechte kweeksubstraat, waarin het is gegroeid, wordt aangetast door schimmel zodra je het thuishaalt. Vermijd daarom kruiden uit de supermarkt, deze zijn bedoeld voor directe consumptie. Bezoek liever een tuincentrum of gespecialiseerde winkels. Als je toch besluit om bijvoorbeeld een supermarktbasilicum te redden, moet je deze onmiddellijk verplanten en voorzichtig laten acclimatiseren.
KIES HET JUISTE SUBSTRAAT VOOR JE KRUIDEN
Om de kruiden goed te laten gedijen, koop je een kwalitatief substraat voor in de pot. Maar hoe kies je?
1. Geschikt is aarde met toevoeging van turf. Goed doorlatende, lichte en voedingsrijke aarde.
2. Er is ook speciaal substraat voor het kweken van kruiden verkrijgbaar. Laat je adviseren in het tuincentrum, zij weten wat uit hun aanbod ideaal is voor jouw kruiden en kweekomstandigheden.
3. Je kunt wat zand aan het substraat toevoegen, de grond wordt daardoor luchtiger, dat is goed voor de kruiden.
4. Houd er rekening mee dat kruiden die in potten worden gekweekt, voedzamere aarde nodig hebben dan kruiden die buiten in de moestuin groeien. Bespaar daarom niet op substraat.
5. Wat bemesting betreft, bijvoorbeeld tijm, oregano, rozemarijn en lavendel groeiden oorspronkelijk in droge, stenige bodems en hebben daarom geen bemesting nodig. Dit leidt bij hen juist tot verlies van aroma, ze zijn zwakker en langer. Ook bij andere kruiden is het niet nodig om te bemesten. In plaats van bemesting kun je meerjarige kruiden één keer per jaar verplanten in vers substraat.
WAAR PLAATS JE KRUIDEN THUIS
Elk kruid heeft andere behoeften en het is goed om hun basiskenmerken te kennen. Terwijl de ene direct zonlicht verdraagt, kan de andere de hele dag in de schaduw staan en zal niet lijden.
1. Direct zonlicht, dus een balkon of vensterbank op het zuiden, is geschikt voor kruiden die oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied komen. Dit zijn bijvoorbeeld rozemarijn, lavendel, basilicum, oregano, tijm, salie of laurierblad.
2. Gedeeltelijke schaduw, geboden door een balkon of raam aan de oost- of westkant van het huis, wordt gewaardeerd door stevia, citroenmelisse of munt.
3. Gebrek aan licht, dus de noordkant, is het meest problematisch voor het kweken van kruiden, probeer het te vermijden als je de mogelijkheid hebt. Maar je hebt een kans dat daar munt, citroenmelisse, lavas of bieslook groeit.
4. Volledig binnenshuis, bijvoorbeeld op het aanrecht, zal citroengras goed gedijen. Achter het raam zal ook tuinkers gemakkelijk en snel ontkiemen.
! Let op als je kruiden thuis op de vensterbank hebt staan. Als er direct onder de vensterbank verwarming is, zal het substraat sneller uitdrogen. Ook tocht kan de plant beschadigen.
PLANT KRUIDEN CORRECT IN EEN POT
Er is een overvloed aan kruidenpotten: van aardewerk, tot plastic, hangend, aan de muur, potten voor op de reling of vorstbestendige potten. Voordat je een overhaaste aankoop doet, zoek uit welke mogelijkheden je allemaal hebt. Misschien vind je een pot die tegelijkertijd een decoratieve functie heeft. Een klassieke en functionele keuze is bijvoorbeeld een zelfwaterende bloembak.
1. Op de bodem van de pot is het raadzaam om potscherven, steentjes of bijvoorbeeld baksteenfragmenten te leggen. Strooi daarna substraat, dit kun je mengen met zand of met compost.
2. Ongeveer 2 cm van de bovenrand van de pot plaats je de plant, druk deze lichtjes in de aarde en voeg dan nog een extra laag aarde van ongeveer een centimeter toe.
3. In grote potten plaats je munt of citroenmelisse, deze groeien graag en ruimte zal ze goed doen. Lavendel daarentegen zal het beter doen in een kleine pot.
KRUIDEN WATER GEVEN
Hoe vaak moet je kruiden water geven? Welke hebben elke dag water nodig en welke zijn beter bestand tegen droogte? Er is geen universele regel te geven, maar bij de meeste kruidensoorten is het belangrijk dat de grond altijd vochtig is. Pas echter op dat je de plant niet te veel water geeft en de wortels niet rotten. Daarom is het beter om de kruiden elke dag een beetje water te geven, dan ze één keer per week te veel water te geven.
1. Gevoelig voor droogte zijn basilicum, bieslook, peterselie of munt.
2. Af en toe droogte is geen probleem voor mediterrane kruiden zoals tijm, rozemarijn of lavendel. Als je een drainagelaag van bijvoorbeeld steentjes of potscherven onder het substraat hebt gelegd, wordt overtollig water hierin opgeslagen en zijn de wortels gedeeltelijk beschermd.
3. Gevoelig voor te veel water zijn munt, basilicum, peterselie en bieslook. Let er daarom op dat ze niet in het water staan, ze kunnen dan gaan rotten.
Voor het water geven volstaat gewoon afgekoeld water. Als je de kruiden iets extra's wilt geven, voeg dan eens in de twee weken een kristallijne meststof met een hoger stikstofgehalte toe aan het gietwater.
Observeer hun reacties. Als je kruid vermoeide blaadjes heeft die hun stevigheid hebben verloren, heeft het misschien dorst.
WELKE KRUIDEN KUNNEN SAMEN IN ÉÉN POT
Je hoeft niet elk kruid apart te planten. Als je ze correct combineert, zullen ze elkaar niet schaden, integendeel - ze kunnen elkaar zelfs ten goede komen. Voor groepsbeplanting is een bloembak het meest geschikt, je kunt ook een cascade pot gebruiken.
1. Je kunt salie, peterselie, bieslook, oregano en tijm samen in één pot planten.
2. In een andere bloembak kun je anijs, dille, koriander en venkel plaatsen.
3. Je kunt proberen verschillende soorten basilicum te combineren.
! Let op met munt of tijm, deze hebben meer ruimte nodig en kunnen andere planten verdringen.























